I SA/Bd 54/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 maja 2010r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 rok 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat A. A.-F. kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 2009r. Burmistrz [...] ustalił dla E. l., R. l., D. l., P. Ł. L. i A. M. K. wysokość zobowiązania w podatku rolnym za rok 2009 w kwocie [...] zł oraz w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, od gruntów położonych w [...] gmina [...] o powierzchni [...] ha. Nie zgadzając się z powyższą decyzją E. l. wniósł odwołanie, w którym zarzucił jej, iż została oparta o dane pozyskane z przeprowadzonej niezgodnie z prawem kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2008r. oraz została poprzedzona wciąż nieprawomocnymi decyzjami za lata 2006, 2007 i 2008. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż odwołujący się wraz z R. l., D. l., P. l., A. l. z męża K. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z budynkami o powierzchni [...] ha położonego w [...]. Fakt ten wynika z wypisu z rejestru gruntów oraz z odpisów księgi wieczystej nr [...] i [...]. Organ podatkowy stwierdził, iż żaden ze współwłaścicieli nie prowadzi samodzielnie przedmiotowego gospodarstwa rolnego (brak oświadczenia którejkolwiek ze stron o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa). Organ opisując przebieg postępowania przed organem I instancji podał, iż Burmistrz [...] wezwał wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości do przedłożenia druków informacji w sprawie podatku od nieruchomości i w sprawie podatku rolnego. Adresaci wezwanie pozostawili bez odpowiedzi. W toku wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Filia w [...] o podanie powierzchni użytkowych budynków znajdujących się na działce zabudowanej w [...] nr [...]. W odpowiedzi poinformowano jedynie, że wskazani podatnicy są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego położonego w obrębie [...] gmina [...]. W związku z nie wywiązywaniem się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego Burmistrz [...] zawiadomił strony o wyznaczeniu daty przeprowadzenia kontroli. W dniu [...] listopada 2008r. upoważnieni pracownicy Urzędu Miejskiego w [...] przystąpili do wykonywania czynności kontrolnych. Podczas kontroli był obecny pan E. I., który odmówił przyjęcia imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz nie udostępnił pomieszczeń poprzez ich otwarcie celem dokonania pomiarów. W związku z powyższym dokonano obmiaru wewnętrznego budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Ustalenia te organ wykorzystał jako dowód w postępowaniu przy wymiarze podatku za 2009r. Na podstawie wizji lokalnej ustalono, że grunty gospodarstwa E. l. i współwłaścicieli położonego w [...] nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Po sporządzeniu protokołu kontroli wysłano go do wszystkich podatników. Dalej organ powołał treść przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę do wydania decyzji tj. art. 1, art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Końcowo SKO stwierdziło, iż zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są m.in. właściciele gruntów, z kolei na podstawie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Przepisy nie odnoszą się natomiast do faktycznego prowadzenia czy użytkowania gospodarstwa. Zdaniem organu, zgodnie z przywołanymi regulacjami sam fakt posiadania gospodarstwa powoduje powstanie obowiązku podatkowego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż decyzja organu pierwszej instancji poprzedzona jest nieprawomocnymi decyzjami podatkowymi za lata 2006-2008 i oparta o przeprowadzone przez organ podatkowy postępowanie z naruszeniem prawa bez uwzględnienia obiektywnych niezależnych od strony okoliczności. Skarżący podkreśla, iż nie mógł i nie musiał składać oświadczenia o zamianach we współwłasności wpływających na podatek w Iatach 2006-2009 ponieważ żadnych zmian nie było. Ponadto decyzjom zarzucono naruszenie art. 165 § 5 ustawy dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Jednocześnie skarżący zarzucił, iż kontrola przeprowadzona w dniu 14 listopada 2008r. została przeprowadzona z naruszeniem art. 285 § 1 i 3 Ordynacji. Fakt ten potwierdza w ocenie strony protokół z przeprowadzonej kontroli. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, iż orzekając organy nie wzięły pod uwagę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2003r. sygn. akt SA/Bd 1628/03, w którym Sąd stwierdził, iż "ze względu na warunki istniejące obiektywnie nie jest możliwe prowadzenie tego gospodarstwa". Skarżący podniósł, iż zagrożona jest jego egzystencja, gdyż pozbawiony został jedynego źródła dochodów na utrzymanie i leczenie. Wskazał jednocześnie, iż do ruiny gospodarstwa wydatnie przyczynił się organ nie rozwiązując kwestii dostępu do drogi, w związku z czym decyzje zobowiązujące do świadczenia niemożliwego są niezgodne z prawem, zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.– dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009r. w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2009r. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 2 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). Jeżeli natomiast grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 (art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. W myśl zaś art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie natomiast z art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W myśl zaś art. 6c ust. 2 tej ustawy łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). W rozpatrywanej sprawie Burmistrz [...] uznał, że skoro zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i odpisem księgi wieczystej E., R., P. i D. I. oraz A. K. są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego w miejscowości [...], to są oni – w świetle powołanych przepisów - podatnikami podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości i ustalił dla tych osób łączne zobowiązanie pieniężne. W skardze strona podniosła zarzut rażącego naruszenia art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej. Stwierdziła, że nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa rolnego i że zagrożona jest jej egzystencja. W myśl art. 165 § 5 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie wszczyna się postępowania w drodze postanowienia w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r., na podstawie art. 165 § 1 i 2 Ordynacji, Burmistrz [...] wszczął postępowanie podatkowe w celu określenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2009r. W postanowieniu tym wskazano, że wszczęcie postępowania stało się konieczne ze względu na stwierdzenie nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2009r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sąd zauważa, że określone w art. 247 Ordynacji stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności). Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym dotyczącym tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami określonymi enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji, czy też wady te nie występują (por. Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir Komentarz do art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Ponadto, jak wynika z akt sprawy (pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2009r. przekazujące odwołanie do SKO) do dalszego toku postępowania wykorzystano materiał dowodowy zebrany w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008r., tj. m.in. protokół oględzin, którego przedmiotem był budynek mieszkalny i budynki inne niż mieszkalne oraz gospodarstwo rolne. Ponadto w odpowiedzi na zapytanie organu Starostwo Powiatowe w [...] poinformowało o braku jakichkolwiek zmian powierzchni w latach 2006-2007 w obrębie przedmiotowego gospodarstwa. W ocenie Sądu, z uwagi na stwierdzenie przez SKO w [...] nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2009r. Nr [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r., organ podatkowy był zobligowany dokonać ponownego wymiaru podatku rolnego. Jednocześnie Sąd zauważa, że wobec niezłożenia stosownych informacji przez współwłaścicieli, organ podatkowy zasadnie wydał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w celu ustalenia danych niezbędnych dla wymiaru podatków i nie naruszył art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji Odnośnie naruszenia art. 281 § 2, art. 284 § 3 oraz art. 285 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej Sąd podkreśla, że zarzuty te, jak wskazał sam skarżący, dotyczą postępowania w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2008. Decyzja SKO w [...] kończąca to postępowanie była przedmiotem orzekania przez tut. Sąd. I tak wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010r. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2008r. Orzeczenie to jest prawomocne. Na marginesie Sąd zauważa, że w sprawach zawisłych przed tut. Sądem: - o sygn. akt I SA/Bd 787/09 ze skargi E. I. na decyzję SKO w [...] z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2006 rok, Sąd wyrokiem z dnia 24 lutego 2010r. skargę strony oddalił, - o syg. I SA/Bd 788/09 ze skargi E. I. na decyzje SKO w [...] z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007r. , Sąd wyrokiem z dnia 09 marca 2010 r. skargę oddalił. Sąd dostrzega, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże nie powoduje to zniesienie obowiązku podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości. Obowiązek ten jest związany z własnością gruntu, powstaje z mocy prawa i nie zależy od sytuacji osobistej podatnika. Wskazując na swoją sytuację skarżący może ewentualnie w odrębnym postępowaniu złożyć wniosek o umorzenie należności podatkowych na podstawie art. 67a) Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. D. Dudra M. Łent U. Wiśniewska