I SA/Bd 534/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-10-09
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Teresa Liwacz, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, oceniając sytuację materialną i rodzinną strony skarżącej?Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo ocenił przesłankę umorzenia odsetek od nieopłaconych składek wynikającą z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Brak jest wystarczających ustaleń, czy egzekwowanie należności nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym czy nie pozbawi ich możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ powinien uwzględnić dane dotyczące minimum egzystencji i minimum socjalnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek, powołując się na trudną sytuację materialną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego. Organ odwoławczy uznał, że nie zaszły przesłanki do umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego emerytury, nieruchomości oraz dochodów żony, a także na fakt prowadzenia innych postępowań egzekucyjnych. Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 października 2018 r. sprawy ze skargi S. Ż. na decyzję Inne z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję
1. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018r. (data stempla pocztowego), skarżący wniósł o umorzenie odsetek od zaległych należności składkowych powołując się na trudną sytuację materialną.
2. Decyzją z dnia [...] marca 2018r. Inne Oddział w T. Inspektorat w G. odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek.
3. Pismem z dnia [...] lutego 2018r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2018r.) skarżący powołując się na trudną sytuację finansową wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
4. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2018r. Inne Oddział w T. utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek.
W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisu art. 28 ust 3 ustawy dnia [...] października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 - dalej zwana "u.s.u.s.").
Dalej organ wskazał, że w sprawie skarżącego nie ma zastosowania art. 28 ust. 3. albowiem w stosunku do skarżącego nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego; Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; skarżący posiada majątek w postaci emerytury oraz nieruchomość tj. dom o pow. 100 m˛ (˝ własności); zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia; należności z tytułu składek zostały objęte egzekucją.
Następnie organ wyjaśnił, że gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - zwane dalej "rozporządzeniem"). Organ przytoczył treść przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazując jednocześnie, że przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia nie mają w stosunku do skarżącego zastosowania albowiem skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej jak również skarżący we wniosku nie podniósł argumentów dotyczących stanu sytuacji zdrowotnej.
Dokonując oceny sytuacji skarżącego w oparciu o przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ wskazał, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. Prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną, która według oświadczenia posiada dochód w wysokości [...] zł netto. Skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł oraz kosztów związanych z leczeniem w wysokości [...] zł. Wobec skarżącego prowadzone są inne postępowania egzekucyjne: [...] - prowadzone przez [...] Sądowego w W. M. P. K.; [...]- prowadzone przez Kancelarię Prawniczą Forum w Z. oraz [...] - kwota dofinansowania przypadająca do zwrotu. Prowadzone wobec skarżącego egzekucje pochłaniają ponad połowę świadczenia emerytalnego. Brak jest informacji jakie są to zobowiązania pieniężne i czy są spłacane. Skarżący jest współwłaścicielem w ˝ części domu o powierzchni [...] m˛ oraz posiada wierzytelności. Miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł (na osobę [...] zł). Łączne miesięczne
wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że również ta przesłanka nie została przez skarżącego spełniona, albowiem skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Co istotne zdaniem organu trudna sytuacja skarżącego wynika z działań podejmowanych przez skarżącego, w szczególności w związku ze spłatą zaciągniętych zobowiązań. Biorąc pod uwagę fakt, że zobowiązania dochodzone są w drodze egzekucji, pozytywna decyzja Zakładu o umorzenie postawiłaby w uprzywilejowanej pozycji pozostałych wierzycieli, którzy odzyskują swoje należności. Ponadto zdaniem organu brak jest możliwości umorzenia samych odsetek. Umorzenie odsetek za zwłokę następuje wyłącznie w przypadku i w takiej części w jakiej została umorzona należność główna.
Reasumując organ stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz nie została wypełniona żadna z przesłanek w § 3 ust. 1 rozporządzenia.
5. W skardze do sądu skarżący powołując się na trudną sytuację finansową wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
7. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ZUS naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
8. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przy czym pod pojęciem składek należy rozumieć składki na ubezpieczenie społeczne, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Pojęcie "nieściągalności zostało sprecyzowane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wedle jego zapisów zachodzi ona, gdy:
- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615);
- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów publicznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia dotyczą skarżącego jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest:
- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Należy wskazać, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja taka podlega jednak pełnej kontroli sądowej. Ustawodawca nie pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (zob. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14, CBOSA). Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności, a taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego - o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08, z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, CBOSA). Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., I GSK 1498/17, CBOSA). Istotną dyrektywę stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyroki NSA: z 14 maja 2014 r., II GSK 384/12; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, CBOSA).
9. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ dokonał analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i prawidłowo ustalił, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna ze wskazanych w tym przepisie sytuacji całkowitej nieściągalności, która pozwalałby rozważać możliwość umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. W szczególności należy zwrócić uwagę, iż skarżący wprawdzie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże dysponuje majątkiem w postaci nieruchomość oraz wraz z żoną z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe posiadają stałe źródło dochodu.
Analizując zaś przesłanki umorzenia określone w art. 3 ust. 1 rozporządzenia należy stwierdzić, że nie została spełniona przesłanka określona w pkt 2, gdyż skarżący nie powoływał się na takie okoliczności, które zresztą muszą być powiązane z brakiem możliwości dalszego prowadzenia działalności, a tej skarżący nie prowadzi. Również przesłanka określona w pkt 2 powołanego przepisu nie zachodzi albowiem skarżący nie wskazywał, że choruje na przewlekłą chorobę jak również ciążył na nim obowiązek sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiając go uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zdaniem Sądu nie jest jednak prawidłowa dokonana przez organ ocena ogólnej przesłanki umorzenia należności wynikająca z przytoczonego przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ powołując się na wysokość dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego [...] zł netto stwierdził, że skarżący może samodzielnie sfinansować podstawowe potrzeby życiowe. Jednocześnie organ wskazał, że istnieje możliwość ściągnięcia należności w pełnej wysokości, a sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiałyby opłacenie należności.
W ocenie Sądu stanowisko organu nie jest w pełni relewantne z punktu widzenia normy prawnej określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zważyć trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15, CBOSA). NSA w wyroku z dnia 17 października 2017 r., II GSK 1498/17, CBOSA) wskazał, że wymieniona w § 3 ust. 1 rozporządzenia przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z 9 lutego 2015 r., II GSK 2366/13, CBOSA). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09). W ocenie Sądu organ nie wykazał, że pomimo egzekwowania należności skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego i jego rodziny. Nie ma wątpliwości, że te ustalenia wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., II GSK 5568/16, CBOSA). Dokonując oceny organ winien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami utrzymania jego rodziny, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku. Nie wiadomo, na jakiej podstawie organ ustalając dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego na poziomie kwoty [...]zł (minus koszty eksploatacyjne 400 i koszty leczenia [...] zł) stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z zestawienia powyższych kwot wynika, że na zakup żywności, środków czystości, higieny, ubrań obuwia skarżącemu oraz jego żonie pozostaje do dyspozycji kwota [...]zł miesięcznie, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę [...]zł miesięcznie. Wskazać należy, że w oparciu o przepis art. 77 § 4 k.p.a. organ jako fakt powszechnie znany powinien był uwzględnić okoliczność, iż w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wchodzą przede wszystkim koszty wyżywienia, a także w pewnym zakresie koszty ubrania. W ocenie Sądu do tego rodzaju kosztów należy też zaliczyć koszty zakupu podstawowych środków higieny i czystości. Podkreślenia również wymaga, że skarżący przedstawiając (na wezwanie organu) w oświadczeniu o sytuacji majątkowej (k. 11-14 akt adm.) poszczególne stałe wydatki podał w tym względzie także informacje, jakie obejmował ten formularz, w którym nie uwzględniono "rubryki" na wydatki typu: żywność, odzież, środki czystości. Organ rozważając kwestie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny nie miał na uwadze tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego. Zauważyć należy, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych (dane dostępne na stronie: www.ipiss.com.pl) uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji i minimum socjalnego i te okoliczności powinny być uwzględnione przy ocenie, czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża jego egzystencji. Dopiero te okoliczności pozwolą na dokonanie pełnych i wszechstronnych ustaleń przez organ w kontekście spełnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Za ziszczenie się przesłanki określonej w powołanym ostatnio przepisie należy uznać taką sytuację, gdy warunki materialne osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji.
Sąd nie podziela również stanowiska organu, że nie można umorzyć samych odsetek od zaległości składkowych bez umorzenia należności głównej wskazując, że zakaz umarzania samych odsetek musiałby wynikać z wyraźnego przepisu prawa, a takiego przepisu nie ma.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, ZUS uwzględni ocenę wynikającą z niniejszego wyroku. Rozważy, czy egzekwowanie należności ZUS z dochodu i majątku skarżącego może realnie prowadzić do popadnięcia skarżącego i jego rodziny w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej. Nadto organ w sposób wszechstronny rozważy możliwość uwzględnienia słusznego interesu skarżącego (art. 7 k.p.a.), mając na uwadze jego sytuację materialną. ZUS weźmie przy tym pod uwagę to, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna zarówno z interesem tego obywatela, jak i z interesem publicznym (por. wyroki NSA: z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
[...]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło