I SA/Bd 589/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2016 oddala skargę Decyzją z dnia [...]. Prezydent M. [...] ustalił Stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016r. w kwocie [...]zł. Przedmiotem opodatkowania objęto budynki mieszkalne o pow. 58,77 m2, grunty pozostałe o pow. 251,16 m2 oraz budynki pozostałe o pow. 17,97 m2. W złożonym odwołaniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 i art. 124 ustawy z dnia [...]. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r. poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p." poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych i nie wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy; art. 178 § 1 O.p. poprzez nie udostępnienie akt sprawy, po wydaniu postanowienia o siedmiodniowym terminie wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego; art. 210 § 1 pkt 6 i 4 O.p. poprzez brak pełnego uzasadnienia prawnego; art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016r., poz. 716 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.", poprzez błędną interpretację tego przepisu w powiązaniu z art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2015r., poz. 1892 ze zm.), dalej: "u.w.l.". Skarżąca uważa, że powinna uiszczać podatek od nieruchomości wspólnej i budynków gospodarczych w udziale Ľ, który jest jej prawem związanym z własnością lokalu mieszkalnego. Podniosła, że nie korzysta z budynków gospodarczych, więc nie deklarowała udziału w ich powierzchni. Zdaniem Skarżącej, zaskarżoną decyzją bezprawnie zmieniono udziały w nieruchomości wspólnej. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że wymiaru podatku dokonano w oparciu o materiał dowodowy w szczególności w postaci protokołu oględzin nieruchomości, protokołu przesłuchania Skarżącej, pisemnych wyjaśnień A. F. oraz danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków miasta [...]. Według tych ostatnich, nieruchomość położona we [...] przy ul. [...], działka nr [...] o pow. 120 m2 oraz przy ul. [...] we [...] działka nr [...] o pow. 1.076 m2 do [...]. stanowiła współwłasność A. F., B. F., M. G. i M. S.. M. S. w dniu [...]. sprzedał lokal mieszkalny oraz udział we współwłasności nieruchomości M. P.. Nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, budynkiem transportu i łączności oraz trzema innymi budynkami niemieszkalnymi. Według danych z ewidencji gruntów i budynków, w budynku mieszkalnym wyodrębniono własność lokali mieszkalnych, dla których urządzone zostały odrębne księgi wieczyste. Dla każdego wyodrębnionego lokalu przypisany jest udział w wysokości Ľ we współwłasności gruntu działki nr [...] i [...]. Budynek transportu i łączności oraz trzy inne budynki niemieszkalne nie zostały przypisane wyodrębnionym lokalom w budynku mieszkalnym dla których zostały urządzone księgi wieczyste. W konsekwencji, ww. budynki pozostałe stanowiły współwłasność A. F., B. F., M. G. i M. P. (do [...]. M. S.). Organ pierwszej instancji w takich okolicznościach stwierdził, że Skarżąca winna być opodatkowana samodzielnie w jednej odrębnej decyzji ustalającej podatek od nieruchomości stosownie do wielkości jej lokalu oraz wielkości przypadającego udziału w nieruchomości wspólnej. Organ podatkowy w wyniku podjętych czynności dowodowych, mających na celu ustalenie powierzchni użytkowych budynków, dokonał pomiarów budynku transportu i łączności oraz dwóch pozostałych budynków niemieszkalnych. Powierzchnia użytkowa budynku nr [...] wynosi 14,53 m2, budynku nr [...] wynosi 11,11 m2. Powierzchnia użytkowa garażu w części budynku nr [...] wynosi 18,78 m2. Pozostała część tego budynku wynosi 41,14 m2. Inny budynek niemieszkalny położony na działce nr [...] faktycznie jest stacją transformatorową, od którego podatek od nieruchomości deklaruje "E." O. S.A. Organ dokonał również pomiarów powierzchni użytkowej wyodrębnionych lokali w budynku mieszkalnym. Lokal nr [...] stanowiący własność M. P. ma powierzchnię użytkową 97,96 m2, lokal nr [...] stanowiący własność A. F. (aktualnie lokal stanowi własność A. F.) ma powierzchnię użytkową 71,17 m2, lokal nr [...] stanowiący własność M. G. ma powierzchnię użytkową 58,77 m2, lokal nr [...] stanowiący własność B. F. (aktualnie lokal stanowi współwłasność M. G., A. F. i małoletniego M. N.) ma powierzchnię użytkową 52,98 m2. Do ustalenia podstawy opodatkowania przyjęto zatem wyniki pomiarów dokonanych przez organ podatkowy, zgodnie z którymi powierzchnia wyodrębnionego lokalu nr [...] Skarżącej wynosi 58,77 m2, powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego 280,88 m2, powierzchnia budynków gospodarczych 85,56m2, zaś gruntów 1.196 m2. Lokal nr [...] nie posiada pomieszczeń przynależnych, a w budynku mieszkalnym nie ma pomieszczeń wspólnych, zaliczanych do powierzchni użytkowych (klatka schodowa nie wchodzi do powierzchni użytkowej budynku). Kolegium podało, że organ pierwszej instancji w oparciu o art. 3 ust. 5 u.p.o.l. oraz art. 3 ust. 3 u.w.l. ustalił udział w pomieszczeniach wspólnych w odniesieniu powierzchni użytkowej wyodrębnionego lokalu Skarżącej do powierzchni użytkowej całego budynku (58,77 : 280,88 = 0,21). Tak ustalony współczynnik odniesiono następnie do części wspólnych, tj. budynków gospodarczych (85,56 x 0,21 = 17,97) i powierzchni gruntu (1.196 x 0,21 = 251,16). W konsekwencji, jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto powierzchnię budynku mieszkalnego 58,77 m2, budynków pozostałych 17,97 m2 oraz gruntów pozostałych 251,16 m2. Organ podatkowy podkreślił, iż co prawda w akcie notarialnym z 1975r. na mocy darowizny zostały wyodrębnione lokale mieszkalne oraz przypisany został udział w wysokości Ľ we współwłasności gruntu dla każdego z właścicieli poszczególnych lokali, tj. 299 m2 bez względu na wielkość poszczególnych lokali, jednakże pozostaje to w sprzeczności z przepisami aktualnymi na dzień wydania decyzji. Dla celów opodatkowania podatkiem o nieruchomości wielkość udziału we współwłasności nieruchomości musi być dostosowana do reguły wynikającej z dyspozycji zawartej przez ustawodawcę w art. 3 ust. 3 u.w.l. Organ odwoławczy stanowisko Prezydenta M. [...] uznał za prawidłowe. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy podstawa opodatkowania w stosunku do Skarżącej została ustalona w sposób prawidłowy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kolegium stwierdziło, że Skarżąca w sposób odmienny niż organ podatkowy interpretuje zapis art. 3 ust. 5 u.p.o.l. twierdząc, że w przypadku wyodrębnienia w budynku własności lokali obowiązek podatkowy dotyczy tej części gruntu jaki wynika z faktycznego udziału każdego ze współwłaścicieli w nieruchomości gruntowej. W ocenie Kolegium, interpretacja Skarżącej jest nieprawidłowa, bowiem jest niezgodna z dyspozycją art. 3 ust. 5 u.p.o.l. w zw. z art. 3 ust. 3 u.w.l. Skarżąca zajmuje lokal o powierzchni użytkowej 58,77 m2. Jak ustalono, budynki gospodarcze nie zostały przypisane wyodrębnionym lokalom w budynku mieszkalnym w związku z czym stanowią przedmiot współwłasności tak samo jak powierzchnia gruntów działki nr [...] Dla potrzeb ustalenia proporcji, o której mowa w art. 3 ust. 5 u.p.o.l., organ podatkowy ustalił wszystkie niezbędne wartości, tj. powierzchnię użytkową wyodrębnionego lokalu Skarżącej i pozostałą część użytkową budynku mieszkalnego. Tak ustaloną proporcję odniesiono do części wspólnych, tj. powierzchni użytkowej pozostałych budynków i gruntu. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie udział Skarżącej we współwłasności gruntu i budynków pozostałych wynosi Ľ i organ podatkowy tej okoliczności nie kwestionował. Jednakże dla potrzeb ustalenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w przypadku wyodrębnienia własności lokalu w budynku ustawodawca określił szczególne zasady ustalenia podstawy opodatkowania, jeśli chodzi o udział w części wspólnej i w tym zakresie odsyła do ustawy o własności lokali. Faktycznie przysługujący udział w prawie własności rzeczy wspólnej nie ma żadnego odniesienia w tej kwestii. Dla rozstrzygnięcia nie jest także ważne kto i w jakim zakresie faktycznie użytkuje część wspólną nieruchomości. W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 3 ust. 5 u.p.o.l. poprzez błędną jego interpretację w zw. z art. 3 u.w.l. W uzasadnieniu Skarżąca wskazując na zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny podała, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, budynkiem transportu i łączności oraz trzema innymi budynkami niemieszkalnymi. W budynku mieszkalnym w styczniu 1975r., na mocy wówczas obowiązujących przepisów prawa, została wyodrębniona własność lokali mieszkalnych, dla których urządzone zostały księgi wieczyste. W umowie darowizny z dnia [...]. wskazano również, że każdy z ustanowionych właścicieli lokali mieszkalnych - bez względu na wielkość tych lokali - otrzymuje Ľ we współwłasności nieruchomości gruntowej, tj. działek o numerach [...] o łącznej powierzchni 1.196 m2. Oznacza to więc, że każdy z właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych jest właścicielem gruntu o pow. 299 m2. Udział w nieruchomości wspólnej został wpisany nie tylko w księgach wieczystych poszczególnych lokali mieszkalnych, ale także w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości gruntowej. Natomiast budynki gospodarcze, znajdujące się na omawianej nieruchomości, nie zostały przypisane do żadnego z wyodrębnionych lokali mieszkalnych. W ocenie Skarżącej, ustalony udział w nieruchomości wspólnej w wielkości Ľ powierzchni jest prawem związanym z własnością lokali, którego nie może zmienić żadna decyzja administracyjna. Współwłaściciele nieruchomości mogą w zasadzie, w drodze umowy guoad usum, w sposób dowolny kształtować i modyfikować swoje zobowiązania i uprawnienia, ale udział w nieruchomości wspólnej zawsze pozostanie bez zmian. Natomiast w przypadku braku porozumienia pomiędzy współwłaścicielami, Sąd może ustalić sposób korzystania z nieruchomości wspólnej, ale zawsze będzie brane pod uwagę to, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej w takim zakresie, jaki nie ogranicza tego samego prawa u innych współwłaścicieli. Zdaniem Skarżącej, wydane decyzje ograniczyły prawa Strony związane z własnością lokalu mieszkalnego, a dotyczące nieruchomości wspólnej. Organ podatkowy bowiem, bez żadnego uzasadnienia, zmniejszył przysługujące jej udziały w nieruchomości wspólnej poprzez zastosowanie, nie mającego znaczenia w niniejszej sprawie, art. 3 ust. 3 u.w.l. i naliczył zobowiązania podatkowe od 21% nieruchomości gruntowej i powierzchni użytkowej budynków gospodarczych. Skarżąca uważa natomiast, że podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów pozostałych, winna wynosić dla każdego współwłaściciela 25% całej nieruchomości gruntowej, tj. 299 m2. Taką bowiem częścią nieruchomości gruntowej właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych mogą dysponować w sposób dowolny. Skarżąca ponadto uważa, że budynki gospodarcze, które są posadowione na terenie nieruchomości wspólnej i nie są przypisane do poszczególnych lokali mieszkalnych winny być również opodatkowane dla każdego lokalu mieszkalnego w wysokości Ľ nieruchomości wspólnej. W takim przypadku zobowiązania podatkowe Strony za lata 2016-2017 zwiększyłoby się o [...] zł rocznie, ale Skarżąca nie byłaby pozbawiona swobodnego korzystania z przysługującego jej udziału w nieruchomości wspólnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnia również okoliczności nie wskazane w skardze, mające wpływ na tę ocenę. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może jednak rozpoznać legalności innej sprawy administracyjnej niż tej, w której wniesiono skargę. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zasadniczy spór między stronami sprowadza się do interpretacji art. 3 ust. 5 u.p.o.l. W ocenie strony zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji narusza prawa skarżącej związane z własnością lokalu mieszkalnego a dotyczące nieruchomości wspólnej bowiem organ zmniejszył przysługujące stronie udział w nieruchomości wspólnej. Organ wyjaśnia natomiast, że udział skarżącej we współwłasności gruntu i budynków pozostałych wynosi Ľ i organ podatkowy tej okoliczności nie kwestionował. Jednakże dla potrzeb ustalenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w przypadku wyodrębnienia własności lokalu w budynku ustawodawca określił szczególne zasady ustalenia podstawy opodatkowania i tylko w tym zakresie odsyła do ustawy o własności lokali. Kwestie ustanowienia odrębnej własności lokali, praw i obowiązków właścicieli lokali oraz zarządu nieruchomością wspólną reguluje ustawa o własności lokali. W art. 2 ust. 1 stanowi ona, że samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. W razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali (art. 3 ust. 1 u.w.l.). Nieruchomość wspólną stanowi zaś grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 u.w.l.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.w.l., odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że aktem notarialnym z [...]. na mocy umowy darowizny zostały wyodrębnione lokale mieszkalne i przypisany im został udział w wysokości Ľ we wspólwłanosci gruntu dla każdego z właścicieli poszczególnych lokali. Nie mniej dla ustalenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości koniecznym jest odwołanie się do przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 5 u.p.o.l. jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Skarżąca zajmuje lokal o powierzchni użytkowej 58,77 m kw. Jak ustalono budynki gospodarcze nie zostały przypisane wyodrębnionym lokalom w budynku mieszkalnym w związku z czym stanowią przedmiot współwłasności tak samo jak powierzchnia gruntów działki nr [...] Dla potrzeb ustalenia proporcji, o której mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, organ podatkowy ustalił wszystkie niezbędne wartości, tj. powierzchnię użytkową wyodrębnionego lokalu skarżącej i pozostałą część użytkową budynku mieszkalnego. Przepis art. 3 ust. 5 u.o.p.l. nie wymaga dowodzenia kto i w jakim zakresie użytkuje pozostałą część. Tak ustaloną proporcję odniesiono do części wspólnych, tj. powierzchni użytkowej pozostałych budynków i gruntu. Należy podkreślić, co starał się wyjaśnić organ, że powyższa proporcja określona w oparciu o przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych służy tylko ustaleniu podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości i w żaden sposób nie modyfikuje praw przysługujących stronie z tytułu własności lokalu w zakresie wysokości udziału w nieruchomości wspólnej. W świetle powyższego Sąd uznał, że organ podatkowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a prowadząc postępowanie zebrał i wyczerpującego rozpatrzył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy pod względem faktycznym i merytorycznym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności oraz poczyniono prawidłowe ustalenia które stały się podstawą zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną oddalił ja na podstawie art. 151 p.p.s.a. H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska M. Łent