I SA/Bd 594/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 07 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 594/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju akcyzowego postanawia odmówić przywrócenia terminu Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 594/15 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił M. B. (skarżącemu) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia dokonano w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w dniu 04 grudnia 2015r. W odpowiedzi na wysłane skarżącemu zarządzenie z dnia 14 stycznia 2016r. wzywające go do uiszczenia wpisu sądowego przesłał on do Sądu pismo z dnia 26 stycznia 2016r. zatytułowane "Zażalenie". Wniósł w nim o uchylenie ww. zarządzenia i uwzględnienie wniosku o przyznanie pomocy prawnej. W związku z pismem skarżącego, Sąd pismem z dnia 15 lutego 2016r. wezwał go do sprecyzowania, czy wniesione przez niego pismo z dnia 26 stycznia 2016r. należy potraktować jako zażalenie, w którym kwestionuje on zasadność pobranego wpisu, czy też jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 24 lutego 2016r. skarżący podał, że składa wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Dodał, że nie otrzymał rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z opłat sądowych ani powiadomienia o przesyłce poleconej. Był przekonany, że odpowiadając na wezwanie referendarza z dnia 30 października 2015 r. odpowiedział na wszystkie pytania dotyczące jego sytuacji finansowej i zdrowotnej i spełnia kryteria uprawniające do skorzystania z pomocy. W związku z podniesioną przez skarżącego argumentacją, iż nie otrzymał on postanowienia referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 12 listopada 2015 r. oraz powiadomienia o tej przesyłce pismem z dnia 24 marca 2016r., Sąd zwrócił się do właściwego Urzędu Pocztowego o wyjaśnienie, czy zawiadomienia o przesyłce zostały doręczone pod wskazany adres oraz gdzie je pozostawiono. W odpowiedzi, pismem z dnia 27 kwietnia 2016r. Biuro Ładu Korporacyjnego i Zgodności Poczty Polskiej S.A. poinformowało, że przesyłka polecona nr [...], zawierająca ww. postanowienie została awizowana w dniach 20 listopada 2015r. i 30 listopada 2015r. Informacje o przesyłce (awiza) zostały pozostawione przez listonosza w skrzynce oddawczej adresata. Zważywszy na fakt, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zwierającej postanowienie z dnia 12 listopada 2015r. doręczyciel zaznaczył, iż awiza pozostawiono w drzwiach adresata, a nie jak wskazano w piśmie Urzędu Pocztowego w skrzynce pocztowej, Sąd ponownie pismem z dnia 19 maja 2016r. zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie stwierdzonych rozbieżności. W odpowiedzi Poczta Polska pismem z dnia 22 czerwca 2016 r. poinformowała, że z oświadczenia listonosza wynika, iż pierwsze zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przedmiotowej przesyłki poleconej kierowanej do skarżącego na adres ul. [...] w R. umieszczone zostało w w drzwiach, o czym umieszczono informację na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Natomiast powtórne zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki listonosz doręczył do skrzynki oddawczej adresata. Wskazano, iż listonosz oświadczył, że na drukach potwierdzeń odbioru przesyłek oznacza faktyczne miejsce pozostawienia zawiadomienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle postanowień zawartych w art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W przepisach art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. ustanowiono szczególne warunki, którym powinien odpowiadać wniosek o przywrócenie terminu: 1) pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu powinno być wniesione do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, 2) termin do wniesienia wniosku wynosi siedem dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 4) równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia terminu umożliwia stronie postępowania obronę swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, czy uchybienie terminu nie nastąpiło z winy strony. Podkreślić należy, że art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/05). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 października 2002 r., V S.A. 793/03). Brak winy podatnika może wynikać, np. z uznania przez operatora pocztowego swojej odpowiedzialności za niewłaściwe doręczenie przesyłki (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., II GZ 36/14). Mając na uwadze powyższe wywody w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało spełnione, gdyż strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnienie przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu opiera się na twierdzeniu, że nie otrzymał postanowienia referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 12 listopada 2015 r. oraz powiadomienia o tej przesyłce. Argumentacja ta w ocenie Sądu nie pozwala na przyjęcie, iż po stronie skarżącego występuje brak winy w uchybieniu terminu, bowiem skarżący nie zdołał skutecznie podważyć skutecznego doręczenia przedmiotowego postanowienia w trybie wskazanym w art. 73 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei, w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Uregulowane w tym przepisie tzw. doręczenie zastępcze stanowi rodzaj fikcji prawnej i stwarza domniemanie doręczenia pisma. Fikcja prawna doręczenia zastępczego opiera się na przyjęciu domniemania, iż przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie adresat jej nie odebrał. Przesyłkę taką pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W rozpatrywanej sprawie skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu 04 grudnia 2015r. Doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jednak skarżący nie przedstawił żadnych dowodów i okoliczności, które mogłyby zaprzeczyć prawidłowemu doręczeniu przesyłki w trybie zastępczym. Z wyjaśnień natomiast Poczty Polskiej wynika, że przesyłka zawierająca postanowienie referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy była awizowana dwukrotnie (w dniu 20 i 30 listopada 2015 r.), a zawiadomienie o przesyłce pozostawiono w drzwiach oraz skrzynce pocztowej. W tej sytuacji niczym nie poparte twierdzenie skarżącego, że nie otrzymał powiadomienia o przesyłce, nie może odnieść skutku. Mając powyższe na uwadze, Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu.