I SA/Bd 577/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi M. sp. z o. o. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. o nr [...] z dnia [...] 2006 r. 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2006 r. odmawiające M. sp. z o. o. w M. uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. otrzymał do realizacji tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w B. o numerach od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek społecznych, zdrowotnych oraz składek na FP i FGŚP w kwocie łącznej 576.845,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W toku czynności mających na celu wyegzekwowanie przedmiotowych należności zawiadomieniem z dnia [...] 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki w Banku P. S. A. Oddział w P. Wraz z zajęciem dnia [...] 2006 r. doręczono spółce odpisy tytułów wykonawczych w nim wskazanych. W reakcji na powyższe, pismem z dnia [...] 2006 r. spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne argumentując, iż zaskarżona czynność dokonana została przedwcześnie z racji zaskarżenia do Sądu Okręgowego w B. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będącej podstawą przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wskazano także, iż z decyzji tej wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych "skorzysta z zabezpieczenia na nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika", a w związku z tym czynności te nie mogą być jednocześnie podejmowane w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Zważywszy na treść powyższego pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zakwalifikował je jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i postanowieniem z dnia [...] 2006 r. odmówił uznania zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie wskazując, iż jej pismo z dnia [...] 2006 r. błędnie zakwalifikowano jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpatrzenia jako skargę na czynności egzekucyjne. Ponadto wskazała na naruszenie art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 7 k.p.a. w związku z proceduralnym wybiegiem organu podjętym w celu uchylenia się merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy zaznaczył, iż w postępowaniu egzekucyjnym podstawowym środkiem służącym ochronie interesów strony są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych. W konkretnej sprawie złożono pismo nazwane "skargą na czynności egzekucyjne", w której spółka wskazała na okoliczności związane z istnieniem egzekwowanego obowiązku. Organ podkreślił, iż skarga na czynności egzekucyjne dotyczy czynności wykonawczych podjętych w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej i polega na weryfikacji prawidłowości ich wykonania. Ponadto podstawą skargi na czynności egzekucyjne mogą być okoliczności niebędące podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Zatem w żaden sposób skarga na czynności egzekucyjne nie może być środkiem polemiki zobowiązanego z treścią egzekwowanego obowiązku, ponieważ służą temu zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, organ wyjaśnił, że przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie egzekucyjne w administracji reguluje bowiem ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w zakresie spraw w niej nieuregulowanych zastosowanie mają odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Niezasadne jest także – zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - wskazanie na naruszenie art. 7 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny wniesione przez spółkę pismo nazwane "skargą na czynności egzekucyjne" zakwalifikował zgodnie z treścią w niej zawartą jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Bogate orzecznictwo w tej kwestii obliguje bowiem organy administracji publicznej do odczytywania pism w oparciu o wskazane w nich argumenty - co też uczyniono. Na postanowienie organu II instancji spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazała, iż stosownie do pouczenia zawartego na doręczonym zawiadomieniu o dokonaniu czynności egzekucyjnych wniosła skargę spowodowaną okolicznością, iż przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana przedwcześnie. W sprawie należności objętych tytułami wykonawczymi wymienionym w zawiadomieniu toczy się postępowanie administracyjne prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten wydał bowiem w dniu [...] 2005 r. decyzję określającą stan zaległości spółki z tytułu zaległych składek. Przedmiotową decyzję spółka zaskarżyła do Sądu Okręgowego w B., ponieważ decyzja ta obarczona była błędami formalnymi. Zaskarżona decyzja nadal nie jest prawomocna. Z treści owej decyzji wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych "skorzysta z zabezpieczenia na nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika". W przekonaniu skarżącej, jednoczesne działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem zabezpieczenia ww. należności oraz czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w ramach postępowania egzekucyjnego są nawzajem sprzeczne i nie mogą być prowadzone jednocześnie. Tym samym zajęcie ww. wierzytelności jest obarczone wadą prawną i jako takie winno zostać uchylone. Skarżąca podniosła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. z rażącym naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. uznał, iż skarga na czynności egzekucyjne jest "zarzutem w postępowaniu egzekucyjnym". W konsekwencji odmówił merytorycznego rozpatrzenia skargi, bowiem - zdaniem organu I instancji - uchybiono ustawowemu terminowi do jej wniesienia. Zdaniem spółki takie działanie jest świadomą próbą uchylenia się przez organy skarbowe od merytorycznego rozpatrzenia środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono prawo. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy oceny charakteru prawnego złożonego przez skarżącą pisma z dnia [...] 2006 r. nazwanego przez nią "skargą na czynności egzekucyjne". W piśmie tym spółka podniosła, że zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym w Banku P. S.A. Oddz. w P. nastąpiło przedwcześnie, bowiem w sprawie należności objętych tytułami wykonawczymi toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym w B. w związku ze złożonym przez skarżącą odwołaniem od decyzji wydanej przez ZUS. Jednocześnie spółka zauważyła, że z jednej strony z decyzji tej wynika, że ZUS skorzysta z zabezpieczenia na nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, a z drugiej strony organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne. W przekonaniu skarżącej działania te są nawzajem sprzeczne i nie mogą być prowadzone jednocześnie. Analizując treść wskazanego pisma i odczytując intencje strony Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. doszedł do wniosku, że zawiera ono zarzuty i ze względu na uchybienie terminowi do ich wniesienia odmówił ich uznania. Organ II instancji podzielił to stanowisko i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Strona utrzymuje, że pismo z dnia [...] 2006 r. jest skargą na czynności egzekucyjne. Należy zauważyć, że zostało ono wniesione w terminie i w trybie właściwym do wnoszenia skargi, tj. do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego. W piśmie tym spółka odwołuje się również do przepisów regulujących instytucje skargi. W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. skarżąca wyraźnie stwierdza, że powyższe pismo stanowi skargę na czynność egzekucyjną. Stanowisko to zostało podtrzymane w skardze do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu o tym jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., III SA 949/92). Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ powinien wystąpić z odpowiednim zapytaniem do strony. Organ ma przy tym na podstawie art.9 k.p.a. w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego Skoro zatem skarżąca konsekwentnie twierdzi, że złożony przez nią środek prawny jest skargą na czynności egzekucyjne, to powinien być rozpatrzony jako skarga, a nie jako zarzuty, o których mowa w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępując inaczej organ naruszył art. art. 54 powyższej ustawy. W myśl tego ostatniego przepisu skarga przysługuje na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego ( art.1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Skargę wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (i termin ten został przez spółkę zachowany). Z konstrukcji skargi wynika, że przysługuje ona na czynności o charakterze wykonawczym. Środek ten nie może być zatem wnoszony na czynności typu aktu administracyjnego, w szczególności na postanowienia i zarządzenia organu egzekucyjnego. Należy też przyjąć, że nie będzie on przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego), albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wwa 1995, s. 88). W sytuacji zatem gdyby zobowiązany, oparł skargę na zarzutach, wskazanych w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie może ona odnieść skutku. Skarga, po jej wniesieniu, podlega wstępnemu badaniu przez organ nadzoru pod kątem istnienia przesłanek dopuszczalności zaskarżenia i usunięcia ewentualnych braków formalnych. Skarga niedopuszczalna nie może być badana merytorycznie, co organ nadzoru stwierdza postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por.M. Romańska, Skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w: System egzekucji administracyjnej, Wwa 2004, s.541). Mając powyższe uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.