I SA/Bd 541/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi C. O. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. oddala skargę C. O. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w dniu [...] do Biura Powiatowego w N. Do wniosku załączono m.in. zaświadczenie KRUS Placówka Terenowa w Ż., wypis z rejestru gruntów z dnia [...], odpis KW nr [...], zaświadczenie Burmistrza S. z dnia [...]. W wyniku pozytywnej weryfikacji wniosku Kierownik BP w N. wydał w dniu [...] postanowienie nr [...] o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej przez stronę. W związku z upływem terminu 6 miesięcy na przekazanie gospodarstwa rolnego Kierownik BP w dniu [...] wezwał stronę do złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej W dniu [...] do BP w N. został złożony wniosek - zmiana do wniosku o przyznanie renty strukturalnej wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Do wniosku załączono m.in. akt notarialny warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...], akt notarialny oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu z dnia [...], akt notarialny oświadczenie z dnia [...], umowę dzierżawy nr [...] z dnia [...], umowę dzierżawy z dnia [...] zarejestrowaną w ewidencji gruntów w dniu [...], odpis KRS spółki jawnej - P. S. J. Po wezwaniu przez Kierownika BP do złożenia wyjaśnień dotyczących osoby przejmującej gospodarstwo rolne, wyjaśniono iż gospodarstwo rolne zostało przekazane K. B. który jest właścicielem spółki jawnej. Kierownik BP w N. w dniu [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej C. O. W uzasadnieniu wskazano, iż część gospodarstwa rolnego została przekazana niezgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych z naruszeniem terminu 6 miesięcy. W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono naruszenie § 20 ust. 7 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych poprzez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca nie przekazał gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków oraz §6 ust. 1 w/w rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że nie przekazał całości gospodarstwa na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż strona zadeklarował do przekazania w ramach programu rent strukturalnych zgodnie z tabelą B oświadczenie o posiadanych i zadeklarowanych do przekazania działkach ewidencyjnych - działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha. Jako przejmujący gospodarstwo rolne został wskazany P. S. - następca. Zgodnie z aktem notarialnym warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...] strony umowy przedłożyły wyciąg z wykazu zmian gruntowych, wypis z rejestru gruntów z których wynika, iż nieruchomość Kw Nr [...] stanowi obecnie działki nr [...], [...], [...], z których niezabudowane działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha stanowiące grunty orne, łąki trwałe, nieużytki, rowy, są przedmiotem tej umowy. Zgodnie z dalszą treścią aktu C. K. i C. małżonkowie O. sprzedają P. K. S. i jego żonie W. K. B. - S. z wyżej wymienionej opisanej nieruchomości niezabudowane działki numer [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, pod warunkiem, że Agencja Nieruchomości Rolnych działająca na rzecz Skarbu Państwa, nie wykona przysługującego jej prawa pierwokupu. Zgodnie z oświadczeniem w dniu [...] ANR wykonała przysługujące jej prawo w stosunku do niezabudowanych działek rolnych o numerach: [...] i [...]o łącznej powierzchni [...] ha. Zgodnie z treścią oświadczenia z dnia [...] C. K. i C. małżonkowie O. oświadczyli, m.in. że przedmiotem umowy z dnia [...] były wszystkie użytki rolne będące ich własnością oraz będące w ich posiadaniu, za wyjątkiem zabudowanej działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz że spełnione zostały warunki określone w § 6 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z treścią powołanego § 6 ust. 1 pkt. 1 warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, z zastrzeżeniem pozostawienia 0,5 ha. W aktach sprawy znajduje się również umowa dzierżawy z dnia [...], zgodnie z treścią której C. O. wydzierżawia nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha stanowiącą działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] K. B. Umowa została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym w dniu [...]. Zgodnie z § 11 przedmiotowej umowy sporządzono ją w związku z przejściem C. O. na rentę strukturalną. Podkreślono, iż zgodnie z treścią § 6 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia gospodarstwo rolne może zostać przekazane na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wszystkich wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków. W przedmiotowej sprawie umowa dzierżawy została zgłoszona do Starostwa Powiatowego w dniu [...] natomiast zgodnie z treścią § 20 pkt. 7 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Organ odwoławczy wskazał, iż wnioskodawca otrzymał postanowienie w dniu [...]. termin 6 miesięcy upłynął więc w dniu [...]. Mając na uwadze powyższe organ drugiej instancji stwierdził, iż słusznie Kierownik BP uznał, że w przedmiotowej sprawie warunek przekazania gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy nie został spełniony ponieważ czynność ta została dokonana - zakończona - w dniu [...]. tj. z naruszeniem terminu. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż gospodarstwo zostało przekazane, a wymóg formalny zgłoszenia umowy do ewidencji gruntów został konwalidowany w listopadzie, tym samym należy uznać przekazanie gruntów w terminie 6 miesięcy. Odnosząc się do kwestii przekazania części gospodarstwa K. B., organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z rozporządzeniem w sprawie rent strukturalnych użytki rolne można przekazać na powiększenie gospodarstwa osobie fizycznej. Warunkiem przekazania jest posiadanie przez osobę przejmującą własnego gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie umowa dzierżawy została zawarta z osobą fizyczną - K. B. Osoba ta jednak nie posiada własnych gruntów rolnych - jest jedynie współwłaścicielem spółki jawnej , w skład majątku, której wchodzą grunty rolne. Fakt ten jest jednak bez znaczenia w sprawie, ponieważ umowa dzierżawy została zawarta z osobą fizyczną, a nie wspólnikiem spółki jawnej działającym w jej imieniu. Podkreślono, iż spółka jawna ponosi odpowiedzialność za własne zobowiązania i nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania wspólników. Chodzi o wszelkie zobowiązania: cywilnoprawne i publicznoprawne (obciążenia). Zgodnie z art. 8 k.s.h. spółka jawna jest podmiotem prawa - ułomną osobą prawną- może we własnym imieniu nabywać prawa. Nieaktualny de lege lata jest dominujący poprzednio pogląd, że majątek spółki stanowi współwłasność łączną wspólników. Majątek spółki jest wyodrębniony od majątków osobistych wspólników. Tym samym organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż przejmujący gospodarstwo rolne przejął je na powiększenie swojego gospodarstwa tj. gruntów wchodzących w skład majątku spółki jawnej. Za słuszne uznał zatem stanowisko organu pierwszej instancji , iż rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych nie przewiduje możliwości przekazania gospodarstwa na powiększenie innego, osobie fizycznej, której gospodarstwo stanowi majątek spółki jawnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego w N., oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięciom organów zarzucono naruszenie § 20 ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na uzyskania rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie przekazał gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej oraz § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że nie przekazał całości gospodarstwa na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania w sprawie. W ocenie strony skarżącej spełnia on warunki do otrzymania renty strukturalnej, ponieważ w chwili obecnej nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, ani też nie prowadzi działalności rolniczej czy też działów specjalnych produkcji rolnej. Zdaniem strony zarejestrowanie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] po terminie stanowi wyłącznie brak formalny, który został uzupełniony. Tym samym należy uznać, iż przekazanie gruntu nastąpiło w dniu [...] a czynność zgłoszenia umowy do ewidencji gruntów i budynków została konwalidowana poprzez jej dokonanie. Skarżący nie zgadza się również ze stanowiskiem, iż nie spełnił wymogu przekazania gospodarstwa rolnego osobie spełniającej kryterium wskazane w § 6 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Jak wiadomo spółka jawna, jako spółka osobowa nie posiada osobowości prawnej, dlatego też wspólnicy spółki jawnej odpowiadają za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. Dlatego też majątek spółki osobowej stanowi współwłasność wspólników. W § 6 ust. 1 pkt. 2 powyższego rozporządzenia nie jest wspomniane, iż przekazanie gospodarstwa na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych nie może zostać przekazane na rzecz osoby fizycznej, której gospodarstwo jest przedmiotem współwłasności. Dlatego też, zdaniem strony stanowisko organów jest nadinterpretacją w/w przepisu. Analogicznie § 7 ust.1 pkt. 1 rozporządzenia określa warunki jakie musi spełniać osoba fizyczna, z którą może być zawarta umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego i nie zawiera on wymogu, iż osoba ta nie może być współwłaścicielem spółki jawnej oraz , że posiadane przez nią gospodarstwo nie może być przedmiotem własności. Ponadto strona podnosi, że Kierownik BP wydając decyzję o odmowie przyznania prawa do renty strukturalnej pozbawił go środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd analizując ustalenia faktyczne, podstawę prawną decyzji oraz ocenę dowodów dokonaną przez organy nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Kierownik Biura Powiatowego w N. a następnie Dyrektora Oddziału Regionalnego w T.) odmówił skarżącemu przyznania renty strukturalnej. Zasady i tryb przyznawania płatności z tytułu renty strukturalnej określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. (Dz. U. Nr 114. poz. 1191 ze zm.). Rentę strukturalną stosownie do § 4 cyt. rozporządzenia przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym"; 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; 4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; 5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; 6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie natomiast z § 6 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego o którym mowa § 4 pkt 4 uważa się za spełniony jeżeli przekazanie nastąpiło na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wszystkich wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków. Natomiast dowodem potwierdzającym przekazanie gospodarstwa rolnego jest akt notarialny, a w przypadku gdy przekazanie nastąpiło na podstawie umowy dzierżawy, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 lit. c - umowa dzierżawy z adnotacją o zgłoszeniu umowy do ewidencji gruntów i budynków (§ 21 ust. 3 rozporządzenia). Warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli Agencja Nieruchomości Rolnych skorzystała w zakresie użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa z prawa pierwokupu. Wskazać jeszcze należy, iż stosownie do § 20 ust. 4 powołanego rozporządzenia, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków w terminie 40 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. W terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Odnosząc powyższe normy do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, iż w dniu [...] strona skarżąca otrzymała postanowienie organu pierwszej instancji wydane na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Postanowienie to zawierało pouczenie z którego wynikało w jakim terminie należy dokonać przeniesienia gospodarstwa rolnego, komu i w jakiej formie. Następnie w dniu [...] zwarta została w formie aktu notarialnego warunkowa umowa sprzedaży z której wynikało, iż C. K. i C. małżonkowie O. sprzedają P. K. S. i jego żonie W. K. B. S. z wymienionej opisanej nieruchomości niezabudowane działki numer [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, pod warunkiem, że Agencja Nieruchomości Rolnych działająca na rzecz Skarbu Państwa, nie wykona przysługującego jej prawa pierwokupu. Zgodnie z oświadczeniem ANR w dniu [...] wykonała ona przysługujące jej prawo w stosunku do niezabudowanych działek rolnych o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Zgodnie z treścią oświadczenia z dnia [...] C. K. i C. małżonkowie O. oświadczyli, m.in. że przedmiotem umowy z dnia [...] były wszystkie użytki rolne będące ich własnością oraz będące w ich posiadaniu, za wyjątkiem zabudowanej działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz że spełnione zostały warunki określone w § 6 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Zgodnie jednak z treścią § 6 ust. 1 pkt. 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, z zastrzeżeniem pozostawienia 0,5 ha. Mając powyższe na uwadze strona skarżąca zawarła w dniu [...] umowę dzierżawy , którą wydzierżawił nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha stanowiącą działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] K. B. Umowa została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym w dniu [...]. Przedmiotowa umowa została zawarta z osobą fizyczną - K. B. Osoba ta jednak nie posiada własnych gruntów rolnych - jest jedynie współwłaścicielem spółki jawnej, w skład majątku, której wchodzą grunty rolne. Tak ustalony stan faktyczny nie był przez stronę skarżącą kwestionowany. Spór dotyczył interpretacji § 6 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia. W ocenie strony skarżącej wymóg zgłoszenia umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków ma charakter jedynie formalny. Takiej interpretacji przeczy nie tylko treść powołanego § 6 ust. 1 pkt 2 lit c ale przed wszystkim treść § 21 ust. 3 rozporządzenia z którego jednoznacznie wynika, iż dowodem potwierdzającym przekazanie gospodarstwa rolnego jest umowa dzierżawy z adnotacją o zgłoszeniu umowy do ewidencji gruntów i budynków. Brak zatem dokonania zgłoszenia i umieszczenia stosownej adnotacji na umowie dzierżawy w terminie wynikającym z § 20 ust. 7 (6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia) skutkuje uznaniem braku spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego w terminie wynikającym z przepisów prawa. Sąd nie stwierdził również naruszenia prawa w zakresie interpretacji § 6 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. Jak wskazano wyżej warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli przekazanie nastąpiło na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych. A zatem osoba fizyczna lub osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej oprócz warunków o których mowa w § 7 ust. 1 musi być właścicielem gospodarstwa rolnego lub kilku gospodarstw rolnych. Organ odwoławczy wskazał, iż K. B. nie był właścicielem gospodarstwa rolnego. Właścicielem była spółka jawna , której pan B. był wspólnikiem. Jednak jak słusznie podnoszą organy zgodnie z art. 8 kodeksu spółek handlowych spółka jawna jest podmiotem prawa - ułomną osobą prawną- może we własnym imieniu nabywać prawa. Spółka jawna ponosi odpowiedzialność za własne zobowiązania i nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania wspólników. Chodzi o wszelkie zobowiązania: cywilnoprawne i publicznoprawne (obciążenia). Nieaktualny jest prezentowany przez skarżącego pogląd, że majątek spółki stanowi współwłasność łączną wspólników. Majątek spółki jest wyodrębniony od majątków osobistych wspólników. Tym samym organ prawidłowo nie uznał twierdzeń strony, iż przejmujący gospodarstwo rolne przejął je na powiększenie swojego gospodarstwa tj. gruntów wchodzących w skład majątku spółki jawnej. Trafnie wywodzi organ odwoławczy, iż rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych nie przewiduje możliwości przekazania gospodarstwa na powiększenie innego, osobie fizycznej, której gospodarstwo stanowi majątek spółki jawnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. D. Dudra T. Liwacz U. Wiśniewska