I SA/Bd 568/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska ( spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję I SA/Bd 568/20 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako: " ustawa o COVID") w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.) odmówił M. L. ("Skarżący", "Strona") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ przywołał art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, zgodnie z którym osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy należnych za okres od marca do maja 2020r. jeżeli prowadziła działalność przed 1 kwietnia 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Skarżący został poinformowany o błędach w złożonym wniosku o zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020r. – błędnie zaznaczono rodzaj płatnika, któremu przysługuje zwolnienie. Na powyższe pisma Skarżący odmówił złożenia korekty wniosku RDZ z [...] kwietnia 2020 r. W związku z powyższym organ uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji z powodu wielokrotnego naruszenia prawa i nadinterpretacji przepisów. Podał, że składając wniosek o umorzenie składek za okres 03-05/2020 zgodnie z wnioskiem wypełnił dział II pkt l jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych (również siebie). Jest wspólnikiem spółki jawnej, która działa na podstawie wpisu do KRS. Wskazał, iż ustawa o COVID bazuje na podstawie przepisów dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstw wynikających z ustawy o prawie przedsiębiorców a także innych przepisów będących w obrocie prawnym. Wspólnik spółki cywilnej bądź spółki jawnej, która zatrudnia pracowników oraz jednocześnie który został zgłoszony do ubezpieczenia przez tą spółkę mogą skorzystać ze zwolnienia, gdy zgłoszonych do ubezpieczenia jest mniej niż 10 ubezpieczonych (przykładowo dwóch wspólników i 7 pracowników). W tym przypadku kryterium przychodowe nie obowiązuje. Zdaniem Skarżącego z literalnego brzmienia przepisu art. 31zo 1 ustawy wynika, iż kryterium przychodowe nie dotyczy przedsiębiorców, którzy zgłosili do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Ci przedsiębiorcy zostaną zwolnieni z obowiązku uiszczenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, które to są należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r. Kryterium przychodowe nie dotyczy mikroprzedsiębiorców. Zdaniem Skarżącego na podstawie obowiązujących przepisów prawnych, ustawy o COVID a także art. 11 prawa o przedsiębiorcach należy stanąć na stanowisku, iż zwolnienie dotyczy składek uiszczanych na ubezpieczenie społeczne za pracowników (maksymalnie ośmiu), jak również za samego przedsiębiorcę. Co więcej, stanowisko zgodnie, z którym aby mikroprzedsiębiorca mógł być zwolniony z obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne za siebie musi spełnić kryterium przychodowe tak jak w przypadku osób samozatrudnionych – Skarżący uważa za błędne. To że ustawodawca sygnaturą 4 oznacza DRA dla wspólnika spółki jawnej i wpłaca pieniądze na osobne konto nie jest równoznaczne z definicją samozatrudnionego. W ocenie Skarżącego z systemu ZUS wynika, iż spółka posiadająca wspólników, a także pracowników ma termin płatności do 15-tego każdego miesiąca, co jest jednoznacznym sygnałem iż posiada pracowników. Tylko posiadanie pracowników powoduje wydłużenie terminu płatności a co za tym idzie uchybienie temu terminowi powoduje utratę uprawnień do wypłaty zasiłku chorobowego. W przypadku zobowiązań także wobec ZUS-u weryfikowana jest firma która ma takowe zobowiązanie. Tak więc podciągnięcie wspólnika jako osobę samozatrudnioną jest interpretacją rozszerzającą, która w żaden sposób nie stoi w zgodzie z przepisami tarczy antykryzysowej i prawom przedsiębiorców. W tym stanie rzeczy jest niemożliwe zaznaczenie na [...] z uwagi na to, iż podlega temu osoba samozatrudniona a nie wspólnik spółki jawnej. Mając na względzie wszystkie w/w przepisy, a także katalog przepisów dotyczących regulacji obrotu gospodarczego Skarżący oświadczył, że nie może podpisywać oświadczenia pod odpowiedzialnością karną niezgodnego ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym ( § 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 listopada 2020r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18, w takiej sytuacji skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020r. Skarżący wystąpił o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone za marzec-maj 2020r. W piśmie z dnia [...] maja 2020r. stanowiącym "oświadczenie do złożonego wniosku [...]", wyjaśnił, że jest właścicielem spółki jawnej [...]. Zgodnie z przepisami dot. ubezpieczeń społecznych złożył deklarację DRA symbol 4 jako wspólnik spółki , która zatrudnia pracowników. W związku z powyższym wyjaśnił, że nie jest osobą samozatrudnioną. Jednocześnie uzupełnił wniosek podając NIP spółki. Organ pismami z dnia [...] czerwca i [...] lipca 2020r. wzywał Stronę do złożenia wyjaśnień, które zostały przesłane do organu w dniach [...] czerwca i [...] sierpnia. Zaskarżoną decyzją organ odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emertytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. W uzasadnieniu przywołano treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID oraz wskazano, że z uwagi na odmowę złożenia korekty wniosku z [...] kwietnia 2020r. (we wniosku błędnie zaznaczono rodzaj płatnika) prawo do zwolnienia nie przysługuje. W tym miejscu podkreślić należy, że organ w żaden sposób nie odniósł się do treści pisma Strony z dnia [...] maja 2020r. (k-4 akt admin.) stanowiącym "oświadczenie do wniosku [...]" w którym to Skarżący szczegółowo wyjaśnił, w jakim charakterze i na jakiej podstawie złożył wniosek z dnia [...] kwietnia. Podano również prawidłowy NIP podmiotu ubiegającego się o ulgę. W kolejnych pismach (stanowiących odpowiedzi na wezwania organu) Strona ponownie wyjaśniała swoje stanowisko. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ jako podstawę odmowy udzielenia zwolnienia wskazał brak korekty wniosku, nie odniósł się jednak w żaden sposób do złożonych przez Stronę wyjaśnień, nie ocenił ich zasadności. W odpowiedzi na skargę podniesiono, iż we wniosku podany został nieprawidłowy NIP, jednak już w piśmie z dnia [...] maja 2020r. Strona podała prawidłowy NIP spółki. Te wszystkie okoliczności zostały pominięte przez organ a stanowisko Zakładu nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Nie przytoczono żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia.