I SA/Bd 582/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do opłacenia skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007 r. postanawia: przywrócić termin Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2015r. Sąd wezwał stronę do uzupełnienia braków skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało uznane za doręczone, w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", z dniem 20 lipca 2015r. Skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi. W związku z tym Sąd postanowieniem z dnia 1 września 2015r. skargę odrzucił. Pismem z dnia 8 września 2015r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący podał, że od 6 lat leczy się psychiatrycznie. Stan zdrowia nie poprawia się a są okresy, w których się pogarsza. Z tego powodu przebywa na rencie. W związku z chorobą zażywa leki o silnym działaniu psychotropowym, co powoduje, że jest "całkowicie wyłączony z normalnego życia". Podał, że nie jest w stanie bez osoby towarzyszącej wybrać się na pocztę, aby odebrać korespondencję. Od lutego 2015r. stał się osobą bezdomną na utrzymaniu pomocy społecznej. Podkreślił, że podany adres jest tylko adresem do korespondencji, ponieważ jest to "skrzynka listowa zamontowana na klatce wejściowej do sklepów". Regularnie raz w tygodniu kontroluje zawartość tej skrzynki. W okresie od lipca do sierpnia 2015r. nie było w niej żadnego awizo. Dodatkowo raz na dwa tygodnie odwiedza INPOST w celu odebrania korespondencji. Zdarza się, że listy odbiera bezpośrednio od listonosza. Do wniosku skarżący załączył m.in. orzeczenia lekarskie. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu – adwokat S. D. – w piśmie z dnia 29 lutego 2016r. podtrzymał wniosek skarżącego, precyzując jednocześnie, że skarżący wnosił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik podkreślił, że choroba psychiczna uniemożliwia prawidłowe realizowanie własnych interesów. Dodał, że już na etapie przed organami ustalono, iż skarżący nie zamieszkuje pod adresem, na jaki kierowana jest korespondencja. Zdaniem pełnomocnika, odbieranie korespondencji w miejscu, w którym skarżący nie zamieszkuje, co z uwagi na jego chorobę jest bardzo utrudnione, skutkowało nieodebraniem przesyłki w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Na podstawie art. 87 § 1 i § 3 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (§ 2 art. 87). Uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy oznacza wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Przechodząc do rozpoznania zasadności złożonego wniosku w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany był zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminie. W przedmiotowej sprawie moment powzięcia wiadomości o powstałym uchybieniu należy odnieść do dnia, w którym skarżący odebrał przesyłkę zawierającą postanowienie odrzucające skargę, tj. dzień 7 września 2015r. (k. 44 akt sąd.). Wniosek o przywrócenie skarżący nadał za pośrednictwem poczty w dniu 9 września 2015r., zatem strona dochowała siedmiodniowego terminu na złożenie niniejszego wniosku. Jednocześnie wraz z pismem o przywrócenie terminu strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu wskazała przede wszystkim na swoją chorobę psychiczną oraz fakt, że nie zamieszkuje pod adresem, na który kierowana jest korespondencja. Wskazać należy, że nie ma definicji legalnej pojęcia "braku winy", a zatem każdorazowo musi być ono analizowane na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Konieczna jest zatem ocena, czy skarżący, przy dochowaniu najwyższej staranności, mógł dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym prawem. Orzecznictwo sądowe wypracowało pewne standardy zachowań i zdarzeń, które przyjmuje się jako brak winy przy uchybieniach terminom. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę lub nagłą chorobę strony. Wskazać należy, że wprawdzie w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż długotrwała choroba nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, jednakże – zdaniem Sądu – pogląd ten nie jest adekwatny w stosunku do chorób psychicznych, których objawy mogą wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawinienie, które jest przesłanką przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2015r. sygn. akt I FSK 1200/14 – dostępny na ww.orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że choroba psychiczna może stanowić okoliczność usprawiedliwiającą przekroczenie terminu. Może ona bowiem utrudniać podjęcie właściwej decyzji, realną ocenę własnej sytuacji faktycznej i prawnej, a nawet skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (zob. wyrok SN z dnia 7 sierpnia 2002r., I PKN 480/01). Zatem z uwagi na charakter choroby skarżącego i możliwość wystąpienia objawów psychiatrycznych, co potwierdzają załączone orzeczenia lekarskie, Sąd uznał, że brak winy strony w uchybieniu terminowi został uprawdopodobniony i w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.