I SA/Bd 552/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. sp. z o.o. w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] przedmiocie podatku od towarów i usług za 2006 rok oraz za poszczególne miesiące 2005r. i 2007r. postanowił zwolnić S. sp. z o.o. w T. od kosztów sądowych Wraz ze skargą Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła swoją złą sytuacją finansową. Obecnie Spółka nie prowadzi działalności, którą zawiesiła z dniem 01 sierpnia 2010r. ze względu na prowadzone względem członków Zarządu Spółki postępowania karne, karno-skarbowe i podatkowe. W następstwie toczącego się względem wspólników spółki postępowania karno-skarbowego, rachunki bankowe spółki oraz wspólników zostały zajęte. Aktualnie Spółka nie posiada żadnych czynnych rachunków bankowych. Zgodnie zaś z przedstawionym bilansem z dnia 30 kwietnia 2011 roku Spółka nie posiada żadnego majątku trwałego, a także żadnego środka trwałego, ani wartości niematerialnej i prawnej. Firma posiada [...] zł zobowiązań krótkoterminowych, których nie jest w stanie regulować. Nie reguluje również swoich zobowiązań publicznoprawnych. Z zeznania rocznego CIT-8 za 2009r. wynika, że Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł natomiast według CIT-8 za 2010r. uzyskała ona dochód w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 września 2011r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 6 października 2011r. spółka złożyła sprzeciw na ww. postanowienie, w którym nie zgodziła się z tezami w nim zawartymi. Odnosząc się do wartości kapitału zakładowego wnioskodawca wyjaśnił, że w księgach rachunkowych wykazywany jest on po stronie pasywów, zaś jego wartość wskazana w umowie spółki nie stanowi o tym, że jest on w formie gotówkowej deponowany na koncie. Przeciwnie zgodnie z przeznaczeniem gospodarczym jest wydatkowany na bieżące finansowanie działalności spółki i z tego względu już wcześniej był wydatkowany. Ze względu na stan faktyczny i prawny w jakim znajduje się spółka nie sposób także przyjąć aby istniała realna szansa i forma prawna spieniężenia chociażby części kapitału zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Sam fakt powstania dochodu jest wyłącznie wynikiem przeprowadzonych czynności formalno księgowych i nie oznacza, że spółka posiada gotówkę niezbędną na uiszczenie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wskazać należy, że skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (część 4 formularza PPPr). W uzasadnieniu wniosku zawartym w części 5 formularza PPPr podała, że nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 2 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, są więc, co do zasady, okoliczności przytoczone w stosownym wniosku (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Strona winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. Jednocześnie informacja ta powinna być na tyle szczegółowa, by możliwa była ocena realnej sytuacji finansowej strony. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez skarżących kosztów związanych prowadzeniem przez nich postępowania sądowoadministracyjnego (por. art. 199 p.p.s.a.), które są dochodem Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Stąd konieczne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy, celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa (w procesie), bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zatem do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Z przedstawionej przez stronę argumentacji popartej odpowiednimi dokumentami wynika, że obecnie spółka nie prowadzi działalności, rachunki bankowe spółki oraz wspólników zostały zajęte i Spółka nie posiada żadnych czynnych rachunków bankowych. Zgodnie z bilansem z dnia 30 kwietnia 2011 roku wnioskodawca nie posiada żadnego majątku trwałego, a także żadnego środka trwałego, ani wartości niematerialnej i prawnej. Z przedstawionych prze stronę dokumentów wynika ponadto, że wobec spółki toczy się postępowanie egzekucyjne. W ocenie sądu, mając na uwadze powyższe, przedstawiona przez stronę skarżącą we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz sprzeciwie sytuacja materialna pozwala stwierdzić, iż uprawdopodobniła ona, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej spółki zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.