I SA/Bd 572/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz M.Sp. z o.o. w C. kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz M. Sp. z o.o. w C.kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Decyzją z dnia [...]. Burmistrz B. [...] określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017r. w kwocie [...]zł. Od decyzji tej spółka wniosła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzja Burmistrza B. [...] została doręczona spółce w dniu [...]. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem [...]. Odwołanie spółki wpłynęło do organu podatkowego pierwszej instancji w dniu [...]., co wynika z prezentaty Urzędu Miejskiego w B. [...]. W sprawie nie jest pewne, że odwołanie wpłynęło za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Poza oświadczeniem pracownika Urzędu Miejskiego w B. [...] i spółki, brak dowodów na wpływ odwołania za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Koperta, w której nadano odwołanie uległa bowiem zniszczeniu. Organ pierwszej instancji nie zdołał ustalić na Poczcie Polskiej S.A., czy i w jakiej dacie została nadana przesyłka przez spółkę. Skarżąca w piśmie z dnia [...]. wyjaśniła, że nie jest w posiadaniu potwierdzenia nadania przesyłki i musiała ona zostać nadana listem zwykłym, a nie przesyłką rejestrowaną. W ocenie organu, brak dowodu nadania przesyłki skutkuje brakiem dowodu na okoliczność daty nadania przesyłki oraz faktu nadania przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, przy czym ciężarem dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania obciążona jest skarżąca. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie pewne jest jedynie, że odwołanie wpłynęło do Urzędu Miejskiego w B. [...] w dniu [...]. - data wpływu odwołania do organu wynikająca z prezentaty na odwołaniu oraz rejestru korespondencji. W konsekwencji powyższego Kolegium uznało, że skoro w sprawie skarżąca nie dysponuje pocztowym dowodem nadania odwołania ani żadnym innym dowodem wskazującym na to, kiedy i gdzie odwołanie złożyła, to za datę złożenia odwołania należało przyjąć datę jego wpływu do organu umieszczoną na znajdującej się na odwołaniu prezentacie. Organ podkreślił, że spółka prawa handlowego prowadząca działalność gospodarczą winna wykazać się dbałością o własne interesy i nadawać pisma urzędowe w taki sposób, aby posiadać dowody ich nadania. Wpływ odwołania spółki w dniu [...]. stanowi zatem uchybienie 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania. Organ ustalił też, że jedyną przesyłką rejestrowaną-poleconą doręczoną przez Pocztę Polską do Urzędu Miejskiego w B. [...] w dniu [...]., tj. w dniu wpływu odwołania do Urzędu Miejskiego w B. [...], była przesyłka nr [...]. Przesyłka ta została jednak nadana w Urzędzie Pocztowym w C. w dniu [...]., czyli także po upływie terminu do wniesienia odwołania. W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji, zarzucając naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 oraz 190 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy organ winien rozpoznać odwołanie merytorycznie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przyjęcie przez organ daty wpływu odwołania jako daty jego złożenia sprzeczne jest ustalonym stanem faktycznym, bowiem w sprawie bezsporne jest, że przedmiotowe odwołanie wpłynęło w kopercie, która została przez organ zgubiona. W konsekwencji skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy w sposób niewłaściwy ocenił stan sprawy na gruncie zebranego materiału dowodowego oraz oparł swoje rozstrzygniecie na domniemaniach, a nie na ustalonych okolicznościach faktycznych. Skarżąca podkreśliła, że odwołanie zostało złożone w terminie, za pośrednictwem poczty, listem zwykłym. Zaznaczyła, że z żadnego przepisu nie wynika wymóg nadania pisma listem poleconym. Stwierdziła, że w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z uchybieniem po stronie organu pierwszej instancji. Wskazała, że niesporność ustalenia okoliczności uchybienia terminowi musi być jednoznaczna, wszelkie zaś wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony. Podniosła, że błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie. W realiach badanej sprawy nie tylko istniała niepewność co do ustalenia samej daty złożenia odwołania, ale też formy w jakiej to uczyniono. Pozostawały zatem niejasności, które mimo działań organu odwoławczego nie zostały rozwiane, czy dostatecznie wyjaśnione. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania miało więc miejsce w sytuacji, gdy materiał dowodowy okazał się niejednoznaczny. W ocenie spółki, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwalał organowi odwoławczemu na stwierdzenie faktu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to narusza prawo. Swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło na art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W myśl art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Wskazać trzeba, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie temu terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania w tym względzie postanowienia. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania tego postanowienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bk 271/2003; wyrok WSA z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/2006). Podkreślić też należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego, o ile termin ten nie zostanie we właściwym trybie przywrócony, zamyka stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed organem wyższej instancji. Wydając zatem takie postanowienie organ winien mieć pewność, że do uchybienia terminu faktycznie doszło, a okoliczności te winny wynikać z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie decyzją z dnia [...] r. Burmistrz B. [...] określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...]zł. Decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o przysługującym skarżącej prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie, za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Wskazana decyzja została skutecznie doręczona spółce w dniu [...] r., a zatem 14 - dniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem [...] r. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy spółka wniosła odwołanie z zachowaniem wskazanego terminu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez spółkę w dniu [...] r., na co wskazuje data wynikająca z prezentaty umieszczonej na odwołaniu, tym samym odwołanie zostało wniesienie z uchybieniem terminu. Strona natomiast uważa, że termin ten zachowała. Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma ustalenie daty jego wniesienia do organu pierwszej instancji. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Decydująca jest zatem data nadania przesyłki, a nie jej otrzymanie przez adresata. Zgodzić się przy tym należy z twierdzeniem organu, iż ciężar dowodu nadania przesyłki w terminie obciąża nadającego. W przypadku jej nadania jako przesyłki poleconej, dowód taki posiada niewątpliwie nadawca i w przypadkach spornych powinien wykazać się umieszczoną na dowodzie nadania pieczęcią urzędu pocztowego. Jednocześnie jednak zauważyć trzeba, iż ustawodawca nie wprowadził w przepisie art. 12 § 6 pkt 2 O.p. wymogu nadania pisma listem poleconym. Dopuścił zatem możliwość przesłania go także listem zwykłym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku umieszczona na kopercie pieczęć poczty z widniejącą na niej datą. Dowód ten z chwilą otrzymania przesyłki jest w posiadaniu jej adresata. Z tego też względu obowiązkiem organu jest traktowanie tego dowodu z najwyższą starannością i zachowanie koperty z datą stempla pocztowego, w której pismo zostało przesłane. W sytuacji, gdy organ z przyczyn leżących po jego stronie nie jest w stanie przedstawić koperty pozwalającej na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty nadania przesyłki w urzędzie pocztowym, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla podatnika skutków prawnych. Błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie sądowym (np.: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 362/06; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. I OSK 250/08; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1403/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 800/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1155/16; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 743/11; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1110/13). Nie sposób zgodzić się z organem, że powyższy pogląd jest odosobniony w judykaturze. W rozpatrywanej sprawie Burmistrz B. [...] w piśmie z dnia [...] r. (stanowisku do odwołania) stwierdził, że nie zachowała się koperta z wniesionym odwołaniem, w związku z czym nie ma możliwości ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie (k. 8-9 akt adm.). Ponadto w oświadczeniu z dnia [...] r., złożonym po rygorem odpowiedzialności karnej, A. N. – pracownik Urzędu Miejskiego w B. [...], stwierdziła, że w dniu [...] r. odebrała przesyłkę pocztową od listonosza z placówki Poczty Polskiej w B. [...], adresowaną do Urzędu. Nadawcą przesyłki była spółka [...]. Przesyłka zawierała odwołanie skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Stwierdziła też, że koperta potwierdzająca fakt nadania przesyłki uległa omyłkowo zniszczeniu. Na oświadczeniu tym Burmistrz B. [...] potwierdził fakt odebrania przesyłki (k. 22 akt adm.). Fakt wpływu tego odwołania do organu pierwszej instancji w dniu [...] r. wynika też z załączonego do akt sprawy rejestru korespondencji (k. 20 akt adm.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że spółka złożyła odwołanie od decyzji, które nadała za pośrednictwem wyznaczonego operatora. Przesyłka wpłynęła do Urzędu Miejskiego w B. [...] w dniu [...] r. Jednakże koperta zawierająca tę przesyłkę została zniszczona. W pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. spółka podnosiła, że odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej wyznaczonego operatora w dniu [...] r. Jednakże nie jest w posiadaniu potwierdzenia nadania przesyłki, z uwagi na nadanie jej listem zwykłym, a nie przesyłką rejestrowaną. Organ odwoławczy podważa twierdzenie spółki o wniesieniu odwołania za pośrednictwem wyznaczonego operatora w dniu [...] r. Podnosi, że nie zdołano ustalić, czy i w jakiej dacie przesyłka została nadana przez spółkę za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Z twierdzenia tego nie wynika jednak wniosek, że prawidłowe jest stanowisko organu, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Nadto stanowisku organu, że przesyłka nie została wniesiona za pośrednictwem Poczty Polskiej, czy że nie zawierała odwołania przeczy oświadczenie złożone przez pracownika Urzędu Miejskiego w B. [...], złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Fakt wniesienia odwołania przez spółkę wynika też z rejestru korespondencji oraz oświadczenia Burmistrza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiło żadnych dowodów pozwalających wysnuć przeciwne wnioski. Za nieuzasadnione należy też uznać stanowisko SKO, które - wbrew treści art. 12 § 6 pkt 2 O.p. - przyjęło jako wiążącą, datę odbioru przesyłki przez organ pierwszej instancji (13 maja 2019 r.), mimo iż była ona nadana za pośrednictwem urzędu pocztowego, znajdowała się w kopercie (czego organ nie neguje), a w sprawie nie występowały dowody niewątpliwie wskazujące na jej nadanie z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Jeszcze raz należy powtórzyć - w sytuacji, gdy na skutek błędu pracownika organu pierwszej instancji, organ odwoławczy nie jest w stanie przedstawić przekonujących dowodów (np. koperty) pozwalających na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty wniesienia odwołania przez stronę, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla skarżącej skutków prawnych, w postaci ustalenia, iż odwołanie jako złożone po terminie, nie powinno być rozpoznane przez organ. W związku z powyższym w pełni zasługuje na akceptację podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Ponadto przyjęcie za wiążącą datę wpływu odwołania do Burmistrza B. [...] pomimo, iż w sprawie nie występowały dowody jednoznacznie wskazujące na nadanie przedmiotowego pisma z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania, bowiem zostały one omyłkowo zniszczone przez pracownika organ pierwszej instancji, stanowiło naruszenie przez organ odwoławczy wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, gdyż sprzeczne z tą zasadą jest przerzucanie na stronę negatywnych skutków błędów popełnionych przez organ administracji publicznej. Doszło także do naruszenia zasada przekonywania ustanowionej w art. 124 O.p., ponieważ nie do pogodzenia z tą zasadą jest przyjęcie przez organ przekroczenie przez stronę terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy okoliczność ta nie wynika z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku i - w braku dowodów przeciwnych - przyjmie, że odwołanie spółki zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi ([...] zł). Zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi ([...] zł) dokonano na podstawie art. 225 p.p.s.a.