I SA/Bd 595/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bydgoszczy z dnia 12 września 2023 r. nr 0029-2023-000226 w przedmiocie przyznania pomocy dla rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bydgoszczy na rzecz R. G. kwotę 680zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2023r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. za pośrednictwem Pue (Platforma usług elektronicznych) wpłynął wniosek R. G. ( skarżący) o udzielenie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. Do wniosku załączono 3 faktury potwierdzającą sprzedaż zbóż i nasion oleistych: - faktura Nr [...] z dnia [...].05.2023r. sprzedaż kukurydzy [...] ton - faktura Nr [...] z dnia [...].06.2023r. sprzedaż pszenżyta [...] ton - faktura Nr [...] z dnia [...].06.2023r. sprzedaż rzepaku [...] ton Następnie, dnia [...] lipca 2023 r. do Biura Powiatowego w B. wpłynęła zmiana do wniosku, w której dołączono jedną fakturę: - faktura Nr [...] z dnia [...].07.2023 r. sprzedaż kukurydzy [...] ton Na podstawie załączonych do wniosku i zmian do wniosku faktur wnioskodawca sprzedał: [...] ton pszenżyta, [...] ton rzepaku i [...] ton kukurydzy. W trakcie kontroli administracyjnej (kontrola dokonywana systemowo), w oparciu o wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. ustalono, że powierzchnie zatwierdzone do jednolitej płatności obszarowej wynoszą: [...] ha pszenżyta, [...] ha rzepaku i [...] ha kukurydzy. Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej "k.p.a." w związku z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku R. G., przyznał pomoc w wysokości [...] zł. Organ, na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji przyjmując, że uwzględnił w całości żądanie strony. W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z przepisu art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 107 § 4 k.p.a., co doprowadziło do nadania zaskarżanej decyzji wydanej w pierwszej instancji waloru ostateczności, zgodnie z przepisem art. 127 § 1a k.p.a. Zdaniem skarżącego, organ właściwie, to jest w wysokości ustalonej zgodnie z § 6 Rozporządzenia obliczył wysokość pomocy dla upraw pszenżyta i rzepaku, uwzględniając dołączone przez skarżącego rolnika faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika pszenżyta i rzepaku. Natomiast, organ nie wziął pod uwagę dowodu w postaci faktury VAT o numerze [...] z dnia [...] lipca 2023 r., gatunek objęty fakturą: kukurydza, ilość ton: [...] wykazanej na str. 2 wniosku i dołączonej do wniosku zgodnie z § 4 ust 4 Rozporządzenia. Ilość ton sprzedanej przez rolnika kukurydzy - gatunki objęte dwiema fakturami dołączonymi do wniosku wynika też z tabeli na str. 2 wniosku, gdzie wpisano "ilość ton kukurydza [...]". Liczba ta to suma kukurydzy z faktur VAT: [...] = [...] ton oraz [...] ton. Ponadto organ nie uwzględnił również powierzchni działki rolnej oznaczonej [...] ugór z uprawą o powierzchni [...] ha - kukurydza zwyczajna; wykazanej na str. 3/6 Wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Powyższe błędy w postępowaniu o udzielenie skarżącemu pomocy zgodnie z Rozporządzeniem, skutkowały niższą pomocą o kwotę [...]zł. W odpowiedzi na skargę organ uznał jej zasadność, podkreślając, że przy obliczaniu pomocy nie uwzględniono faktury Nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r., dodanej przez wnioskodawcę dnia [...] lipca 2023 r. Faktura dotyczyła sprzedaży [...] ton kukurydzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm.). Z treści § 3 tego rozporządzenia wynika, ze rolnicy, którzy ponieśli stratę gospodarczą spowodowaną przez zwiększony przywóz zbóż i nasion oleistych z Ukrainy, posiadają nadany numer identyfikacyjny i którzy wyrazili zgodę na wymianę korespondencji dotyczącej postępowania za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, mogą ubiegać się o przyznanie pomocy, jeżeli: - sprzedali podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - żyto, jęczmień, owies, pszenżyto, mieszanki zbożowe lub nasiona rzepaku lub rzepiku w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. lub kukurydzę w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. (warunek ten uznaje się za spełniony także wówczas, gdy sprzedaży dokonał małżonek rolnika, który prowadzi lub prowadził działalność rolniczą wspólnie z rolnikiem ubiegającym się o pomoc); - złożyli w 2022r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, w którym deklarowali powyższe uprawy (warunek ten jest spełniony także w przypadku, gdy w roku 2022 wniosek o przyznanie płatności złożył małżonek rolnika, który prowadzi lub prowadził działalność rolniczą wspólnie z rolnikiem ubiegającym się o pomoc). Pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot. Wniosek można złożyć wyłącznie elektronicznie poprzez Platformę Usług Elektronicznych w terminie od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. Zmiany do wniosku można składać do 31 lipca 2023 r. poprzez Platformę Usług Elektronicznych i mogą one polegać jedynie na dodaniu kolejnych faktur. Do wniosku należy dołączyć faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika lub jego małżonka kukurydzy w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. lub żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Faktury małżonka rolnika można dołączyć tylko w przypadku, gdy nie ubiega się on jednocześnie o tę pomoc. Kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie do dnia 15 września 2023 r. (§ 7 rozporządzenia). Wysokość przyznawanej pomocy jest limitowana. Jak stanowi § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie może ona przekroczyć w przypadku sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023r.: a) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku zatwierdzonej do jednolitej płatności obszarowej, oraz b) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku, przy czym powierzchnia upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku stanowi iloraz liczby ton wynikającej z faktur VAT, i liczby: 4,5 – w przypadku upraw jęczmienia lub pszenżyta, 3,5 – w przypadku upraw żyta, owsa, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku; Z kolei zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w przypadku sprzedaży kukurydzy, w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. wysokość pomocy nie może przekroczyć: a) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw kukurydzy zatwierdzonej do jednolitej płatności obszarowej i pomniejszonej o powierzchnię upraw kukurydzy, do której rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano pomoc krajową, oraz b) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw kukurydzy, przy czym powierzchnia upraw kukurydzy stanowi iloraz liczby ton wynikającej z faktur VAT dołączonych do wniosku o przyznanie pomocy i liczby 7. Pomoc jest przyznawana do wysokości niższej z kwot obliczonych zgodnie z ust. 1 pkt 1 lub 2 (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). Ponadto stawki pomocy są zróżnicowane ze względu na gatunki roślin oraz województwo. W oparciu o treść § 6 ust. 3 rozporządzenia w województwie kujawsko-pomorskim stawki te wynoszą 900 zł na 1 ha powierzchni upraw jęczmienia lub pszenżyta oraz 1400zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, rzepaku lub rzepiku. W niniejszej sprawie, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, przyznał pomoc w wysokości [...] zł. Organ, na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji przyjmując, że uwzględnił w całości żądanie strony. W rezultacie, zaistniała sytuacja unormowana w art. 127 § 1a k.p.a., który stanowi, że decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. Przepis ten, wprowadzony w życie z dniem 12 maja 2023 r. na podstawie art. 24 w zw. z art. 1 ustawy z 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz.U. poz. 803) tworzy wyjątek od kodeksowej zasady nieostateczności decyzji wydanych w pierwszej instancji oraz prawa strony do wniesienia odwołania od każdej nieostatecznej decyzji wydanej w pierwszej instancji. Odwołanie służy bowiem od każdej decyzji nieostatecznej, zaś w omawianym przypadku, stronie od razu służy prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zatem w trybie administracyjnym sprawa nie jest ponownie rozpoznawana. Oznacza to, że wszelkie uchybienia organu strona może podnieść dopiero na etapie skargi. Dodatkowo motywy leżące u podstaw decyzji skarżący może poznać dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 54 § 2a p.p.s.a., jeżeli organ odstąpił od jej uzasadnienia z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządza, przed przekazaniem akt sądowi, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania skargi. W tak ukształtowanym postępowaniu przestrzeganie zasad postępowania wymienionych w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 – dalej "ustawa o Agencji") musi być więc szczególnie respektowane przez organy. Zaskarżoną decyzją Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał skarżącemu pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...] w wysokości [...] zł, w oparciu o przedstawione przez skarżącego faktury dokumentujące sprzedaż [...] ton kukurydzy (faktura nr [...]), [...] ton pszenżyta (faktura nr [...]) oraz [...] ton rzepaku (faktura nr [...]). W prawem przewidzianym terminie, tj. [...] lipca 2023r. skarżący jednak zmienił wniosek, dołączając kolejną fakturę na sprzedaż [...] ton kukurydzy (faktura nr [...]), czego organ nie uwzględnił w rozstrzygnięciu. W konsekwencji wypłacił pomoc w nieprawidłowej wysokości. Trafny w tych okoliczność jest więc sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji. Przepis art. 10a ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach tych – stosownie do art. 10a ust. 1a tej ustawy - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ust. 1b tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Pominięcie w toku postępowania wartości wynikających z faktury nr [...], dokumentującej sprzedaż [...] ton kukurydzy, nastąpiło z naruszeniem obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i w rezultacie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując przyznaniem płatności w nieprawidłowej wysokości. W skardze skarżący podnosi również, że organ obliczając pomoc w zakresie sprzedaży kukurydzy, pominął powierzchnię upraw kukurydzy na działce rolnej oznaczonej [...] ugór z uprawą o powierzchni [...] ha – kukurydza zwyczajna, wykazanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Wobec braku w aktach administracyjnych sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, okoliczność ta nie poddaje się weryfikacji. Nie mniej, organ ponownie rozpatrując sprawę będzie obowiązany ocenić wszystkie zebrane w sprawie dowody i ze względu na przyjęty w § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia mechanizm obliczania należnej pomocy, ustalić jej wysokość z uwzględnieniem istotnych dla jej wyliczenia parametrów. Sąd postanowił nie uwzględnić zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z kopii faktury VAT nr [...]. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dołączony do skargi dokument znajduje się już w przesłanych przez organ aktach sprawy. W świetle powyższego uregulowania, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tego dokumentu załączonego do skargi, jest zbędne. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis sądowy (200 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).