I SA/Bd 544/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. 1. Oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata S. M. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. odmawiające J. S. (Skarżącemu) przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego m. in. w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS Inspektorat w B. od nr [...] do nr [...], doręczone Zobowiązanemu [...]. W toku postępowania, zawiadomieniem z [...]., organ egzekucyjny dokonał zajęcia nadpłaty przysługującej Skarżącemu w podatku dochodowym za 2005 rok. Pismem z [...]. Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, brak doręczenia tytułów wykonawczych, niezgodność zawiadomienia o zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym ze wzorem określonym w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz nieprzedstawienie mu podstawy prawnej egzekucji. Postanowieniem z [...]. organ egzekucyjny odmówił uznania powyższych zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając argumentację organu egzekucyjnego. Następnie pismem z [...]. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie bieg terminu do złożenia powyższej prośby winien być liczony od dnia [...]., tj. od dnia, w którym odebrał postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]. odmawiające uznania zarzutów z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia. Ponadto wskazał, że nie wiedział, iż przysługuje mu prawo do wniesienia zarzutów, ponieważ zawiadomienie o zajęciu nadpłaty w podatku za 2005r. z dnia [...]. nie zawierało takiego pouczenia. A jeżeli takie pouczenie było, to na pewno było napisane drobnym drukiem, znacznie mniejszym od pozostałej treści pisma. Zobowiązany wskazał, iż ma bardzo słaby wzrok i czytając pisma od organów administracji publicznej musi korzystać z pomocy drugiej osoby. Z tego względu nie może ponosić winy w uchybieniu terminowi do złożenia zarzutów. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Powołał się na art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r nr 98 poz. 1071 ze zm dalej Kpa), zgodnie z którym przywrócenie jest możliwe, jeśli strona uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, tj. w wyniku okoliczności, których nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a jednocześnie strona dochowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W ocenie organu egzekucyjnego przesłanki te nie zostały spełnione, zaś uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło w wyniku zaniedbania za strony Skarżącego. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że Skarżący błędnie przyjął dzień [...]., jako datę, od której należy liczyć bieg terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący powołał się na tożsame okoliczności, na które wskazywał w piśmie z dnia [...]., tj. brak wiedzy o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów oraz zasadność liczenia terminu na złożenie wniosku od dnia [...]. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na art. 58 Kpa wyjaśnił, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest możliwe po spełnieniu następujących warunków: złożenia wniosku przez zainteresowanego; uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz złożenia prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Dodatkowo, wraz z wniesieniem prośby, należy dokonać czynności, dla której określony był termin. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, niedopełnienie którejkolwiek z nich skutkuje odmową przywrócenia terminu. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powoływanie się na argumenty, iż zawiadomienie o zajęciu nadpłaty w podatku za 2005r. z dnia [...]. nie zawierało stosownego pouczenia, lub było napisane zbyt małym drukiem, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie znalazło uzasadnienia. Przede wszystkim organ stwierdził, że pouczenie o prawie wniesienia zarzutów zawarte było nie w treści zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...]. lecz w treści tytułów wykonawczych, które doręczono Skarżącemu w dniu [...]., a zatem z tym dniem rozpoczął bieg 7 -dniowy termin do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie uchybienie terminowi nastąpiło w wyniku zaniedbania i niedochowania należytej staranności przez Skarżącego. Okoliczność, iż ma słaby wzrok i musi korzystać z pomocy innych osób, aby odczytać pisma pisane małą czcionką, zdaniem organu, nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia i nie może usprawiedliwiać nieterminowego działania Zobowiązanego. Ponadto organ zauważył, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów Skarżący złożył w dniu [...]., natomiast same zarzuty wniósł już w dniu [...]., dlatego należało przyjąć, iż najpóźniej w tym samym dniu, tj. [...]. ustała przyczyna uchybienia terminowi do dokonania tej czynności. Dodatkowo Dyrektor wskazał, iż wniosek z dnia [...]. został złożony dopiero po odebraniu przez Zobowiązanego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. odmawiającego uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Tym bardziej, zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do uznania działań skarżącego za niezawinione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu powołał się na tożsame okoliczności, które podniósł we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...]. Wskazał, iż nie mógł wiedzieć o przysługującym mu, w terminie 7 dni, prawie do wniesienia zarzutów, gdyż zawiadomienie z dnia [...] r. nie zawierało takiego pouczenia, a jeśli nawet pouczenie takie było, to na pewno było napisane drobnym drukiem, znacznie mniejszym od pozostałej treści pisma. Zobowiązany podniósł, iż ma bardzo słaby wzrok, aby odczytać pisma pisane małą czcionką musi korzystać z pomocy innych osób. Z tego względu nie może ponosić winy w uchybieniu terminowi do złożenia zarzutów. Ponadto Skarżący wskazał, iż 7 - dniowy termin do wniesienia zarzutów winien być liczony od dnia [...]., tj. od dnia, w którym odebrał postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. odmawiające uznania zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.dalej jako ustawa p.p.s.a.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powołanych przesłanek skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Istotą sporu w sprawie pozostawała ocena, czy prawidłowo organ odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych m.in. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisu art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej ustawa pea), wynika, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym art. 18 ustawy pea odsyła do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kpa. Na tej podstawie przy wnioskach o przywrócenie terminu ustawowego w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie znajduje art. 58 K.p.a. Stwarza ona możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej dokonania i ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w efekcie uchybienia terminowi procesowemu. Wskazany przepis stanowi, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym jest spełnienie jednocześnie czterech warunków: 1)uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 2)wniesienie prośby o przywrócenie terminu, jednocześnie z wniesieniem prośby 3)dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, 4)wniesienie o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu Skarżący stwierdził, że nie wiedział o przysługującym mu prawie do złożenia zarzutów, bowiem w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. nie było stosownego pouczenia, a jeżeli takie pouczenie było, to na pewno było napisane drobnym drukiem, znacznie mniejszym od pozostałej części pisma. Skarżący wyjaśnił, że ma bardzo słaby wzrok i musi korzystać z pomocy innych osób, aby odczytać pisma napisane małą czcionką, dlatego uznał, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej uzasadnienia Skarżącego, podzielić należy stanowisko organów odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postaci złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organy prawidłowo uznały, iż Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie. Z treści wniosku nie wynika, aby dopełnienie obowiązku terminowego złożenia zarzutów było w przypadku Skarżącego niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością takiej przeszkody nie stanowi słaby wzrok utrudniający czytanie, abstrahując od wykazania tej okoliczności przez Skarżącego (szczególnie, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest także tytuł wykonawczy dotyczący mandatu wystawiony przez Wojewodę Mazowieckiego). Należy podkreślić, że uchybienie terminowi liczone jest od momentu upływu terminu do złożenia zarzutów, którego początek wyznacza data wszczęcia egzekucji tj. doręczenia tytułów wykonawczych ([...]) a nie zawiadomienie o zajęciu nadpłaty w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ([...]). Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego tak długo zwlekał z wniesieniem zarzutów. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010r., II OSK 22/09, dostępny Lex nr 597496). Skarżący nie wykazał, że uchybienie przez niego terminowi w świetle powyższego było niezawinione. W konsekwencji stwierdzić należy, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd postanowił w oparciu o art. 205 § 2, art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).