I SA/Bd 527/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do kwietnia 2005 r. oraz od czerwca do grudnia 2005 r. postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 527/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do kwietnia 2005 r. oraz od czerwca do grudnia 2005 r. W dniu 16 czerwca 2010 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ze względu na znaczne koszty postępowania kasacyjnego wypowiedział dotychczasowe pełnomocnictwo udzielone adwokatowi R. S. W załączeniu strona przesłała pismo pełnomocnika, z którego wynika, że należne honorarium za reprezentowanie jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, będzie wynosić [...] zł. Skarżący wniósł o zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie pełnomocnika w pierwszej kolejności w osobie adwokata R. S. z Okręgowej Rady Adwokackiej w W., nr wpisu [...] lub adwokata P. S. z Okręgowej Rady Adwokackiej w B. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał stronę do wypełnienia załączonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 20 lipca 2010 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki). W dniu 27 lipca 2010 r. (data stempla pocztowego) strona złożyła wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie stać go na ustanowienie adwokata z wyboru albowiem zgodnie z obowiązującymi stawkami adwokackimi, koszt skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi [...] zł. Skarżący podniósł również, że nie stać go na uiszczenie stosownej opłaty sądowej. W zakresie osiąganych dochodów wskazał, że z pracy w gospodarstwie rolnym ojca osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Wskazując na wydatki podał, że płaci alimenty na córkę W. M. w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący w piśmie z dnia 14 września 2010 r. wskazał, że podane we wniosku przychody wynikają z wartości sprzedanych płodów rolnych. Ponieważ rolnicy nie podlegają obowiązkowi ewidencjonowania sprzedaży, dlatego też skarżący podniósł, że nie ma możliwości udokumentowania osiąganych przychodów. W załączeniu przedłożył decyzję o podleganiu ubezpieczeniu w KRUS. Ponadto wskazał, że w 2009 r. nie posiadał dochodów, które zobowiązywałyby go do składania zeznania podatkowego. Przedłożył wyciągi bankowe za okres ostatnich 3 miesięcy oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o rozwód, zobowiązujący skarżącego do płacenia alimentów na rzecz W. M. w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazał, że zamieszkuje u ojca na podstawie ustnej umowy użyczenia i wszelkie rachunki za media płacone są przez stronę stosownie do ustaleń z ojcem. Skarżący podał, że dotychczasowe koszty pełnomocnika z wyboru wyniosły [...] zł i obejmowały jedynie stawiennictwo na rozprawie albowiem skarga została sporządzona przez stronę osobiście. Zarządzeniem z dnia 20 września 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że przesyłkę zawierającą urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) doręczono skarżącemu w dniu 10 lipca 2010 r. Z kolei ze stempla widniejącego na kopercie wynika, że wypełniony druk wniosku został nadany przez stronę w placówce pocztowej w dniu 27 lipca 2010 r. Powyższa okoliczność, zdaniem Referendarza sądowego, wskazuje jednoznacznie na uchybienie siedmiodniowego terminu, upływającego z dniem 17 lipca 2010 r. Pismem z dnia 15 października 2010 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego zarządzenia, w którym wskazał, że formularz PPF został mu doręczony w dniu 20 lipca 2010 r., natomiast złożenie wypełnionego formularza nastąpiło dnia 27 lipca 2010 r., zatem z zachowaniem przepisanego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 15 października 2009 r. strona wniosła sprzeciw od zarządzenia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2010 r., który nie został odrzucony przez Sąd. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że błędne są ustalenia Referendarza sądowego zawarte w zarządzeniu z dnia 20 września 2010 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania. Z akt sprawy wynika, że urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) został doręczony skarżącemu w dniu 20 lipca 2010 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 139 akt sądowych). Nadanie wypełnionego przez skarżącego formularza PPF nastąpiło natomiast w dniu 27 lipca 2010 r., co potwierdza stempel pocztowy na kopercie, w której nadano przesyłkę (k. 142 akt sądowych). W takiej sytuacji należy stwierdzić, że złożenie wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiło w terminie 7-dniowym wskazanym w zarządzeniu Referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2010 r. Odnosząc się w dalszej kolejności do złożonego przez skarżącego wniosku należy wskazać, że w świetle art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, która polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez Sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę (art. 244 § 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przepis art. 245 powołanej ustawy przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w osobie R. S. z Okręgowej Rady Adwokackiej w W., nr wpisu [...] lub adwokata P. S. z Okręgowej Rady Adwokackiej w B. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika. Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z późniejszych wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 14 września 2010 r. wynika, że skarżący pracuje u ojca w gospodarstwie rolnym. Z tego tytułu osiąga miesięcznie dochód w wysokości [...] zł. Skarżący jest ubezpieczony w KRUS od dnia 27 maja 2010 r. na podstawie decyzji z dnia [...] Zamieszkuje u ojca, z którym rozlicza się z miesięcznych opłat za media. Nadesłane wyciągi z rachunku bankowego wskazują na stan konta w wysokości [...] zł. Skarżący podał, że płaci alimenty na córkę w wysokości [...]. W takich okolicznościach należało uznać, że łączne uiszczenie przez stronę kosztów sądowych postępowania kasacyjnego oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika w postaci wskazanego adwokata jest niemożliwe, gdyż skarżący nie mając środków na ich pokrycie zostałaby pozbawiony prawa do sądu, które jest zagwarantowane przez Konstytucję RP. Na treść niniejszego rozstrzygnięcia wpływ miał również fakt wcześniejszego przyznania skarżącemu prawa pomocy w przedmiotowej sprawie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie powyżej [...] na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 527/10. Mając na uwadze wskazywane przez stronę koszty postępowania kasacyjnego, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. W oparciu o powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 260, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji orzeczenia.