I SA/Bd 512/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska ( spr.) Asesor WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2009r. sprawy ze skargi J. J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2008 1. oddala skargę 2. zasądza z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata Z. D. – D. kwotę [...] zł ( [...] ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Syg akt I SA/Bd 512/08 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] ustalającą skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości za rok 2008r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: organ I instancji ustalił wysokość podatku od nieruchomości mieszczącej się w T. przy ul. W.na działce nr [...] za rok 2008r. na kwotę 205 zł. Jako adresata decyzji wskazał J. R., wskazując jednocześnie jako wieczystych użytkowników: J.R., D.K., J.Ś.. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. żądając jego uchylenia. Jednocześnie zwrócił się z żądaniem zwrotu wraz z odsetkami wyegzekwowanych należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata poprzedzające wydanie decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie jest on prawnym spadkobiercą ani prawnym użytkownikiem wieczystym po zmarłym T. R.. Żadna z osób wskazanych w postanowieniu Sądu Rejonowego w T. określającym listę spadkobierców nie podjęła spadku po zmarłym wobec tego nie jest on ani osobą uprawniona do rozporządzania przedmiotową nieruchomością, ani nie powinien z tego tytułu ponosić żadnych obciążeń. Skarżący wskazał, że jedyną i wyłączną osobą, która zawierała z umowę o użytkowanie wieczyste gruntu oraz figurującą w księdze wieczystej jest J. R.. Zdaniem odwołującego się to na organie, a nie na obywatelu ciąży obowiązek kontroli umów i zapisów w Księgach wieczystych. Strona wyraziła pogląd, iż żaden przepis nie uprawnia organu do swobodnego wyboru podatnika. Podatnik złożył dodatkowo na żądanie organu odwoławczego, pismo, w którym wyjaśnił, iż odwołanie dotyczyło decyzji podatkowej za 2008r. oraz decyzji dotyczących lat wcześniejszych (2003-2007). Wniósł o przeprowadzenie wnikliwego postępowania jednocześnie żądając doręczenia mu umowy dotyczącej użytkowania wieczystego gruntu, którego dotyczy decyzja dotycząca podatku od nieruchomości oraz obliczenia i zwrotu wraz z odsetkami bezpodstawnie pobranego podatku. Jednocześnie negatywnie odniósł się do informacji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w kontekście swojej niepełnosprawności polegającej na ślepocie. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wskazało, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty 2) budynki lub ich części 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z kolei przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów – powierzchnia; dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, nie pomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Wskazano, iż rada gminy uchwałą określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotu opodatkowania. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji przyjął, że J.J. R. jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Powyższą okoliczność została ustalono na podstawie informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej 08 sierpnia 2003 r. W ocenie organu II instancji decyzja Prezydenta Miasta T. ustalająca skarżącemu podatek od nieruchomości za rok 2008 w kwocie 205 zł. została wydana niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z art. 122 ordynacji podatkowej, który znajduje uszczegółowienie w przepisie art. 187, to na organie podatkowym ciąży obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 210 § 4 ordynacji podatkowej powyższe okoliczności powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Mając powyższe na uwadze w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów ustawowych. Jest ono bardzo ogólne, krótkie i lakoniczne. Natomiast przywołany przepis art. 210 § 4 ordynacji podatkowej stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazano, iż motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy zakończonej wydaniem decyzji. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania podatkowego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ podatkowy I instancji w ogóle nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, ograniczając się do wydania decyzji w oparciu o złożoną 8 sierpnia 2003 r., informację w sprawie podatku od nieruchomości. W ocenie organu nie bez znaczenia w zaistniałym stanie faktycznym jest również fakt, że nawet z informacji, z rejestru gruntów z 17 sierpnia 2007 r., a znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż jedynymi użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości (ul. W.na działce nr [...]) są T. R.i J. R.. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego organ wskazał, że zgodnie z art. 192 ordynacji podatkowej okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów. Zdaniem organu, kalectwo skarżącego nie uprawniało organu do odstąpienia od zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy; skarżący mógł to uczynić za pośrednictwem pełnomocnika. Organ dodatkowo wyjaśnił, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot wyegzekwowanych należności z tytułu podatku za lata ubiegłe. Wskazano, iż strona powinna doprecyzować swoje żądanie i taki wniosek złożyć do organu podatkowego pierwszej instancji. Ustosunkowując się do żądania ustanowienia pomocy prawnej dla strony organ wyjaśnił, że na tym etapie postępowania przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania stronie pomocy prawnej z urzędu. W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub zasądzenie na jego rzecz wyegzekwowanych kwot z tytułu decyzji za lata 2003 - 2007. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez brak rozpatrzenia wniosku dotyczącego naprawienia szkody wynikającej z poprzednich decyzji dotyczących lat 2003 do 2007 oraz naruszenie procedury poprzez pozbawienie (niewidomego inwalidy) prawa do obrony w wyniku nieustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżący zarzucił brak podstaw prawnych do wydania decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2008r wobec niego, podobny charakter miały decyzje za poprzednie lata. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części. Oceniając legalność decyzji Sąd kontroluje, czy zaskarżone rozstrzygnięcie spełnia przesłanki wskazanego wyżej przepisu tj. czy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części czy też może zostać uzupełnione przez organ drugiej instancji. Wydając decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości w sprawie rzeczą organu jest ustalenie podstawowej kwestii, tj. podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od przedmiotowej nieruchomości. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że podmiotowość w tym podatku reguluje art. 3 ust. 1 ustawy. Organ pierwszej instancji nie ustalił w sposób prawidłowy kręgu podatników podatku od nieruchomości położonej w Toruniu przy ul. Warmińskiej 6. Treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji pozostaje wręcz w kolizji z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, z których nie wynika, że skarżący jest jedynym podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku od przedmiotowej nieruchomości. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku ustalenia, że dana nieruchomość jest przedmiotem współwłasności (użytkowania wieczystego), adresatami decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości muszą być wszyscy współwłaściciele, którym należy doręczyć taką decyzję. Z akt sprawy wynika, że za stronę organ uznał tylko skarżącego, czyniąc niezrozumiałe w charakterze zapisy o współużytkownikach. Mając na uwadze powyższe istotne uchybienia, które odnoszą się do decyzji organu pierwszej instancji, zasadnie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wydał decyzję kasacyjną nakazując przeprowadzenie postępowania, którego brak nie może być uzupełniony przez organ drugiej instancji. Dopiero po przeprowadzeniu takiego postępowania organ będzie mógł określić, czy skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, których treść nie wpływała na wynik kwestionowanego rozstrzygnięcia, Sąd uznał je za nieuzasadnione. Kwestia wezwania skarżącego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, było działaniem zgodnym z prawem albowiem przepis ten nie różnicuje sytuacji prawnej obywateli w zależności od stanu ich zdrowia fizycznego. Dziwi zarzut skargi o dyskryminacji w sytuacji, gdy organ potraktował skarżącego na równi z innymi obywatelami. Nie było podstaw, by z powodu kalectwa skarżącego pozbawiać go prawa do zapoznania się z aktami sprawy, które to uprawnienie nie musiał realizować osobiście. W odniesieniu do żądania zwrotu nadpłaconego podatku za poprzednie lata organ także wskazał skarżącemu prawidłowy tryb postępowania w sprawie. Mając na uwadze przedstawione wyżej przesłanki Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego działającemu z urzędu w wysokości brutto 73,20zł.