I SA/Bd 53/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...]. wystawionego przez wierzyciela - Prezydenta Miasta B. . Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym dotyczy należności z tytułu III raty podatku od nieruchomości za 2016r. w kwocie [...]zł. Tytuł wykonawczy doręczono w dniu [...]. Pismem z dnia [...]. Strona wniosła zarzuty kwestionując w uzasadnieniu solidarny charakter obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem Skarżącej, jako współwłaściciel nieruchomości w wysokości 1/12 udziału we współwłasności, została ona nieprawidłowo uznana za osobę zobowiązaną do zapłaty w całości podatku od nieruchomości za 2016r. ustalonego decyzją organu podatkowego. Skarżąca podniosła, że stosownie do posiadanego udziału w nieruchomości, zobowiązanie podatkowe Strony wynosi [...] zł, co winno wynikać wprost z decyzji wymiarowej. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał na stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia [...]., zgodnie z którym podatek od nieruchomości na rok 2016 wynikający z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe dotyczy całej nieruchomości i obciąża wszystkich współwłaścicieli w pełnej wysokości, gdyż są oni odpowiedzialni solidarnie za wykonanie obowiązku podatkowego. W złożonym zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r. poz. 1201 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", błędne zastosowanie art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p." i przyjęcie, że podatek od nieruchomości, w tym rata w kwocie [...]zł wskazana w tytule wykonawczym w całości obciąża Skarżącą, pomimo że zobowiązana posiada zaledwie 1/12 udziału we współwłasności nieruchomości oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", z uwagi na niewskazanie merytorycznych przesłanek wydania postanowienia, jak i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca podniosła zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Organ powołał się na stanowisko Prezydenta Miasta B., który w postanowieniu z dnia [...]. orzekł o niezasadności zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia [...]. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu [...]. Wierzyciel podał w swoim postanowieniu, że podatek od nieruchomości z tytułu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. [...] został ustalony na 2016r. decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. w kwocie [...]zł. W niniejszej sprawie dochodzona jest kwota [...]zł, która dotyczy III raty podatku za 2016r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że jeśli nieruchomość stanowi współwłasność, to zarówno obowiązek podatkowy, jak i odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe spoczywa solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Oznacza to, że cała nieruchomość, a nie udziały we współwłasności są przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zaś odpowiedzialność za całość zobowiązania podatkowego ponoszona jest solidarnie przez wszystkich współwłaścicieli. Podatek od nieruchomości ustala się w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Wyżej wymieniona decyzja Prezydenta Miasta B. została skierowana i doręczona A. S., B. K. oraz Skarżącej. Ustalone decyzją wymiarową zobowiązanie podatkowe ma charakter solidarny, co oznacza, że obciąża wszystkich współwłaścicieli w pełnej wysokości, a zapłata przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich zobowiązanych łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich zwalnia z obowiązku pozostałych. Sposób rozliczenia między współwłaścicielami nieruchomości należy do sfery prawa cywilnego i jest uregulowany w kodeksie cywilnym. Wierzyciel stwierdził, że Skarżąca jest, jako współwłaściciel, solidarnie zobowiązana wraz z pozostałymi współwłaścicielami, tj. A. S. i B. K., do wykonania obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną w B. przy ul. [...]. [...] Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 54 § 5 u.p.e.a. organ stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Dotyczy bowiem innego środka prawnego - skargi na czynność egzekucyjną. Przedmiotem niniejszego postępowania były wyłącznie zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie nie mają również zastosowania wskazane w zażaleniu art. 62 § 1, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p., bowiem odnoszą się do postępowania podatkowego, a nie egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. są w ocenie Dyrektora nieuzasadnione. Organy prowadzące postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów działały zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w tych przepisach. W skardze Strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. podnosząc, że przepis art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 366 i nast. kodeksu cywilnego ma charakter uznaniowy, który w ogólnych zasadach postępowania administracyjnego nie może oznaczać wyboru dowolnego. Biorąc pod uwagę okoliczność, że Skarżąca ma najmniejszy udział w przedmiotowej nieruchomości, nie mieszka i nie korzysta z niej, uzasadnione jest przekonanie Skarżącej, iż wybór jej jako dłużnika całości podatku od nieruchomości jest bezzasadnym faworyzowaniem w szczególności dłużniczki A. S., która zajmuje prawie całą nieruchomość i z niej korzysta. Przez okres około 30 lat nieruchomość ta stanowiła jej główne źródło dochodu; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. poprzez niezrozumiałe odstąpienie od konieczności wskazania merytorycznych przesłanek wydania postanowienia organu, poprzez jedynie lakoniczne i niepoparte zasadną oraz faktycznie i prawnie uzasadnioną analizą konkretnych przesłanek w sprawie rozstrzygnięć zaskarżonego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]. Organ dokonał również niepełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, które analizowane powinno być przede wszystkim w oparciu o wskazania wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez sprzeczne z podstawowymi prawami jednostki bezwzględne stosowanie postanowienia, które w analizowanym przypadku ma formę decyzji opartej de facto na swobodnym uznaniu organu i w konsekwencji zaskarżalnej administracyjnym trybem instancyjnym; - art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie Skarżącej podstawy tak prawnej, jak i faktycznej postanowienia, a przede wszystkim celowościowej motywacji organu, podyktowanej przepisem prawa rażąco sprzecznym z interesem prywatnym, a także de facto publicznym; - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle ujawnionych okoliczności sprawy - w kontekście wyboru dłużnika i faworyzowania pozostałych współwłaścicieli, którzy posiadają niezmierny większy udział we współwłasności i korzystają z niej nie dzieląc się w żaden sposób uzyskanymi pożytkami - korzyściami polegającymi na zajmowaniu nieruchomości ponad wartość swojego udziału z pokrzywdzeniem Skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.". Z powyższego wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. II. W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 33 tej ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Skarżąca oparła zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (k. 4 akt administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzut zgłoszony m.in. na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W ostatecznym postanowieniu z dnia [...]. wierzyciel - Prezydent Miasta B. zajął stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów uznające je za niezasadne. Z treści tego postanowienia wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym [...] nie został wykonany oraz nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (k. 6-7 j.w.). Powyższe stanowisko wierzyciela, stosownie do treści przywołanego wyżej art. 34 § 1 u.p.e.a., wiązało organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu zarzutów zgłoszonych przez Skarżącą. Należy podkreślić, że w dacie wydania przez wierzyciela wskazanego wyżej postanowienia (z dnia [...].), stronie zobowiązanej nie przysługiwała możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym nowelą z kwietnia 2015r. (art. 3 § 2 pkt 3 zmieniony przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. - Dz.U. z 2015, poz. 658, zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dniem [...].), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niemniej jednak ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.Komentarz.CH BECK, W-wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje. Dokonując zatem kontroli postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, Sąd nie stwierdził, aby postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...]., na którym oparł się organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie, naruszało prawo. Podstawą zarzutu, wskazaną przez Skarżącą, stosownie do art. 33 pkt 4 u.p.e.a., był "błąd co do osoby zobowiązanego". Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany (wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2010r., sygn. akt I SA/Gd 858/10). Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Podać należy, że tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w przedmiocie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2016r. Wierzyciel wyjaśnił, że nie została zapłacona III rata podatku od nieruchomości. Wskazał w swoim postanowieniu, że podatek od nieruchomości został ustalony decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. Nr [...] w kwocie [...]zł od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. [...]. Decyzja ta została skierowana do W. A. L., B. J. K. i A. S.. W niniejszej sprawie dochodzona jest kwota [...]zł, która obejmuje III ratę podatku za 2016r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że nieruchomość stanowi współwłasność tych osób. Wierzyciel podał, że wprawdzie dokonywano wpłat, jednakże nie pokryły one całości należnego podatku za 2016r., w związku z tym "wobec zobowiązanych wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania przedmiotowych zaległości za rok 2016." (k. 1 j.w.). III. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony na Skarżącą, skoro do niej została skierowana decyzja tzw. wymiarowa w przedmiocie podatku od nieruchomości. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016r., poz. 716), dalej: "u.p.o.l.", jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Z przepisu tego wynika, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób, podatnikami są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Wzajemne relacje współwłaścicieli oraz kwestie związane z faktycznym posiadaniem nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli będzie obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani - art. 366 kodeksu cywilnego w związku z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 618 ze zm.). Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Wskazane okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowań prawa podatkowego i należą do sfery prawa cywilnego. IV. W niniejszym postępowaniu nie można także skutecznie podważać, a tym samym wzruszyć decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości z tej przyczyny, że powinna - w ocenie Skarżącej - ona być skierowana wyłącznie do posiadacza samoistnego, a nie współwłaściciela, który z niej nie korzysta. Wszelkie zastrzeżenia dotyczące zgodności z prawem decyzji wymiarowej powinny być podnoszone w trybie odwołania, ewentualnie nadzwyczajnych środków zaskarżenia. V. W konsekwencji, skoro zaległość podatkowa objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym pozostaje niezapłacona i tytuł ten skierowano do osoby wymienionej w decyzji ostatecznej, to zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. jest niezasadny. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy bowiem kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (por. wyrok NSA z 29 grudnia 1998r., sygn. akt III SA 2801/97). Nie może być mowy o błędzie co do osoby zobowiązanego w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy wskazuje jednego ze współwłaścicieli nieruchomości jako zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. Jak bowiem wyżej wyjaśniono, ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli będzie obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej. Trybem do wzajemnych rozliczeń nie jest postępowanie egzekucyjne w administracji, lecz droga cywilnoprawna. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. VI. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. s. H. Adamczewska-Wasilewicz s. J. Szulc s. M. Łent