I SA/Bd 542/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę I SA/Bd 542/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 26 czerwca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia 07 kwietnia 2008 r. nr PF odmawiającą M.Z. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od sprzedaży w dniu 22 lipca 2003 r. oraz 03 listopada 2003 r. udziałów części nieruchomości. Organ orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 10 marca 2008 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie w/w zaległości podatkowej wraz z odsetkami, bowiem nie posiada możliwości jej uregulowania z uwagi na trudną sytuację materialną i tragiczny stan zdrowia. Wskazała nadto, iż od dnia dokonania czynności upłynęło 5 lat, a uzyskane środki zostały rozdysponowane. Organ I instancji dokonał negatywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art.67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podatniczka skorzystała z prawa do wniesienia odwołania. Nie zgodziła się z dokonaną oceną stanu faktycznego, nieuwzględnieniającą jej wieku, schorzeń, oraz braku środków do życia. Takie rozstrzygnięcie narusza podstawowe normy współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej. Odwołująca oczekuje na uwzględnienie jej aktualnej sytuacji życiowej. Kwestionowana decyzja jest wyrazem stawiania fiskalizmu państwa ponad życie ludzkie, a celowe wszczęcie postępowania przed upływem terminu przedawnienia powiększyło zaległość o odsetki Dyrektor Izby Skarbowej w B ponownie zbadał, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz argumentacja podatniczki pozwalają na odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej i nie służą przezwyciężeniu przejściowych trudności finansowych. W konsekwencji decyzją z dnia 26 czerwca 2008 r. utrzymał w mocy orzeczenie wydane w I instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art.67 a § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na uznaniowy , lecz pozbawiony dowolności, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Wskazał przy tym na obowiązek dokonania oceny w oparciu o przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, stanowiące z uwagi na niedookreślony charakter klauzule generalne odsyłające do systemu ocen pozaprawnych. W ocenie organu o ich istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskującego, lecz obiektywne kryteria. Dyrektor wyjaśnił również, że pojęcie interesu publicznego wymaga uwzględnienia konstytucyjnych ograniczeń stosowania ulg, wynikającym z zasad sprawiedliwości, równości i powszechności opodatkowania. Uznał, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wieki, stan zdrowia oraz niskie dochody świadczą o ważnym interesie podatniczki. Jednakże w badanej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności niezależne od woli strony. Trudna sytuacja życiowa wnioskującej nie przesadza o zastosowaniu ulgi, bowiem zaległość powstała w wyniku uzyskania przez stronę dochodu w znacznej wysokości. Tym bardziej, że notariusz informował odwołującą o powstaniu obowiązku, a uczestnikami analizowanej transakcji była jej najbliższa rodzina, której członkowie winni wspierać się wzajemnie. Dyrektor wyjaśnił także, że zaniechanie podatniczki spowodowało upływ czasu pomiędzy zdarzeniem a wezwaniem do wywiązania z zobowiązania podatkowego , którego przedawnienie nastąpiłoby z upływem 31 grudnia 2008 r. Na w/w decyzję skarżąca złożyła skargę do tut. sądu Przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu, na poparcie której powołała orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu zaś o treść art. 133 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy tzn. na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna, bowiem skarżona decyzja organu II instancji tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo w stopniu nie dającym się zaakceptować. Przedmiotem sprawy jest odmowa umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od sprzedaży w roku 2003 części udziałów w nieruchomości. Kwestię ulg w spłacie zobowiązań podatkowych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm./, dalej Op. Z treści przepisu art. 67a § 1 ww. ustawy powołanego jako podstawa materialnoprawna zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych : • ważnym interesem podatnika • lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Takie sformułowanie przepisu przesądza o jego uznaniowości, co oznacza, że organ może a nie musi umorzyć zaległości podatnika. Nie można zatem z umorzenia zaległości czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. Podkreślenia wymaga, iż nawet w wypadku zaistnienia przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, lecz nie musi umorzyć należnych kwot. Skoro bowiem umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną a zasadą jest płacenie podatków, to przypadki, wskazane w art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny posiadać tę samą cechę. W związku z powyższym obowiązkiem organu, w takich sprawach jest zebranie pełnego materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji materialnej podatnika. Jak wynika z treści cyt. przepisu ocenę, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności, wymienione w tym przepisie pozostawiono organowi podatkowemu. Należy podkreślić, że tak rozumiany przepis prawa skutkuje ograniczeniem kontroli sprawowanej przez Sąd Administracyjny. Kontrola legalności decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dowodowym do tej decyzji organ podatkowy : 1. uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej; 2. czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Rolą Sądu w tej sprawie było zatem zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności , mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi, jaka jest umorzenie zaległości podatkowej.. Sąd co należy zaznaczyć, nie ocenia wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony skarżącej. (por. wyrok NSA z 31.01.2003r. Biul. Skarb. 2004/6/30), gdzie zawarto tezę: "Sąd Administracyjny nie jest więc kolejnym organem w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, co oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. " Reasumując należy podkreślić, że organ orzekający w takiej sprawie ma obowiązek działać według zasad wynikających z obowiązywania przepisów cyt. ustawy Ordynacja podatkowa i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski, logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia, odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji. Wnioskowanie organu winno być poparte zebraniem pełnego, wyczerpującego materiału dowodowego. Jak wynika z akt sprawy, organ zebrał wystarczające dowody, pozwalające na ocenę, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ uznał, że skarżąca istotnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Organ stwierdził, że : " wiek , stan zdrowia oraz niskie dochody świadczą o ważnym interesie podatniczki" a następnie stwierdził, że :"nie są to żadne nadzwyczajne okoliczności niezależne od woli strony". Wyżej wskazany pogląd organu wskazuje, że organ mimo stwierdzenia istnienia ważnego interesu podatnika skorzystał z prawa jakie mu dał Ustawodawca tj. z prawa uznania , co oznacza, że ingerencja Sądu w tej sytuacji jest ograniczona. Podkreślenia wymaga fakt, że wniosek o umorzenie zaległości podatnik może składać nawet po uzyskaniu decyzji odmownej ( która stała się prawomocna) , gdy w międzyczasie zaszły okoliczności uzasadniające umorzenie (III SA 398/99 wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2000 r. Lex nr 40399 z tezą : "Odmowa umorzenia zaległości podatkowych (art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, czy art. 67 ordynacji podatkowej) nie stwarza stanu res iudicata i na podstawie powołanych przepisów można żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo zaległość ta istnieje" Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono, jak w sentencji orzeczenia.