I SA/Bd 524/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zmianę postanowienia 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata S. M. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. umarzające, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zmiany postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. nr [...] odmawiającego uzupełnienia postanowienia z dnia [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania: Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku J. S. (Skarżącego) m.in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B., obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. W toku tego postępowania, Skarżący pismem z dnia [...]. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w B. zarzuty do postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem przekazał niniejsze pismo według właściwości Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Postanowieniem z dnia [...]. organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, skutkiem czego postanowieniem z dnia [...]. odmówił uznania zarzutów za zasadne z powodu uchybienia terminowi do ich zgłoszenia. Pismem z [...]. Skarżący wystąpił o uzupełnienie postanowienia z dnia [...]. w zakresie pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi, postanowieniem z dnia [...]. organ odmówił uzupełnienia przedmiotowego postanowienia. W piśmie z [...]. Skarżący zażalił się na powyższe orzeczenie, czego skutkiem było postanowienie z dnia [...]. Dyrektora Izby Skarbowej w B. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. We wniosku, którego konsekwencją jest obecnie zaskarżone rozstrzygnięcie, z dnia [...]., Skarżący wniósł o zmianę rozstrzygnięcia postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. nr [...] odmawiającego uzupełnienia postanowienia z dnia [...]., którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu stwierdził, iż kwestia podnoszona przez Skarżącego we wniosku była już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia, a więc postępowanie w administracyjnym toku instancji zostało zakończone. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Stwierdził, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest błędne i niezgodne z prawem. Dyrektor Izby Skarbowej w B., rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ wyjaśnił, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Dyrektor wskazał, że jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania jest tożsamość sprawy, czyli sytuacja, w której sprawę wcześniej rozstrzygnięto inną decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie, kwestia uzupełnienia postanowienia z dnia [...]. była już przedmiotem postępowania i wydano ostateczne orzeczenie w tej sprawie. Słusznie zatem, w ocenie organu odwoławczego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Dopóki bowiem orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, gdyż została już rozstrzygnięta postanowieniem, które jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucił, że błędnie nie uwzględniono jego zażalenia z dnia [...]., co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania. Stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jest błędne i narusza prawo. Błędnie bowiem przyjęto, iż postanowienie z dnia [...]. wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. zakończyło postępowanie. W piśmie złożonym przez pełnomocnika Skarżącego przed rozprawą, Skarżący dodatkowo sformułował zarzut naruszenia przez organy art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z tym, że nie zapewniły mu one możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Skutkiem tego było naruszenie art. 81 tej ustawy, który stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w sprawie ma charakter proceduralny i dotyczy kwestii, czy organ miał podstawy prawne do umorzenia postępowania wywołanego wnioskiem Skarżącego z dnia [...], rezygnując tym samym z merytorycznego rozpoznania sprawy. Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym znajduje art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Należy podkreślić, że w zakresie formy rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, regulacja zawarta w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjmuje domniemanie wydawania postanowienia, stad forma zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, co uniemożliwia wydanie w sprawie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wydanie 4 str 464). Za przeszkodę o takim właśnie charakterze traktować należy istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji (lub postanowienia), która załatwiała merytorycznie sprawę, czyli tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy. Brak możliwości ponownego rozstrzygania w sprawie podkreślony został w art. 156 § 1 pkt 3) kpa, nakładającym sankcję nieważności na decyzję (postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym) wydaną w sprawie, która już poprzednio załatwiona została inną decyzją ostateczną. Przenosząc powyższe uregulowania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że w sprawie nie ma sporu co do tego, że Skarżący wystąpił pismem z [...], określonym jako "wniosek o uzupełnienie aktu administracyjnego", o uzupełnienie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o pouczenie, że Skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia skargi do sądu. Na marginesie wskazać należy, że przedmiotowe postanowienie zawierało, zgodnie z przepisami, pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w B. Odpowiedzią na ten wniosek było postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. załatwiające sprawę merytorycznie tj. odmawiające uzupełnienia przedmiotowego postanowienia. Wniosek Skarżącego złożony [...] stanowi kolejny wniosek w tej samej sprawie. Skarżący domaga się bowiem zmiany postanowienia z dnia [...] nr [...], przez jego uzupełnienie, zgodnie z wcześniejszym wnioskiem z 16 listopada 2010r. Tym samym domaga się wydania rozstrzygnięcia w sprawie, która została już załatwiona ostatecznym postanowieniem. Trwałość rozstrzygnięcia w postaci istnienia w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia załatwiającego wniosek Skarżącego, podlega ochronie, która eliminuje możliwość kilkakrotnego orzekania w tej samej sprawie. Zasadne było zatem odstąpienie przez organ od merytorycznego rozpoznawania sprawy i umorzenie postępowania. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w piśmie z [...], Sąd uznał je za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy w sprawie obowiązane były zapewnić Skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia) umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie uzasadnił na czym polegało naruszenie w prowadzonym postępowaniu jego prawa do czynnego uczestnictwa w sprawie powołując się na ogólną zasadę, której naruszenie musi być każdorazowo oceniane na gruncie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych (nie powołuje się także na to strona) nie wynika, by Skarżącemu ograniczono możliwość zapoznawania się z aktami sprawy i przebiegiem postępowania. Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 154 § 1 kpa, Sąd także uznał go za nieuzasadniony. Należy podkreślić, że powołanie się na wskazany przepis, jako podstawę żądania zawartego w piśmie z [...] nastąpiło po raz pierwszy w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia [...] złożonym przed rozprawą w wojewódzkim sądzie administracyjnym. Ani wniosek Skarżącego z [...], ani zażalenie od postanowienia organu pierwszej instancji, ani skarga do sądu administracyjnego nie zawierały takiego wskazania, chociażby w zakresie możliwości wyinterpretowania woli strony z treści pisma. Powołanie się na tym etapie na taki charakter pisma jest, w ocenie Sądu, próbą dostosowania zaistniałego stanu faktycznego do możliwych do zastosowania instytucji prawnych. Skarżący do momentu złożenia pisma przez pełnomocnika nie podnosił argumentów dla uzasadnienia żądania opartego na art. 154 kpa ani nie wskazywał, że jego wniosek został rozpatrzony w innym trybie niż było jego intencją. Ponownie domagając się zmiany postanowienia z dnia [...] odwołał się wprost do swojego poprzedniego wniosku z dnia [...]. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że bezzasadne były wszystkie zarzuty podnoszone w skardze przeciwko zaskarżonemu postanowieniu i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 205 § 2, art. 250 cyt. ustawy, w zw. z § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu