I SA/Bd 529/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-10-23

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy złożenie zeznania PIT-37 bez wykazania podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości, przy jednoczesnym spełnieniu warunku zameldowania na pobyt stały przez okres co najmniej 12 miesięcy, jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że złożenie zeznania PIT-37 bez wykazania podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości, przy jednoczesnym spełnieniu warunku zameldowania na pobyt stały przez okres co najmniej 12 miesięcy, może być traktowane jako dorozumiane oświadczenie o skorzystaniu z ulgi meldunkowej. Brak wyraźnych przepisów określających formę i treść takiego oświadczenia, a także brak stosownej rubryki w druku zeznania rocznego, przemawiają za taką interpretacją, zwłaszcza gdy organy podatkowe dysponowały danymi pozwalającymi na weryfikację spełnienia warunku zameldowania. Niezłożenie formalnego oświadczenia nie powinno pozbawiać podatnika prawa do ulgi, jeśli warunki materialne zostały spełnione.
Stan faktyczny
Skarżący wnioskowali o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. Twierdzili, że spełnili warunki do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej, ponieważ nie wykazali podatku w zeznaniu PIT-37, co miało być równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o skorzystaniu ze zwolnienia. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że skarżący nie złożyli wymaganego oświadczenia w ustawowym terminie. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących ulgi meldunkowej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019r. sprawy ze skargi D. N. i P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz D.N. i P.N. kwotę [...] zł (słownie: [...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania We wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu położonego w T. P. N. podał, że wskutek podjętych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. czynności sprawdzających dotyczących odpłatnego zbycia przedmiotowego prawa do lokalu mieszkalnego został wezwany do złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 z wykazanym podatkiem z tytułu odpłatnego zbycia tego prawa lub potwierdzenia złożenia oświadczenia o skorzystaniu z tzw. ulgi meldunkowej, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz.176 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007r. do 31 grudnia 2008r. (dalej jako: "u.p.d.o.f."). Podkreślił, że został poinformowany o konsekwencjach niezłożenia takiego oświadczenia i wobec tego w dniu [...] listopada 2014r. złożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 na formularzu PIT-36. Zdaniem Strony żądanie takie było całkowicie bezzasadne, albowiem wymóg złożenia oświadczenia został spełniony m.in. w sytuacji złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za rok podatkowy 2010 oraz niewykazania, że podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości jest należny. Skarżący podkreślił, że składając zeznanie PIT-37 i nie deklarując podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości wykazał, iż chce skorzystać ze zwolnienia podatkowego obejmującego przychody ze sprzedaży nieruchomości. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. w kwocie [...]zł (w tym należność główna [...] zł, odsetki wraz z opłatą prolongacyjną w kwocie [...]zł). W złożonych przez Skarżącego oraz jego żonę odwołaniach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nadpłaty zarzucając naruszenie: - art. 187 § 1 w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r. poz. 900) – dalej jako: "O.p.", poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i uznanie, że Podatnik w ustawowym terminie nie spełnił wymogu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z tzw. ulgi meldunkowej zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007r. do dnia 31 grudnia 2008r., - art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że Podatnik w ustawowym terminie nie spełnił wymogu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, podczas gdy takie oświadczenie zostało złożone, gdyż wymóg złożenia tego oświadczenia jest spełniony m.in. w sytuacji niewykazania, iż podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości jest należny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ składając zeznanie podatkowe PIT-37 i nie deklarując podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości, Podatnik wykazał, że chce skorzystać ze zwolnienia podatkowego obejmującego przychody ze sprzedaży nieruchomości, - art. 75 § 1, § 4 i § 4a O.p. w związku z art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b, art. 19 ust. 1 w związku z art. 30e w związku z art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f., poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. w kwocie [...]zł, w sytuacji gdy Podatnik spełnił wymóg złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, co w konsekwencji powinno skutkować zwrotem nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych, wskazanego we wniosku z dnia [...] lutego 2019r., - art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadzi do wniosku, że ten sam przychód podlega opodatkowaniu dwukrotnie - raz na etapie nabycia w formie darowizny, drugi raz na etapie zbycia. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lipca 2019r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego i dokonanych w oparciu o ten materiał ustaleń faktycznych wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2010r. P. N. dokonał sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nabytego w drodze umowy darowizny od matki w dniu [...] marca 2008r. We właściwym terminie, tj. do dnia [...] kwietnia 2011r. nie złożył oświadczenia o spełnieniu warunków do zastosowania zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od [...] stycznia 2007r. do [...] grudnia 2008r. Tym samym nie doszło do spełnienia warunków zwolnienia, o którym mowa w powołanym przepisie. Organ zauważył, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 powołanej ustawy, uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch warunków: 1) zameldowania na pobyt stały nie krótszy niż dwunastomiesięczny przed datą zbycia, 2) złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym dokonano odpłatnego zbycia. Zatem zdaniem organu, wymóg złożenia w terminie oświadczenia jest jednym z dwóch koniecznych warunków do zastosowania przedmiotowego zwolnienia. Przewidywany w art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. termin do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia od podatku jest terminem prawa materialnego, niepodlegającym przedłużeniu ani przywróceniu przez organ podatkowy. Uchybienie temu terminowi wyłącza całkowicie możliwość skorzystania z prawa do zwolnienia z opodatkowania nawet wówczas, gdy podatnik spełnia drugi warunek udzielenia tego zwolnienia. Dalej organ podał, że w złożonym w dniu [...] marca 2011r. zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 PIT-37, Skarżący wraz z małżonką dokonali wspólnego rozliczenia podatkowego, przy czym w zeznaniu tym nie wykazano podatku z odpłatnego zbycia przedmiotowego prawa majątkowego. W związku z wezwaniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] października 2014r. przedłożono akt sprzedaży tego prawa, faktury dokumentujące wydatki na remont przedmiotowego mieszkania na kwotę [...]zł oraz fakturę za pośrednictwo sprzedaży na kwotę [...]zł. Organ pierwszej instancji dokonał rozliczenia przedmiotowej transakcji przyjmując przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie [...]zł oraz wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie [...]zł. W dniu [...] listopada 2014r. Skarżący złożyli korektę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 na formularzu PIT-36, w której wykazali podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008, o którym mowa w art. 30e ustawy, w kwocie [...]zł. Jednocześnie uzasadniając przyczyny korekty deklaracji na formularzu ORD-ZU wyjaśnili, że korekta jest składana z uwagi na niewykazanie przychodu ze sprzedaży nieruchomości. W tym samym dniu wystąpili do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej - umorzenie odsetek od zaległości podatkowej w całości oraz połowy zaległości podatkowej i rozłożenie pozostałej do zapłaty części na miesięczne raty. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. orzekł o rozłożeniu na 51 rat zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, naliczonymi na dzień wniesienia podania, włącznie z tym dniem, tj. [...] listopada 2014r., w wysokości [...] zł. Ponadto w ww. decyzji naliczono opłatę prolongacyjną od kwoty zaległości podatkowej. Natomiast decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia połowy należności głównej z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2015r. Organ zauważył, że jeżeli w wyniku czynności sprawdzających podatnik składa korektę zeznania podatkowego to oznacza, że akceptuje on stanowisko organu podatkowego i jednocześnie potwierdza, iż nie korzysta lub nie ma prawa do innych ulg (w tym meldunkowej). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. O braku sprzeciwu wobec stanowiska organu podatkowego przemawia ponadto fakt złożenia - w ślad za korektą zeznania - wniosku o ulgę, w którym wskazano na niedotrzymanie terminu do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z tzw. ulgi meldunkowej w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego nabytego w 2008r., skutkujące koniecznością zapłaty podatku w znacznej kwocie. Jednocześnie przyznano, że działanie to nie było wyrazem złej woli, a nastąpiło wobec nieuzyskania od notariusza należytej informacji, a ponadto wskazano, iż wezwanie celem udzielenia stosownych wyjaśnień zostało przekazane bardzo późno, tj. w dniu [...] października 2014r. Twierdzenia te, jak zauważył organ odwoławczy, pozostają w całkowitej sprzeczności z argumentami odwołania gdzie podkreślono, że złożenie pierwotnego zeznania podatkowego i niewykazanie w nim kwoty podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości było działaniem całkowicie świadomym i zamierzonym, i było równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o skorzystaniu ze zwolnienia podatkowego obejmującego przychody ze sprzedaży nieruchomości. Zdaniem organu nie można zgodzić się z twierdzeniem, że jeżeli organ podatkowy dysponował wiedzą o przedmiotowej transakcji i nie zareagował we właściwym czasie na niezadeklarowanie dochodu w zeznaniu rocznym, to tym samym zinterpretował zachowanie podatnika jako wyrażenie oświadczenia o spełnieniu warunku skorzystania z ulgi meldunkowej. Nieodzowne jest bowiem, aby organ podatkowy nie miał jakichkolwiek wątpliwości, że podatnik ma zamiar skorzystać z ulgi meldunkowej. Podkreślić należy, że złożenie zeznania na formularzu, który nie pozwala na deklarowanie dochodu ze zbycia nieruchomości, nie może być traktowane jako dorozumiane oświadczenie podatnika o chęci skorzystania z ulgi meldunkowej. Natomiast zaprezentowane w odwołaniu rozważania na temat umowy darowizny i zasadności zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, w ocenie organu, pozostają bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2019r. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego, tj.: - art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i uznanie, że Skarżący w ustawowym terminie nie spełnili wymogu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z tzw. ulgi meldunkowej zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f.; - art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że Skarżący w ustawowym terminie nie spełnili wymogu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, podczas gdy takie oświadczenie zostało złożone, gdyż wymóg złożenia tego oświadczenia jest spełniony m.in. w sytuacji niewykazania, iż podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości jest należny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ składając zeznanie podatkowe PIT-37 i nie deklarując podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości, Skarżący wykazali, że chcą skorzystać ze zwolnienia podatkowego obejmującego przychody ze sprzedaży nieruchomości; - art. 75 § 1 i § 4 i 4a O.p. w zw. z art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b, art. 19 ust. 1 w zw. z art. 30e w zw. z art. 21 ust. 1 "pkt 26" u.p.d.o.f. poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. w kwocie [...]zł, w sytuacji gdy Skarżący spełnili wymóg złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, co w konsekwencji powinno skutkować zwrotem nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych, wskazanego we wniosku z dnia [...] lutego 2019r.; - art. 21 ust. 1 pkt 126 w zw. z art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. oraz w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji przez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, podczas gdy wynikający z obowiązujących w 2007r. i 2008r. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymóg złożenia przez podatnika oświadczenia co do warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. oraz stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (oświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały przez okres co najmniej 12 miesięcy) nie spełniał standardów konstytucyjnej zasady proporcjonalności; - art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez Dyrektora lAS w B. i wcześniej Naczelnika US w T. prowadzi do wniosku, że ten sam przychód podlega opodatkowaniu dwukrotnie - raz na etapie nabycia w formie darowizny, drugi raz na etapie zbycia. Zdaniem Skarżących, organy nie dostrzegły, że oświadczenie o spełnieniu warunków do skorzystania z ulgi meldunkowej zostało złożone w zeznaniu podatkowym za rok podatkowy 2010, gdyż Skarżący świadomie nie wykazali w nim podatku z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Oświadczenie zostało złożone, gdyż wymóg złożenia takiego oświadczenia jest spełniony m.in. w sytuacji niewykazania, że podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości jest należny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem składając zeznanie podatkowe PIT-37 i nie deklarując podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości wykazano chęć skorzystania ze zwolnienia podatkowego, obejmującego przychody ze sprzedaży nieruchomości. Skarżący wskazali, że przepisy prawa nie określają formy w jakiej oświadczenie o skorzystaniu z ulgi meldunkowej ma być złożone i wobec tego przyjmuje się, iż może być złożone w dowolnej formie, również w sposób dorozumiany, tak aby organ nie miał wątpliwości, że podatnik ma zamiar skorzystać z ulgi meldunkowej. W ocenie Skarżących, organ miał wiedzę o tym, że doszło do odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty nabycia, a tym samym wiedział, iż zbycie to - co do zasady - podlega opodatkowaniu. Skoro więc w zeznaniu rocznym nie zadeklarowano dochodu ze sprzedaży nieruchomości, należało zachowanie takie interpretować jako wyrażenie oświadczenia o spełnieniu warunku do skorzystania z ulgi meldunkowej. Ponadto brak stosownej reakcji organu we właściwym czasie oznacza, że zinterpretował on zachowanie Skarżących w sposób wskazany w skardze. Zdaniem Skarżących bezspornym jest, że złożyli oni oświadczenie, o którym mowa w art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f., co oznacza, iż należało zastosować ulgę meldunkową i dokonać zwrotu nadpłaty. Natomiast odmienne rozstrzygnięcie stanowi oczywiste naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 126 powołanej ustawy. Skarżący podkreślili, że złożenie oświadczenia na podstawie art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2007r. do dnia [...] grudnia 2008r. nie mogło stanowić warunku skorzystania z ulgi, bowiem przepis ten zupełnie niczemu nie służył. Ponadto gdyby nawet uznać, że wynikający z tego przepisu obowiązek warunkował skorzystanie z ulgi, to w takiej sytuacji przepis ten stawał się swoistą pułapką na podatników, bowiem podatnicy znajdujący się w podobnej sytuacji prawnej i ekonomicznej ponosili znacząco różny ciężar podatkowy. Stąd wynikające z tego przepisu konsekwencje są nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa. Ponadto w skardze zaprezentowano rozważania na temat umowy darowizny wskazując na konieczność rozgraniczenia w jakich przypadkach przychód podlega opodatkowaniu na mocy ustawy o podatku od spadków i darowizn, a w jakich opodatkowanie przychodu regulują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Na poparcie przedstawionej argumentacji Skarżący przywołali poglądy wyrażone w wybranych wyrokach sądów administracyjnych i opinie prezentowane w doktrynie. Zdaniem Strony skarżącej wymóg złożenia oświadczenia uprawniającego do zastosowania zwolnienia, o którym mowa art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f., nie spełniał standardów konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co potwierdziły sądy administracyjne w przywołanych wyrokach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. przepisów, Sąd uznał, że zawiera ona wady powodujące konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Podatnikowi przysługiwała tzw. ulga meldunkowa, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w zw. z art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. i art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej, a w konsekwencji czy Skarżący mają prawo do nadpłaty. Sąd zauważa, że zagadnienie ulgi meldunkowej w podobnych sprawach było przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach o sygn. akt II FSK 3684-3685/18, II FSK 2579/18, II FSK 792/19, jak również w wyrokach WSA w Gdańsku I SA/Gd 1067/18 i WSA w Warszawie III SA/Wa 11/19 (dostępne, jak i pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w tut. składzie podziela poglądy zaprezentowane w tych wyrokach i posłuży się argumentacją w nich zawartą. Podnieść należy, że sporna jest kwalifikacja okoliczności faktycznych sprawy, tj. tego, czy przez swoje działania Skarżący wypełnił przesłanki zastosowania ulgi w opodatkowaniu przychodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia w dniu [...] kwietnia 2010r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, który nabył w dniu [...] marca 2008r. w drodze darowizny od matki. Z ustaleń organów podatkowych, niekwestionowanych przez Skarżącego wynika, że zbycie udziału w spółdzielczym prawie własnościowym do lokalu mieszkalnego nastąpiło w warunkach z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.p.d.o.f. Z uwagi na ocenę organów podatkowych co do braku podstaw do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskanego przez Skarżącego przychodu, rozważenia wymaga trafność stanowiska Skarżącego co do spełnienia przesłanek do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.p.d.o.f. źródłem przychodu jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Ulga meldunkowa została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych począwszy od [...] stycznia 2007r. Z tym dniem do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został wprowadzony art. 21 ust. 1 pkt 126, dodany przez art. 1 pkt 14 lit. a) tiret szóste ustawy z dnia [...] listopada 2006r. (Dz.U. z 2006r., Nr 217, poz.1588) zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych z dniem [...] stycznia 2007r. Zgodnie z jego treścią wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z odpłatnego zbycia: (a) budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, (b) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, (c) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, (d) prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie - jeżeli podatnik był zameldowany w budynku lub lokalu wymienionym w lit. a) - d) na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy przed datą zbycia, z zastrzeżeniem ust. 21 i 22. Art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. został dodany przez art. 1 pkt 14 lit. h) ww. ustawy z dnia 16 listopada 2006r. także z dniem [...] stycznia 2007r. Zgodnie z jego brzmieniem, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 126, ma zastosowanie do przychodów podatnika, który, w terminie 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego, złoży oświadczenie, że spełnia warunki do zwolnienia, w urzędzie skarbowym, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika. Ulga meldunkowa została zniesiona z dniem [...] stycznia 2009r. z uwagi na uchylenie w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. punktu 126 oraz ustępu 21 ustawą zmieniającą z dnia [...] listopada 2008r. Jednocześnie w myśl art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej do przychodu (dochodu) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy zmienianej w art. 1, nabytych lub wybudowanych (oddanych do użytkowania) w okresie od dnia [...] stycznia 2007r. do dnia [...] grudnia 2008r., stosuje się zasady określone w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] grudnia 2008r. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 ww. ustawy zmieniającej, oświadczenie, o którym mowa w art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f., podatnicy składają w terminie złożenia zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f., za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f. W tym przypadku 14-dniowy termin określony w art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawy do przychodu uzyskanego przez Skarżącego ze zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 126 lit. c) i ust. 21 u.p.d.o.f., przy czym oświadczenie, o którym mowa w art. 21 ust. 21 tej ustawy, powinno zostać złożone do dnia [...] kwietnia 2011r. Termin do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia od podatku jest terminem prawa materialnego, niepodlegającym przedłużeniu ani przywróceniu przez organ podatkowy. Uchybienie temu terminowi wyłącza całkowicie możliwość skorzystania z prawa do zwolnienia z opodatkowania. Konsekwencją natomiast uchybienia temu terminowi, w przeciwieństwie do terminów procesowych, nie jest bowiem bezskuteczność danej czynności, lecz brak zaistnienia określonego skutku materialnoprawnego. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w istocie wykładnia językowa art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w zw. z art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. i art. 8 ustawy zmieniającej, wskazuje, że warunkiem zastosowania ulgi meldunkowej jest złożenie stosownego oświadczenia w zakreślonym terminie. Ustawodawca jednak nie zakreślił ani formy oświadczenia, ani jego treści. Przy czym należy mieć na uwadze, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa polskiego są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej (powszechności i równości opodatkowania), a ich zastosowanie nie może odbywać się w drodze wykładni rozszerzającej (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 lipca 2005r., sygn. akt I FSK 77/05; z 16 września 2015r., sygn. akt I GSK 100/14; z 27 października 2011r., sygn. akt II FSK 753/10; z 7 kwietnia 2016r., sygn. akt I FSK 1963/14; uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 1997r., sygn. akt FPK 3/97, publ. ONSA 1997/3/111). Również Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z 15 czerwca 1989r. w sprawie C-348/87 stwierdził, że pojęcia stosowane dla określenia zwolnień należy interpretować ściśle, jeżeli stanowią one wyjątki od ogólnej zasady. Jednakże należy odróżnić: "ścisły" sposób interpretacji przepisów od wykładni "zawężającej", niedopuszczalnej z uwagi na nieprzewidziane prawem ograniczenie praw podatnika; organ podatkowy, w braku wypowiedzi ustawodawcy, nie może "domniemywać" norm powodujących skutek ograniczenia praw podatnika. Należy zatem uznać, na podstawie mających zastosowanie w sprawie art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w zw. z art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f., że warunkiem skorzystania z ulgi w nich przewidzianej jest poinformowanie właściwego urzędu skarbowego o spełnieniu wymogów, od których ulga jest uzależniona (wyrok z 11 kwietnia 2018r., II FSK 1960/17), zaś weryfikacja spełnienia tych warunków, z uwagi na obowiązek uwzględniania przez organy władzy publicznej zasady "rzetelnej legislacji" powinna odbywać się w innym postępowaniu. Dopiero rzeczywisty brak wypełnienia warunków uprawniających do skorzystania z ulgi, mający potwierdzenie w autonomicznie ustalonym stanie faktycznym, wykazany w trakcie postępowania podatkowego może być przyczyną określenia zaległości podatkowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., które doprowadziły do naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 126 lit. c i art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. w zw. z art. 8 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej. Organ dokonując oceny zgromadzonych w postępowaniu podatkowym dowodów pominął istotne okoliczności w tym, że z treści umowy darowizny sporządzonej aktem notarialnym z dnia [...] marca 2008r. Rep. A nr [...] wynika, że Skarżący w tej dacie zamieszkiwał w T. przy ul. [...] "E" m [...]. W akcie tym stwierdzono, że dane osobowe, m.in. Skarżącego, notariusz ustaliła na podstawie dowodu osobistego. Akt notarialny, jak wynika z widniejącej na nim prezentaty Drugiego Urzędu Skarbowego w T., wpłynął do tego urzędu w dniu [...] kwietnia 2008r. Ponadto ze znajdującej się w aktach administracyjnych informacji organu "Adresy podmiotu" wynika, że ww. adres rejestracyjny ważny jest od [...].02.2008r. do [...].12.2009r. (k. 39 akt administracyjnych). Nadto w pierwotnym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 nie wykazano podatku z tytułu zbycia lokalu. Biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody, dotyczące prawidłowości wykładni dotyczącej formy oświadczenia o zamiarze skorzystania z ulgi meldunkowej "ścisłej", ale nie "zawężającej", w ocenie Sądu zasadne jest rozważenie powyższych okoliczności jako wypełnienie warunku złożenia wymaganego oświadczenia w zakreślonym terminie, w sposób dorozumiany. Przy czym nie budzi żadnych wątpliwości, że Skarżący w tym lokalu był zameldowany od ponad 30 lat, tj. od [...] czerwca 1978r. do [...] grudnia 2009r., a zatem także przez okres 12 miesięcy wymaganych dla skorzystania z ulgi meldunkowej (k. 1). Za przyjęciem poglądu o tym, że w sprawie tej Podatnik wypełnił warunek do skorzystania z ulgi meldunkowej może przemawiać także to, iż nie obowiązywał żaden odrębny druk na tego rodzaju oświadczenie, które w myśl powyższego przepisu powinno zostać złożone w terminie złożenia zeznania rocznego (o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f.). Ustawodawca odwołał się zatem wprost do art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie z którym podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W druku zeznania rocznego obowiązującego za dany okres rozliczeniowy, tj. 2010r. nie ma stosownej rubryki do złożenia takiego oświadczenia. Brak miejsca w zeznaniu rocznym na oświadczenie o spełnieniu warunku do ulgi meldunkowej musi wpływać na wykładnię przepisów je regulujących. Przepisy ustawy nie określiły w jaki sposób i gdzie ma być wyrażone stwierdzenie, że podatnik spełnia warunki do zwolnienia, byleby to oświadczenie zostało wyrażone w terminie do złożenia zeznania rocznego. Z tego powodu niezłożenie oświadczenia o domniemywanej, wobec braku wyraźnych wskazań formy i treści, jako formalności niewynikającej wprost z przepisów prawa, w postaci złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z ulgi meldunkowej, nie może być powodem do nałożenia na Skarżącego takiego ciężaru podatkowego, który wynika z niewystarczająco czytelnych przepisów. Nałożenie takiego ciężaru, mimo ewidentnego spełniania warunku zameldowania w lokalu, stanowiącym przedmiot sprzedaży, w ocenie Sądu stanowi niczym nieuzasadniony rygor. Warte zauważenia jest, że w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, iż o zachowaniu prawa do ulgi decyduje zameldowanie, a nie ma przesądzającego znaczenia okoliczność niezłożenie oświadczenia. I tak w wyroku z dnia 31 lipca 2019r. sygn. akt II FSK 3685/18 NSA stwierdził: "W świetle uregulowań art. 21 ust. 1 pkt 126 i art. 21 ust. 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000r., poz. 176, ze zm.) w brzmieniu z lat 2007-2008 oraz art. 8 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2008r., wystarczającym warunkiem skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej było zameldowanie przez podatnika w budynku lub lokalu stanowiącym przedmiot odpłatnego zbycia na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy. Jeżeli w sprawie nie budzi wątpliwości, że podatnik zamieszkiwał pod danym adresem i był zameldowany w tym miejscu przez wymagane co najmniej 12 miesięcy, samo niezłożenie oświadczenia o spełnieniu tego warunku nie może pozbawiać prawa do takiej ulgi." NSA zwrócił uwagę, że "organy podatkowe posiadają dane o miejscu zamieszkania podatnika i jego ewentualnych zmianach, a zatem mogły we własnym zakresie sprawdzać w każdym przypadku występowanie przesłanki warunkującej prawo do ulgi podatkowej. Jak wynika bowiem z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2004r. Nr 269, poz. 2681 z późn. zm., dalej jako ustawa o NIP), w stanie prawnym obowiązującym do końca 2011r., zgłoszenie identyfikacyjne osób fizycznych zawierało m.in. adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, rodzaj i numer dowodu tożsamości. Z kolei art. 9 ustawy o NIP wskazywał na obowiązki aktualizowania danych, w przypadku ich zmiany. Od [...] stycznia 2012r. identyfikatorem podatników będących osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług jest numer PESEL. Za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5 (czyli poprzez złożenie stosownego formularza). W przypadku zaś osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, ich identyfikatorem zarówno przed 2012r., jak i po tej dacie pozostaje NIP. Podatnicy w zgłoszeniu identyfikacyjnym podają m.in. adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, rodzaj i numer dowodu tożsamości, przy czym do końca 2011r. byli oni zobowiązani do dokonywania aktualizacji tych danych, a od [...] stycznia 2012r. do zgłoszeń identyfikacyjnych oraz zgłoszeń aktualizacyjnych podatników będących osobami fizycznymi wykonującymi działalność gospodarczą stosuje się formularz wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zgodnie z ustawą z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016r. poz. 1829, 1948, 1997 i 2255 oraz z 2017r. poz. 460). W tym ostatnim przypadku podatnik składa jeden wniosek zintegrowany, a częścią wniosku o wpis do CEIDG jest żądanie zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego, o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Z powyższego wynika zatem, że organy podatkowe - dokonując analizy deklaracji podatkowych podatnika, formularzy i innych dokumentów związanych z obowiązkiem podatkowym, w tym aktów notarialnych dotyczących nabycia i zbycia nieruchomości (prawa do lokalu) - mogły zweryfikować, czy podatnikowi przysługiwało prawo do ulgi meldunkowej. W sytuacji bowiem, gdyby po takiej analizie posiadanej dokumentacji istniały wątpliwości co do prawa do ulgi meldunkowej, można je było wyjaśnić przy współudziale podatnika w ramach czynności sprawdzających bądź kontroli podatkowej." Sąd w tut. składzie ww. pogląd podziela i uznaje, że organ w niniejszej sprawie nie uwzględnił danych, którymi dysponował, a pozwalającymi na ustalenie faktu zameldowania Skarżącego w spornym lokalu. W niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, organ podatkowy doprowadził w istocie do pozbawienia Strony prawa do ulgi poprzez zawężającą wykładnię przepisów ustanawiających ulgę meldunkową (art. 21 ust. 1 pkt 126 w zw. z ust. 21 u.p.d.o.f.). Z uwagi na powyższe w sprawie organ naruszył także art. 2a O.p., który nakazuje rozstrzyganie na korzyść podatnika wątpliwości, jednakże tylko tych wątpliwości, które dotyczą prawa, nie zaś stanu faktycznego, który podlega ustaleniu zgodnie z zasadami reguł postępowania dowodowego. Stwierdzone powyżej naruszenia uzasadniają wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy powinien uwzględnić powyższe rozważania i dokonać prawidłowej wykładni ww. przepisów dotyczących ulgi meldunkowej, z uwzględnieniem całości zgromadzonych w sprawie dowodów przyjmując, że Podatnik ma do niej prawo. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1687 ze zm.), na które złożyły się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), koszty zastępstwa procesowego ([...] zł) i opłata skarbowa ([...] zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło