I SA/Bd 595/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-12-10
Skład orzekający: sędzia WSA Leszek Kleczkowski, sędzia WSA Urszula Wiśniewska, asesor WSA Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odliczenie podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych, a zostały wystawione przez podmioty niebędące faktycznymi wykonawcami usług, może być podstawą do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 100% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli podatnik powołuje się na brak doświadczenia i zaufanie do pośrednika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odliczenie podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych, a zostały wystawione przez podmioty niebędące faktycznymi wykonawcami usług, jest nieuprawnione. Nawet jeśli usługi zostały faktycznie wykonane przez inny podmiot (pośrednika), a podatnik powołuje się na brak doświadczenia i zaufanie, nie zwalnia go to z obowiązku weryfikacji kontrahentów i ponoszenia ryzyka gospodarczego. W przypadku stwierdzenia świadomego działania podatnika w rozliczeniu "pustych faktur", zastosowanie sankcji w wysokości 100% dodatkowego zobowiązania podatkowego jest zgodne z prawem i zasadą proporcjonalności.Stan faktyczny
Spółka T. Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS) o ustaleniu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. w wysokości 100%. Spółka rozliczyła faktury wystawione przez podmioty, które zdaniem organów, nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Spółka twierdziła, że usługi zostały faktycznie wykonane przez pośrednika A. C., a ona sama działała w dobrej wierze, kierując się brakiem doświadczenia i zaufaniem do pośrednika. Organy uznały, że faktury były "puste", a Spółka świadomie je rozliczyła, co skutkowało zastosowaniem sankcji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2024 r. nr 0401-IOV1.4103.29.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. oddala skargę
Przedmiotem wniesionej do tut. Sądu skargi spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także jako: "Skarżąca", "Spółka", "[...]"), jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej także jako: "DIAS") z [...] czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w T. (dalej także jako: "NUCS") z [...] marca 2024 r., którą ustalono, na podstawie art. 112c ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2023 r. poz. 1570 z późn. zm.; dalej także jako: "ustawa o VAT", "u.p.t.u.") dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. w kwocie [...]zł.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w T. przeprowadził w Spółce kontrolę celno-skarbową w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. Ustalenia z kontroli celno-skarbowej zawarte zostały w wyniku kontroli z [...] października 2023 r., który został doręczony [...] listopada 2023 r. Spółka skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do skorygowania deklaracji w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową i [...] listopada 2023 r. uwzględniła ustalenia zawarte w wydanym wyniku kontroli. NUCS postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. przekształcił kontrolę celno-skarbową przeprowadzoną w zakresie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2019 r. w postępowanie podatkowe w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za ten okres rozliczeniowy.
Na podstawie zebranego w toku przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej materiału dowodowego stwierdzono, iż faktury VAT, wystawione przez podmioty [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. w miesiącu marcu 2019 r. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych. NUCS ustalił, że [...] sp. z o.o. świadomie brała udział w nierzetelnych transakcjach z udziałem ww. podmiotów i przyjęła do rozliczenia faktury, dla których nie było ekonomicznego uzasadnienia. W konsekwencji doprowadziło to do bezpodstawnego obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wykazane w zakwestionowanych fakturach.
Pismem z [...] kwietnia 2024 r. Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i w konsekwencji ustalenie wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. w kwocie odpowiadającej 20% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, tj. wydanie decyzji na podstawie przesłanek opisanych w artykule 112 ust. 2 ustawy o VAT. Podała, że bezpośrednio po zakończeniu kontroli podatkowej Spółka złożyła deklarację uwzględniającą nieprawidłowości i najpóźniej w dniu złożenia tej korekty wpłaciła kwotę zobowiązania podatkowego i zwróciła należną kwotę podatku powiększoną o stosowne odsetki, czym wypełniła przesłanki z art. 112 b ust. 2 ustawy o VAT.
Po rozpatrzeniu odwołania DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w T. z [...] marca 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że [...] sp. z o.o. została wpisana do KRS w dniu [...] lipca 2023 r. pod nr [...]. Spółka powstała w wyniku przekształcenia [...] sp. j. z siedzibą w miejscowości D. w sp. z o.o. Wspólnikami [...] sp. z o.o. i członkami zarządu są M. J. G., M. G. oraz D. G.. Głównym przedmiotem działalności Spółki jest transport drogowy towarów.
Spółce zakwestionowano na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT prawo do rozliczenia w złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc marzec 2019 r. kwoty podatku naliczonego, wykazanego w fakturach wystawionych przez: (-) [...] sp. z o.o., ul. [...], [...] W. (dalej także jako: "[...]"), tj. faktura nr [...] z [...] marca 2019 r. wystawioną tytułem usługi, zgodnie z umową z [...] stycznia 2019 r. na kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł, (-) [...] sp. z o.o., [...], [...] P. (dalej także jako: "[...]"), tj. faktura nr [...] z [...] marca 2019 r. wystawiona tytułem usługi, zgodnie z umową z [...] stycznia 2019 r. na kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł.
Zdaniem organu wymienione wyżej faktury miały dokumentować usługi związane z nabyciem od [...] S.A., ul. [...], [...] W. (dalej także jako: "[...]") na podstawie wystawionej [...] marca 2019 r. faktury nr [...] - prawa użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z działek gruntu o nr ew. [...] przy ul. [...] i [...] przy ul. [...] i [...] oraz prawa własności usytuowanego na niej budynku stanowiącego odrębną nieruchomość za kwotę netto [...] zł i podatek VAT [...] zł. Zakwestionowane faktury VAT, zdaniem organu, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż ww. podmioty nie wykonały faktycznie na rzecz [...] sp. z o.o. usług związanych z nabyciem ww. nieruchomości, o którym mowa ww. fakturze z [...] marca 2019 r. nr [...] - wystawionej przez [...].
W toku postępowania organ I instancji w celu weryfikacji okoliczności sprawy zwrócił się do [...] o przedstawienie okoliczności i przebiegu dokonanej transakcji sprzedaży prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarżącej. W odpowiedzi [...] przekazała szczegółowy przebieg transakcji sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Następnie [...] poinformowała NUCS, że rozmowy dotyczące sprzedaży prowadzone były z 10 firmami w tym z: [...] A. C. i [...]. [...] S.A. wyjaśniła, że podczas realizacji transakcji sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości nie prowadzono żadnych rozmów z [...], [...] oraz R. T. [...]. Uzgodnień w zakresie warunków transakcji dokonywano jedynie z firmą [...] A. C., który złożył pisemną ofertą z [...] stycznia 2019 r. podpisaną przez [...].
NUCS wezwał [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. do udzielenia informacji oraz przekazania dokumentów w zakresie świadczonych usług, wynikających z zawartej z [...] sp. z o.o. z [...] stycznia 2019 r. umowy na obsługę transakcji dotyczącej prawa użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości od [...]. Spółka nie podjęła korespondencji i nie udzieliła odpowiedzi na wezwania organu pierwszej instancji. Organ ustalił, że [...] sp. z o.o. w kontrolowanym okresie jako przedmiot przeważającej działalności wskazywała produkcję wyrobów jubilerskich oraz naprawę i konserwację maszyn. Aktualnym prezesem zarządu spółki jest J. G.. W dniu [...] czerwca 2021 r. Spółka została wykreślona z rejestru podatników ze względu na nieskładanie deklaracji. Organ pierwszej instancji na podstawie dokonanej za miesiąc marzec 2019 r. analizy złożonych przez plików JPK_VAT ustalił, że [...] wystawiła 4 faktury na rzecz podmiotów, które objęte są śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Regionalną w R.. NUCS postanowieniem z [...] lipca 2023 r. włączył do akt sprawy materiał dowodowy zgromadzony w śledztwie prowadzonym przez Prokuraturę Regionalną w R. pod sygn. akt [...] przeciwko M. S. i innym podejrzanym w związku z utworzeniem i kierowaniem zorganizowaną grupą przestępczą zajmującą się tworzeniem i posługiwaniem się nierzetelną dokumentacją finansową, oszustwami i praniem brudnych pieniędzy. Natomiast w zakresie wykazanych transakcji zakupu ustalono, że wszystkie podmioty wyszczególnione na fakturach VAT, które zostały uwzględnione w miesiącu marcu 2019 r. do rozliczenia przez [...] nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej. Przesłuchany w dniu [...] listopada 2020 r. w charakterze podejrzanego J. G. zeznał, że "Jestem prezesem [...], ale tam żeśmy oszukiwali.(...) Znam M. S. bo siedzieliśmy razem w wiezieniu (...)". J. G. zeznał także, że nie wiedział, kto wypłacał ewentualne wynagrodzenia pracownikom i nie znał współudziałowców spółki. Świadek zeznał, że wielu zwerbowanym osobom pomagał kupić spółkę. Osoby, które kupiły otrzymywały przez kilka miesięcy po [...] zł. J. G. był upoważniony do rachunków bankowych wielu spółek i na polecenie M. S. przekazywał też pieniądze, jako wynagrodzenie innym osobom zajmującym się werbunkiem "prezesów". J. G. nie pytał M. S. w jakim celu werbuje prezesów spółek. Na polecenie M. S. wyrabiał pieczątki tych spółek, zawoził też dokumenty, by podpisy na nich złożyli "zwerbowani prezesi". Ponadto przesłuchany [...] listopada 2020 r. w charakterze podejrzanego M. S. zeznał, że [...] funkcjonowała po to, by tworzyć koszty dla innych spółek. Sama odprowadzała podatek a na jej rzecz koszty generowały mniejsze spółki. W dniu [...] marca 2021 r. M. S. do protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego zeznał, że odbiorcami pustych faktur były podmioty, które "przyprowadził". Ł. M., tj.: m.in. [...], [...]. M. S. otrzymywał za te faktury [...] procent od kwoty netto. Ponadto Ł. M., który wyszukiwał odbiorców nierzetelnych faktur przesłuchany w charakterze podejrzanego [...] października 2021 r. przyznał się do udziału w grupie przestępczej. Zeznał, że M. S. powiedział mu, że prowadzi legalną działalność, "ale też działa z papierami. Chodziło o to, że ma tyle kosztów, że może wystawiać faktury". Z zeznań złożonych przez "zwerbowanych prezesów zarządów spółek" wynikało zdaniem organu, że nie znali nazw spółek, które zakładali i reprezentowali, w których były drukowane faktury dla podmiotów wskazywanych przez M. S..
Organ ustalił, że [...] sp. z o.o. nigdy nie kontaktowała się z [...]. Spółka podała, że szczegółową weryfikacją [...] oraz [...] zajmował się A. C., który nadzorował czynności przez nich wykonywane. W ocenie organu odwoławczego przywołane zeznania prezesa i pracowników [...] oraz złożone wyjaśnienia [...] sp. z o.o. potwierdzają, iż zawarta [...] stycznia 2019 r. umowa między [...] a Skarżącą na pomoc w wyszukiwaniu nieruchomości gruntowych na terenie W., polegająca w szczególności na wyszukiwaniu ofert kupna/sprzedaży, miała charakter fasadowy i nie była w rzeczywistości realizowana przez [...]. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji zasadnie ustalił, że sporna faktura z [...] marca 2019 r. nr [...] - wystawiona przez [...] tytułem wykonania usługi zgodnie z umową z [...] stycznia 2019 r. nie odzwierciedlała rzeczywistej transakcji. Zatem w ocenie organu odwoławczego, organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo zakwestionował na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT prawo Spółki do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w spornej fakturze nr [...] z [...] marca 2019 r.
Podobnie DIAS stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że wystawiona przez [...] faktura nr [...] z [...] marca 2019 r. - wystawiona tytułem wykonania usługi zgodnie z umową z [...] stycznia 2019 r. nie dokumentuje rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
Organ I instancji w celu weryfikacji rzetelności transakcji wynikającej z zakwestionowanej faktury nr [...] z [...] marca 2019 r. mającej wykazać wykonanie umowy związanej z obsługą transakcji zakupu prawa użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości, zawartej z [...] w dniu [...] stycznia 2019 r., pismem z [...] lipca 2022 r. zwrócił się do [...] sp z o.o. ([...] grudnia 2020 r. [...] zmieniła nazwę na [...] sp. z o.o.) o udzielenie wyjaśnień na temat charakteru, przebiegu i realizacji ww. usługi świadczonej na rzecz [...] przez [...]. [...] sp. z o.o. przesłała pismo, w którym nie udzieliła żadnych wyjaśnień, natomiast przesłała kserokopie: (-) umowy zawartej z [...] [...] stycznia 2019 r. na obsługę transakcji zakupu prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] stanowiącej działki nr ewidencyjny [...] wraz z prawem własności wzniesionego na tym gruncie, stanowiącego odrębną nieruchomość budynku położonego przy ul. [...], faktury nr [...] z [...] marca 2019 r.; (-) umowy z [...] lutego 2019 r. zawartej z R. T. [...], w której wskazano, że R. T. przyjął do realizacji zlecenie polegające na wykonaniu analiz handlowych i porównaniach cen rynku nieruchomości za wynagrodzeniem w wysokości netto [...] zł oraz faktury nr [...] z [...] marca 2018 r. (rok błędny, termin płatności [...]-03-2019 r.), wystawionej przez R. T. tytułem wykonania analiz handlowych i porównania cen nieruchomości, w kwocie netto [...] zł, podatek VAT [...] zł; (-) umowy na pomoc w obsłudze transakcji zakupu nieruchomości, zawartej [...] lutego 2019 r. z [...] A. C., w której wskazano, że A. C. przyjął do realizacji zlecenie polegające na pomocy w przygotowaniu transakcji nabycia nieruchomości, w tym kompletacji i weryfikacji dokumentacji za wynagrodzeniem netto w kwocie [...]zł oraz faktury nr [...] z [...] marca 2019 r., wystawionej przez [...] - tytułem obsługi transakcji zakupu nieruchomości zgodnie z zawartą umową z [...] lutego 2019 r. - w kwocie netto [...] zł, podatek VAT [...] zł.
W kolejnym piśmie [...] sp. z o.o. (poprzednio [...] poinformowała, że współpraca z [...] i R. T. została nawiązania za pośrednictwem A. C., "który przygotował umowy i potem je realizował''. Z R. T. w imieniu [...] kontaktował się tylko A. C., który prowadził negocjacje, rozmowy handlowe oraz ustalał wysokość wynagrodzenia i to on posiada korespondencję prowadzoną w tym zakresie. Zdaniem organu rola [...] sp. z o.o. (poprzednio [...] ograniczyła się tylko do podpisania umów, przyjęcia i wystawienia faktur oraz rozliczenia płatności. Odnośnie do współpracy z [...] wskazano także, iż żaden z przedstawicieli [...] sp. z o.o. (poprzednio [...] nie uczestniczył w spotkaniach z przedstawicielem tej spółki ani z R. T..
Organ podał, że R. T. oświadczył natomiast, że rozmowy dotyczące realizacji zlecenia prowadził z [...] będącym pracownikiem [...]. Wykonane analizy handlowe i porównania cen rynku nieruchomościami w budownictwie mieszkaniowym w W. zostały przekazane w formie papierowej oraz na nośniku elektronicznym firmie [...]. Zdaniem organu w trakcie prowadzonego postępowania R. T. jako podwykonawca [...] nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdziłyby rzeczywiste zrealizowanie przez niego umowy z [...] lutego 2019 r. zawartej z [...], na podstawie której zobowiązał się do realizacji zlecenia polegającego na wykonaniu dla ww. podmiotu analiz handlowych i porównaniach cen rynku nieruchomości w W.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż wystawiona przez R. T. faktura nr [...] z [...] marca 2018 roku (błędny rok) na rzecz [...] nie odzwierciedlała rzeczywistej transakcji.
Następnie organ I instancji uzyskał od A. C. wyjaśnienie, iż usługa wykonana przez [...] dotyczyła nieruchomości zlokalizowanej w W., przy ul. [...] i [...] i polegała głównie na wyszukaniu nieruchomości oraz przygotowaniu jej do zakupu prawa użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości dla [...]. Do pisma dołączona została m.in. kserokopia umowy z [...] lutego 2019 r. oraz faktura nr [...] z [...] marca 2019 r. w kwocie netto [...] zł, podatek VAT [...] - z tytułu wykonania ww. umowy. Następnie A. C. wyjaśnił, że usługa wykonana przez niego dla [...] polegała na "obsłudze zmierzającej do zakupu nieruchomości, negocjacjach handlowych, przygotowaniu dokumentacji nieruchomości dla spółki [...] oraz na analizie planistycznej i technicznej nieruchomości". W ramach umowy m.in. negocjował z [...] warunki umowy, umawiał i koordynował terminy spotkań. Brał udział w wizjach lokalnych w obecności K. C. (pracownika [...] i [...] (współpracownika). Koordynował pracę i spotkania z notariuszem, nadzorował kompletność dokumentacji, współpracował z biurem projektowym [...]. Analizował dokumentację z Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków i ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego.
W celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego - w zakresie wystawienia spornych faktur na rzecz [...] - NUCS włączył do akt sprawy wyciąg wyniku kontroli wydany [...] czerwca 2023 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. w związku z zakończeniem kontroli celno-skarbowej przeprowadzonej w [...] sp. z o.o. w zakresie podatku VAT za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. wraz z dokumentami będącymi podstawą ustalenia stanu faktycznego w okresie kontrolowanym.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji oparte na dokonanej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, iż [...] nie pośredniczyła, jak również nie wykonała na podstawie zawartej umowy z [...] stycznia 2019 r. żadnych czynności na rzecz [...]. Rola [...] sprowadziła się tylko do wystawienia faktury nie odzwierciedlającej rzeczywistej transakcji. Wszystkie usługi wykonał A. C., działając w imieniu i na zlecenie [...]. Zawarte pisemne i ustne umowy pomiędzy: [...] a A. C., [...] a [...], [...] a [...] A. C. i R. T., choć eliminowały z działań [...], to umożliwiły fakturowanie przez [...] nierzeczywistych zdarzeń, tym samym wygenerowanie podatku VAT obniżającego u odbiorców faktur ich podatek należny. K. S. (prezes zarządu [...] sp. z o.o.) w piśmie z [...] listopada 2022 r. potwierdził, iż [...] nie brała udziału w opisywanych zdarzeniach. K. S. wskazał także, że to A. C. przygotowywał i realizował umowy, prowadził negocjacje, rozmowy handlowe i ustalał wysokość wynagrodzenia, a rola [...] sp. z o.o. (poprzednio [...]) ograniczyła się tylko do podpisania umów i wystawienia faktur. Organ stwierdził, że brak jest dowodów na to, że [...] wykonywała jakiekolwiek czynności na rzecz Skarżącej. Przeprowadzona kontrola w [...] sp. z o.o. (dawniej [...] potwierdziła okoliczność wykonania usług wyłącznie przez A. C. na rzecz [...]. Przeprowadzone postępowanie dowodowe zdaniem organu wykazało, że [...] była jednym z wielu podmiotów biorących udział w oszustwie podatkowym polegającym na wystawianiu i posługiwaniu się nierzetelnymi fakturami, tj. w procederze będącym przedmiotem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w R..
Powyższe ustalenia zdaniem organu potwierdził [...] składając [...] stycznia 2023 r. zeznania do protokołu przesłuchania w charakterze świadka. Świadek ten zeznał, że [...] wprowadził prezes spółki K. S.. Jedyną osobą z jaką świadek miał kontakt z [...] był Ł. M., który jak przypuszczał był jej pracownikiem. [...] została wprowadzona do [...] po to, by przejąć na siebie ciężar ponoszenia kosztów ubezpieczenia społecznego związanych z zatrudnieniem pracowników w [...]. Na temat obsługi transakcji dotyczącej nieruchomości [...] zeznał, że czynności te były cedowane na firmy zewnętrzne, głównie korzystano z usług [...] A. C.. Dokumentowanie tych usług wyglądało w ten sposób, że [...] wystawiała fakturę na inwestora ([...]) i po otrzymaniu wynagrodzenia opłacała A. C., który z tych pieniędzy opłacał swoich podwykonawców. Świadek zeznał, że [...] zwróciła się bezpośrednio do niego o obsługę transakcji i wskazała nieruchomość. [...] zeznał, że realizacja umowy zawartej z [...], treść faktury i umowy leżały w gestii A. C. a [...] nic nie wykonywała. Natomiast świadek nie miał wiedzy na temat podwykonawstwa w wykonywaniu usług przez [...] A. C. i wystawienia faktury nr [...] z [...] marca 2019 r. w kwocie netto [...] zł, VAT [...] zł oraz działalności R. T. i wystawienia faktury nr [...] z [...] marca 2019 r. w kwocie netto [...] zł, VAT [...] zł). Świadek nie był także w stanie wskazać dowodów potwierdzających wykonanie tych usług, terminów zleceń i czasu realizacji usług. Stwierdził, że wszystkim zajmował się A. C. i to on decydował o treści umów, faktur, o kwotach wynagrodzeń, jak również o wyborze firmy R. T..
Na temat przebiegu transakcji i powstałych w związku z nimi dokumentów organ ocenił materiał dowodowy w postaci zeznań poszczególnych, wskazanych poniżej, osób.
A. C. do protokołu przesłuchania w charakterze świadka z [...] września 2022 r., zeznał, że czerpał korzyści - w postaci prowizji - z faktur wystawianych na firmy inne niż firma [...] ([...]). Świadek zeznał, że [...] informował go o nieruchomościach do kupienia i z tego tytułu były wystawiane faktury. Współpraca w tym wymiarze rozpoczęła się od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Poprosił wówczas [...] o wystawienie faktury za wykonanie analizy nieruchomości. Natomiast [...] zaproponował wystawienie jeszcze jednej faktury, jak się okazało wystawionej przez [...], która opiewała na taką samą kwotę, jaką dostał J. S. za przekazanie informacji o nieruchomości. Nieruchomość została kupiona przez [...]. Z faktury wystawionej na [...] [...] dostał zapłatę za pracę rzeczywiście wykonaną przez A. C.. Natomiast z faktury wystawionej na [...] J. S. dostał kilka procent (od 5 do 10 %), które przekazał mu [...]. Wszystkie faktury opłacił M. G.. Świadek A. C. zeznał, że M. G. miał świadomość, że część pieniędzy z faktur wystawionych na [...] i na J. S. będzie przeznaczona dla niego za rzeczywiście wykonaną pracę. Świadek twierdził jednak, że nie miał wiedzy, kto był faktycznym odbiorcą pieniędzy z faktury wystawionej przez [...]. Z zeznań świadka wynika, iż takie same relacje były ze spółką [...]. Przedstawiciel tej spółki - M. G. - wiedział, że z faktury wystawionej przez [...] zostaną opłacone koszty przygotowania transakcji, czyli pieniądze zostaną przekazane A. C. i [...].
A. C. zeznał, iż w przypadku nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., zakupionej przez [...], faktury były wystawione przez [...] i [...]. [...] (będąc pracownikiem [...], faktycznie zarządzający spółką) z pieniędzy otrzymanych od M. G. zapłacił [...], który pomagał w kontaktach z [...]. A. C. zeznał, że nie wiedział na kogo została wystawiona faktura. Potwierdził, iż on sam wystawił fakturę na [...].
Z treści zeznań złożonych przez [...] do protokołu przesłuchania w charakterze świadka z [...] kwietnia 2022 r., wynika, iż był on od wielu lat zainteresowany nieruchomościami sprzedawanymi przez [...]. Pośredniczył przy zakupie nieruchomości lub udzielaniu informacji o prawnych i faktycznych aspektach dotyczących nieruchomości. Początkowo informacji o nieruchomościach sprzedawanych przez [...] poszukiwał w internecie, później miał bezpośredni kontakt z pracownikami i członkami zarządu [...]. Świadek nie miał zawartej z [...] umowy prowizyjnej, bo zarząd spółki uważał, że wszystkie czynności związane z przygotowaniem nieruchomości do zakupu powinny być podjęte przez kupującego. Świadek zeznał, iż od [...] otrzymał wynagrodzenie. Odnosząc się do nieruchomości w W., przy ul. [...]/[...] oświadczył, że już wcześniej występował jako pełnomocnik inwestora deweloperskiego J. T., spółki [...] S.A. i [...] sp. z o. o. sp. k., jednak w przypadku tych podmiotów nie doszło do sfinalizowania umowy. W 2019 r. o nieruchomości tej poinformował A. C.. Nieruchomością głównie zainteresowany był M. G. (prezes [...], bowiem można na niej było wybudować budynek mieszkalny a z uwagi na lokalizację ceny sprzedaży mieszkań byłyby wysokie. Realizacja takich planów nie była prostym przedsięwzięciem dlatego cena działki wyniosła [...] zł. P. w tamtym okresie świadek nie prowadził własnej działalności gospodarczej, umowa prowizyjna na kwotę [...]zł została zawarta pomiędzy R. T. a firmą M. G. lub [...], tego świadek dokładnie nie wiedział.
J. B. do protokołu przesłuchania w charakterze świadka sporządzonego [...] kwietnia 2022 r., zeznał, iż od wielu lat zajmuje się pośrednictwem (obsługą logistyczną) w transakcjach nabycia/sprzedaży nieruchomości i że uczestniczył w przygotowaniach do zakupu nieruchomości przy ul. [...] w W.. W przypadku tej nieruchomości problemem był brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Aby coś wybudować na tej nieruchomości trzeba było uzyskać warunki zabudowy. Wystąpił też problem zasilania budynku w wodę. W związku z tym świadek wraz z [...] wystąpili ze stosownym wnioskiem do MPWiK, a także ustalili, że istnieje możliwość dokupienia gruntu i takie informacje przekazali A. C., którego wcześniej powiadomili o możliwości zakupu tej nieruchomości.
A. C. w złożonym zeznaniu do protokołu przesłuchania w charakterze świadka [...] stycznia 2023 r. potwierdził złożone wcześniej zeznania, że w ramach prowadzonej działalności [...] świadczył osobiście usługi pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Współpracę z [...] rozpoczął w 2016 r. Odnosząc się do wystawionej na rzecz [...] faktury nr [...] z [...] marca 2019 r. tytułem obsługi transakcji zakupu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z umową z [...] lutego 2019 r. zeznał, że nieruchomość tą wskazała [...] w trakcie rozmów prowadzonych przy transakcji opisanej ww. umową. A. C. zeznał, iż jego usługa polegała na negocjacjach ze spółką [...] warunków transakcyjnych, umawianiu i koordynowaniu terminów spotkań z przedstawicielami [...] i [...], na których obecny był J. D. i przedstawiciel [...] K. C.. Ponadto, świadek koordynował prace i spotkania z notariuszem. Kluczową rzeczą było wykonanie przez niego analizy dokumentacji otrzymanej od sprzedającego, analizy planistycznej, dokumentacji konserwatora stołecznego zabytków, analizy planistycznej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Do jego zadań należało m.in. uzyskanie pozytywnej opinii na dokupienie sąsiedniej działki, na której była dzierżawa części gruntu działki miejskiej, przygotowanie cesji tej dzierżawy, współpraca z biurem projektowym [...]. A. C. nie znał [...] ani prezesów zarządu tej spółki - J. G. i K. S.. A. C. na temat wysokości prowizji zeznał, że zależała ona od wypracowanego zysku na nieruchomości. Mogła być pobierana od kupującego, od sprzedającego albo od obu na raz. W przypadku przekazania tylko informacji o nieruchomości prowizję ustalano w wysokości od 2% do 10% od wartości zakupu nieruchomości.
M. G. wspólnik i członek zarządu [...] i wspólnik [...] do protokołu przesłuchania w charakterze świadka z [...] stycznia 2022 r. odnośnie zakupionej przez [...] od [...] nieruchomości przy ul. [...] w W. zeznał, iż nie pamięta pośredników, którzy wskazani zostali przez A. C., uczestniczących w tej transakcji. Świadek zeznał, że to A. C. wskazał nieruchomość, kwotę jej nabycia, wynagrodzenia dla pośredników. Odnośnie do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nie pamiętał jacy pośrednicy uczestniczyli przy zakupie nieruchomości ani kwot wynagrodzenia zapłaconego pośrednikom. Wszystkim zajmował się A. C.. Ponadto oświadczył, iż w związku z tym, że żadna z zakupionych przy udziale A. C. nieruchomości nie została odsprzedana to nie otrzymał on żadnego wynagrodzenia. Świadek zeznał, że: "Jego praca nie została jeszcze wykonana, bo nie znalazł klienta, któremu sprzedalibyśmy nieruchomość. Z Panem [...] ustaliliśmy, że otrzyma do 30% z zysku." Świadek nie wiedział również kto przygotowywał dokumenty dla notariusza. Nazwę [...] kojarzył z A. C., ale stwierdził, że podmiot ten chyba nie uczestniczył w zakupie nieruchomości, bo nigdzie nie był wyszczególniony. Kojarzył również nazwisko [...] jako wymieniane przez A. C.. Nie miał z nim żadnego kontaktu. M. G. zeznał, iż nie zna [...] (pracowników [...]). Nie miał kontaktu z żadnym z przedstawicieli pośredników.
Zdaniem DIAS zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że sporne faktury wystawione przez [...] i [...] mające dokumentować nabycie usług przez [...], nie odzwierciedlają prawdziwego przebiegu zdarzeń. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że Spółka przygotowanie i zrealizowanie transakcji nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości a także czynności związane z dalszą sprzedażą nieruchomości we współpracy z [...] powierzyła A. C., nie zawierając przy tym pisemnej umowy. Jednocześnie Spółka zawarła odrębne, tym razem pisemne, umowy z nieznanymi sobie podmiotami, wskazanymi przez A. C. tj. z [...] i [...], które faktycznie tych czynności nie wykonały.
Zdaniem organu odwoławczego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadnie wykazano, że [...] nie uczestniczyła w wykonaniu usługi, o której mowa w zawartej z [...] umowie z [...] stycznia 2019 r. Prezes zarządu [...] K. S. w piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. wyjaśnił, że nikt z przedstawicieli [...] nie brał udziału w spotkaniach i rozmowach z [...], a rola spółki ograniczyła się jedynie do wystawienia faktury nr [...] z [...] marca 2029 roku w kocie netto [...] zł, VAT [...] zł. [...] nie przedłożyła żadnych dowodów, które wskazywałyby na wykonanie zlecenia, ani jego nadzorowanie. Nie złożyła też żadnych wyjaśnień w odniesieniu do zakresu zleconej usługi zgodnie z zwartą umową z [...] stycznia 2019 r. Pomimo zapisu w umowie zawartej z [...], zobowiązującego [...] do przekazywania na bieżąco informacji dotyczących struktury transakcji, sytuacji ekonomiczno-finansowej i prawnej inwestycji, postępu zlecenia, opracowań, analiz, takie zdarzenia nie miały miejsca.
Zdaniem organu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego udowodniono, że rzeczywistych zdarzeń nie odzwierciedla także faktura nr [...] z [...] marca 2019 r. wystawiona na podstawie zawartej umowy z [...] stycznia 2019 r., w której zleceniodawca - [...] - zlecił zleceniobiorcy - [...] -wyszukanie nieruchomości gruntowych położonych w W.. Podobnie jak umowa zawarta z [...] i ta nakładała obowiązki informacyjne na [...]. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził faktu przekazywania takich informacji przez [...] a [...] nie była w stanie wskazać żadnych konkretnych czynności rzekomo wykonanych przez tę spółkę. Wystawienie spornej faktury przez [...] nieodzwierciedlającej rzeczywistej transakcji potwierdzili J. G. i pracownicy [...]. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy wykazał, że czynności wymienione w umowach i na fakturach wystawionych przez [...] i [...] nie zostały wykonane przez te podmioty a zrealizował je A. C. wraz z [...] - wystawiając z tego tytułu z ramienia [...] i R. T. [...] faktury na rzecz [...], zamiast na rzecz [...].
Odnosząc się do odwołania Skarżącej DIAS wskazał, że bezsprzeczna jest okoliczność wykonania przez A. C. usługi polegającej na obsłudze transakcji nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez [...], bowiem znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że A. C. przedłożył wiele dokumentów w postaci m.in. analiz, decyzji, aktów notarialnych, map terenu, korespondencji mailowej, z których wynika, że nie kontaktował się z przedstawicielami [...]. A. C. nie reprezentował tej spółki, nie uzgadniał z nią zakresu i przebiegu czynności, a kontaktował się bezpośrednio ze sprzedawcą nieruchomości i jej nabywcą, na zlecenie których działał. Dokonana ocena zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego wykluczyła, aby [...] i [...] wykonywały jakiekolwiek czynności na rzecz [...] oraz aby [...] A. C. i R. T. świadczyli usługi na rzecz [...].
Odnosząc się do argumentacji Skarżącej DIAS podkreślił także, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany do wywiązywania się z obowiązku i przestrzegania przepisów prawa związanych z prowadzoną działalnością, w tym z przepisów prawa podatkowego. Ponadto przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób z nim współpracujących, z którymi zamierza prowadzić transakcje w celu upewnienia się co do ich wiarygodności. Przedsiębiorca nie może przenosić na organ odpowiedzialności za skutki własnych zaniedbań jak również za "niefortunne obdarzenie zaufaniem" podmiotu wykonującego zamówioną usługę.
Organ wyjaśnił, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych przez innego podatnika - wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Natomiast gdy podatek wynika z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy - faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Faktura, na podstawie której podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego, powinna być poprawna nie tylko pod względem formalnym, lecz także zgodna z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych. Za utrwalony należy przyjąć prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie istnieje wtedy, gdy wystawiona faktura w rzeczywistości nie odpowiada faktowi zdarzenia gospodarczego. W szczególności zaś, gdy zdarzenie gospodarcze zaistniało między innymi niż to stwierdza faktura podmiotami gospodarczymi.
DIAS zauważył, że organy podatkowe są obowiązane do badania nie tylko wysokości kwoty podatku naliczonego, lecz również walorów formalnych oraz okoliczności, w których doszło do sprzedaży towarów lub usług, co sprowadza się do kontrolowania, czy w istocie faktura stwierdza fakt nabycia towarów lub usług, a więc czy doszło do rzeczywistej operacji gospodarczej. Prawo do odliczenia może bowiem dotyczyć wyłącznie tych czynności, które faktycznie zostały dokonane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika VAT. Sama faktura nie tworzy prawa do odliczenia VAT na niej wykazanego. W świetle wyżej powołanych przepisów zdaniem organu nie można zgodzić się z zarzutem Spółki zawartym w odwołaniu, że organ skupił się jedynie na kwestii tego, czy faktury odzwierciedlały rzeczywisty stan faktyczny, lecz pominął w całości, że usługa faktycznie była wykonana przez A. C.. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że prezes zarządu Spółki M. G. wiedział, że faktycznym wykonawcą usługi związanej z nabyciem przez Spółkę prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości był A. C. (który zawarł ze Spółką ustną umowę na jej realizację), a nie podmioty widniejące na spornych fakturach. W takim przypadku to A. C. jako podmiot rzeczywiście wykonujący usługę zgodnie z obowiązującymi przepisami był uprawniony do wystawienia faktury, która dokumentowałaby faktycznie wykonaną usługę na rzecz [...]. Faktura winna stwierdzać rzeczywistość, a więc nie jest wystarczające podanie w niej jakichkolwiek danych.
W świetle ww. okoliczności oraz w związku ze stwierdzonym zawyżeniem w miesiącu marcu 2019 r. kwoty zwrotu podatku naliczonego - wyższej od kwoty należnej, wskazanej do zwrotu na rachunek podatnika w wyniku posługiwania się nierzetelnymi fakturami, zdaniem DIAS, organ pierwszej instancji zasadnie ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Organ podał, że podstawę ustalenia przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. kwoty dodatkowego zobowiązania za kontrolowany okres rozliczeniowy stanowił przepis art. 112c ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2023 roku poz. 1570 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1059), która weszła w życie 6 czerwca 2023 r. W ww. nowelizacji ustawy doszło do zmiany art. 112b i art. 112c, która spowodowała m.in., że sankcja 100% wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego ma zastosowanie tylko w przypadku stwierdzenia, że działanie podatnika było skutkiem celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik miał wiedzę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, iż ustawodawca konstruując regulacje sankcyjne unormowane przywołanym wyżej przepisem nie pozostawił organom podatkowym żadnej swobody, na zasadzie uznania administracyjnego, stosowania jego dyspozycji. Oznacza to, że w bezspornie ustalonym stanie faktycznym, wypełniającym hipotezę przepisów art. 112c ustawy o VAT, organ podatkowy jest zobligowany z mocy prawa do ustalenia stawki sankcyjnej VAT w odniesieniu do zaistniałych nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT. Niezasadny jest zatem, zdaniem DIAS, zarzut naruszenia art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, ponieważ w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano ten przepis i wyjaśniono jego adekwatność do ustalonego stanu faktycznego. Ustalono bowiem, że przyjęte przez Spółkę zakwestionowane faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane a rozliczenie ich było skutkiem celowego działania Spółki. Ponadto za bezzasadny DIAS uznał zarzut Spółki, że organ podatkowy nie zastosował art. 112b ust. 2 ustawy o VAT, względnie art 112 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki bezwzględnie opisane w art 112 ust 2 ustawy o VAT, gdyż bezpośrednio po zakończeniu kontroli podatkowej, podatnik złożył deklarację uwzględniającą nieprawidłowości i najpóźniej w dniu złożenia tej korekty wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego i zwrócił należną kwotę podatku powiększoną o stosowne odsetki, czym bezapelacyjnie wypełnił przesłanki z art. 112 b ust. 2 ustawy o VAT.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że Spółka miała wiedzę o tym, że faktury wystawione przez jej kontrahentów nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a tym samym zaistniała przesłanka do zastosowania art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. W przypadku posługiwania się fakturami, którym w ogóle nie towarzyszy żadna dostawa towaru lub świadczenie usług, nie sposób przyjąć bowiem, że podatnik odliczający podatek z tego rodzaju faktur nie jest świadomy swojego oszukańczego działania. Zdaniem DIAS brak było zatem podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i ustalenia wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. w kwocie odpowiadającej 20% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, tj. wydanie decyzji na podstawie przesłanek opisanych w artykule 112b ust. 2 ustawy o VAT.
W skardze do tut. Sądu Spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 88 ust. 3a pkt. 4 lit. a ustawy o VAT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że czynności wykonane przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (wcześniej [...] sp. j.) były działaniem celowym w sytuacji, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie (co zresztą potwierdza sama zaskarżona decyzja i treść jej uzasadnienia) nie wykazuje celowości działania [...] i osób działających w jej imieniu jako podmioty uprawnione do reprezentacji, mianowicie działania, które by w sposób celowy zmierzały do bezpodstawnego odliczenia podatku naliczanego z faktur wystawionych przez [...] i [...] - a to, dlatego, że organ uznał, że czynności te były wykonane tylko i wyłącznie przez A. C., lecz w całości pominął, że gdyby w oparciu o ustalone zasady pomiędzy [...] a A. C. ostatecznie fakturę wystawił A. C. na tożsame kwoty to skutek podatkowy dla [...] byłby identyczny jak ten, który miał miejsce. Innymi słowy organ uznał, że Skarżąca nie miała podstaw do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez [...] i [...] a w całości pominął, że takowe uprawnienie miałaby również gdyby fakturę za wykonane prace (bezspornie ustalone przez sam organ w postępowaniu dowodowym) wystawił A. C. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;
2. wadliwe zastosowanie art. 112c ust. 1 ustawy o VAT wskutek jego błędnej wykładni;
3. bezpodstawne niezastosowanie art. 112b ust. 2 ustawy o VAT względnie art. 112 ust. 1 pkt. 1 ustawy o VAT w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki bezwzględnie opisane w art. 112 ust. 2 ustawy o VAT, gdyż bezpośrednio po zakończeniu kontroli podatkowej podatnik złożył deklarację uwzględniającą stwierdzone nieprawidłowości i najpóźniej w dniu złożenia tej korekty wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego i zwrócił należną kwotę podatku powiększoną o stosowne odsetki, czym bezapelacyjnie wypełnił przesłanki z art. 112b ust. 2 ustawy o VAT.
Ponadto Skarżąca podkreśliła, że organ oceniając działania Skarżącej pominął w całości, że Spółka była krystalicznie czystym podmiotem w rozumieniu podatkowym i każdorazowo wypełniała obowiązki publicznoprawne bez zarzutu, w zasadzie od początku jej trwania, a żadna z kontroli podatkowych nie wykazała żadnych nieprawidłowości w całej historii trwania tego podmiotu, co również w tym zakresie eliminuje w całości wadliwy pogląd decyzji by działanie podatnika było działaniem celowym. Nadto organ oceniając działania Skarżącej w całości pominął, że podatnik zawsze na czas jest systematycznym i bez zwłoki płatnikiem wszystkich danin publicznych i jakichkolwiek innych przewidzianych przez ustawy. Równocześnie Skarżąca podkreśliła, że nieprawidłowość, która powstała powiązana była jedynie z brakiem doświadczenia na rynku nieruchomości i w konsekwencji z niefortunnym obdarzeniem zaufaniem A. C. i ostatecznie uznaniem, że A. C. działa w pełnym porozumieniu i w pełnej relacji ze spółkami [...] i [...].
Skarżąca zauważyła również, że prym wiedzie art. 112b ust. 2 ustawy o VAT przed podstawą prawną z art. 112c ust. 1 ustawy o VAT.
Niezależnie od powyższego Skarżąca podniosła, że organ wymierzając wysokość dodatkowego ,,karnego" zobowiązania podatkowego nie wziął pod uwagę w całości okoliczności towarzyszących dokonaniu przez podatnika rzekomych naruszeń, o których nie miał świadomości. Zdaniem Skarżącej organ naruszył zasadę proporcjonalności do skali naruszeń, tym bardziej, że podatnik bezwzględnie i natychmiast w oparciu o obowiązujące przepisy i terminy zareagował na wynik kontroli i zwrócił należność podatkową z odsetkami dokonując stosownej korekty.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Następnie Skarżąca w piśmie z dnia [...] listopada 2024 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym złożył DIAS w odpowiedzi na skargę (k. 13 akt sądowych). Pismo to zostało doręczone Skarżącej w dniu [...] października 2024 r. W odpowiedzi na powyższe Skarżąca w piśmie z dnia [...] listopada 2024 r. złożyła oświadczenie, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy (k. 50 akt sądowych). Stosownie zatem do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zaistniały podstawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, a tym samym skarga okazała się niezasadna.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję NUCS z [...] marca 2024 r. ustalającą Skarżącej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2019 r. w kwocie [...]zł.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności ustalenia Skarżącej dodatkowego zobowiązania podatkowego w stawce 100% z tytułu rozliczenia nierzetelnych faktur wykazujących nabycia od [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o.
Skarżąca, kwestionując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, kontestuje ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Twierdzi, że stan faktyczny sprawy i materiał dowodowy nie wskazuje na udział Spółki w oszustwie podatkowym bowiem ujęcie w rozliczeniu za marzec 2019 r. kwestionowanych faktur wynikało z jej niedoświadczenia i obdarzenia wysokim zaufaniem A. C.. Podkreśla, że gdyby w oparciu o ustalone zasady współpracy pomiędzy [...] a A. C. ostatecznie fakturę wystawił A. C. na tożsame kwoty (a nie [...] i [...]) to skutek podatkowy dla [...] byłby identyczny jak ten, który miał miejsce. Spółka wskazuje przy tym na naruszenie zasady proporcjonalności.
Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego z faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji. Były to faktury "puste".
W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Ocena materiału dowodowego jest prawidłowa. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ przytoczone we wstępnej części uzasadnienia Sąd uznaje za prawidłowe.
Spółka w skardze zarzuciła naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a u.p.t.u. Podać należy, że zgodnie z tym przepisem prawa nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
Wyjaśnić przy tym należy, że stwierdzenie fikcyjności faktur i upatrywanie w tym przeszkody do odliczenia podatku naliczonego dotyczy zasadniczo dwóch przypadków. Po pierwsze z fakturami fikcyjnym można mieć do czynienia w sytuacji opisania w ich treści transakcji nieistniejących, czyli takich, którym nie towarzyszyła realna dostawa towarów czy wykonanie usług. W orzecznictwie wskazuje się w takich przypadkach na występowanie tzw. "pustych faktur sensu stricto" (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1687/13). Natomiast innym przypadkiem jest sytuacja, w której "pustym fakturom" (nierzetelnym, fikcyjnym) towarzyszą realne transakcje, a mianowicie dokonane ze strony innego podmiotu, aniżeli wskazany w treści faktury jako dostawca (usługodawca). Ustalenie, że w danej sprawie miało miejsce wystawienie pustych faktur sensu stricto oznacza, że mająca swe źródło w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także jako: "TSUE") "dobra wiara" ze swej istoty nie może być badana. Nie sposób bowiem przyjąć, że podatnik odliczający podatek z takiej faktury nie jest świadomy swojego oszukańczego działania, skoro wystawieniu faktury nie towarzyszy w ogóle żadna dostawa towaru lub świadczenie usługi. Natomiast w sytuacji ustalenia, że w danej sprawie wystąpił rzeczywisty obrót towarami lub usługami, ale ten, który według faktury miał być świadczącym usługę lub dostarczającym towar okazał się być jedynie firmantem ukrywającym wobec nabywcy dane określające rzeczywistego podatnika, dobra wiara ma znaczenie. Wówczas należy badać okoliczności związane z dobrą wiarą, czy też starannością w działaniu podatnika.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd podkreśla, że Skarżąca nie kwestionuje, iż usługi objęte zakwestionowanymi fakturami zostały zrealizowane przez A. C., który nie wystawił za nie faktur bowiem faktury te zostały wystawione przez [...] i [...]. Spółka podkreśla w skardze, że gdyby w oparciu o ustalone zasady współpracy ostatecznie fakturę wystawił A. C. na tożsame kwoty co faktury wystawione przez ww. spółki to skutek podatkowy byłby identyczny jak ten, który miał miejsce.
Argumentacja Skarżącej nie może zostać zaakceptowana. Sam fakt posiadania faktury nie tworzy prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku naliczonego. Tylko faktura rzetelna od strony podmiotowej i przedmiotowej, tzn. dokumentująca rzeczywistą czynność opodatkowaną podatnika, przez niego wykonaną i udokumentowaną tą fakturą, daje jej odbiorcy uprawnienie do odliczenia podatku. Podatnik może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika tylko w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Za utrwalony należy uznać prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie istnieje wtedy, gdy wystawiona faktura w rzeczywistości nie odpowiada faktowi zdarzenia gospodarczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 1675/18). W szczególności zaś, gdy zdarzenie gospodarcze w ogóle nie zaistniało, zaistniało w innej niż wskazano dacie lub w rozmiarach innych niż wynika z faktury, bądź też zaistniało między innymi – niż to stwierdza faktura – podmiotami gospodarczymi. Zatem faktura nie jest absolutnym dowodem zdarzenia gospodarczego, któremu nie można przeciwstawiać innych dowodów.
Stwierdzić zatem należy, że skoro organ wykazał, że faktura nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. tytułem usługi zgodnie z umową z dnia [...] stycznia 2019 r. wystawiona przez [...] sp. z o.o. oraz faktura nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. tytułem usługi zgodnie z umową z dnia [...] stycznia 2019 r. wystawiona przez [...] sp. z o.o. są puste to nie mogły one stanowić podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego. Spółka nie przedłożyła żadnego wiarygodnego dowodu, który potwierdziłby wykonanie ww. usług przez [...] i [...]. Natomiast organ wskazał na szereg okoliczności, które dowodzą, że te spółki nie wykonywały usług dokumentowanych zakwestionowanymi fakturami. Świadczy o tym fakt, że nikt z przedstawicieli [...] nie brał udziału w spotkaniach i rozmowach z [...]. Ponadto brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na wykonanie zlecenia czy jego nadzorowanie, gdy tymczasem zgodnie z umową z [...] stycznia 2019 r. (z [...], jak i z umową z [...] stycznia 2019 r. (z [...]), Skarżąca miała otrzymywać od tych spółek na bieżąco informacje dotyczące postępu zlecenia, opracowań, analiz, informacji finansowych itd. Takich informacji [...] ani [...] jednak nie przekazywały Skarżącej a [...] nie była w stanie wskazać żadnych konkretnych czynności rzekomo wykonanych przez ww. spółki. Ponadto wystawienie kwestionowanej faktury przez [...] nieodzwierciedlającej rzeczywistej transakcji potwierdzili J. G. i pracownicy [...]. Fakt nieuczestniczenia [...] w wykonaniu usługi na rzecz [...] potwierdził natomiast prezes zarządu tej spółki. Ponadto również w skardze Skarżąca przyznała, że zakwestionowane faktury obejmują usługi wykonane w rzeczywistości przez A. C..
W ocenie Sądu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego słusznie organ ustalił, że usługa polegająca na obsłudze transakcji nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez [...] została wykonana przez A. C.. Z akt sprawy wynika bowiem, że A. C. przedłożył wiele dokumentów w postaci m.in. analiz, decyzji, aktów notarialnych, map terenu, korespondencji mailowej, z których wynika, że nie kontaktował się z przedstawicielami [...]. A. C. nie reprezentował tej spółki, nie uzgadniał z nią zakresu i przebiegu czynności, a kontaktował się bezpośrednio ze sprzedawcą nieruchomości i jej nabywcą, na zlecenie których działał.
Podkreślenia w tym kontekście wymaga ustalenie organu, że fakturze wystawionej przez [...] nie towarzyszyło przekazanie jakiegokolwiek świadczenia, natomiast w przypadku faktury wystawionej przez [...] usługa została jedynie zafakturowana przez ten podmiot, natomiast wykonana przez A. C.. To A. C. wskazał Skarżącej spółki [...] i [...]. S. w sprawie wyjaśnienia M. G. nie pamiętał jacy pośrednicy uczestniczyli przy zakupie nieruchomości ani kwot wynagrodzenia zapłaconego pośrednikom, nie miał z nimi żadnego kontaktu, nie znał osób reprezentujących lub współpracujących z ww. spółkami, nie oceniał możliwości i warunków współpracy. Pomimo powyższego podpisał przedłożone mu umowy z ww. spółkami, ignorując całkowicie fakt, że spółki te reprezentowały osoby, których umocowanie do reprezentacji nie wynikało z danych zamieszczonych w rejestrze KRS. Skarżąca nie podejmowała żadnych działań weryfikacyjnych ani kontrolujących swoich rzekomych kontrahentów, bowiem była świadoma nieświadczenia przez nich usług. Wykonanie prac tożsamych ze zleconymi [...] i [...] powierzyła A. C. i kontaktowała się tylko z nim i przedstawicielami sprzedającego. M. G. zeznał, że wszystkim zajmował się A. C.. Natomiast A. C. zeznał, że M. G. wiedział o tym, że pieniądze wypłacone przez [...] na podstawie kwestionowanych faktur są przekazywane jemu samemu i innym osobom.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą o tym, że [...] sp. z o.o. rozliczyła nierzetelne faktury w sposób świadomy – co również zostało przyznane poprzez złożenie korekt i wycofanie z rozliczenia kwestionowanych faktur. W tym stanie sprawy w ocenie Sądu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a u.p.t.u.
W ocenie Sądu niezasadne są również dalsze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 z późn. zm.) Przepis te zostały znowelizowane na mocy ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1059; dalej także jako: "ustawa zmieniająca"). Zmiany w tym zakresie weszły w życie 6 czerwca 2023 r.
W art. 25 ustawy zmieniającej przewidziano, że do postępowań podatkowych, kontroli podatkowych lub kontroli celno-skarbowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, stosuje się przepisy art. 112b i art. 112c ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Kontrolę celno-skarbową w [...] wszczęto w dniu [...] lutego 2022 r. Kontrola ta została przekształcona w postępowanie podatkowe postanowieniem NUCS z dnia [...] stycznia 2024 r. W związku z tym organ w zaskarżonej decyzji miał obowiązek uwzględnienia przy wydawaniu decyzji nowego brzmienia powołanych przepisów.
Stosownie do art. 112b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał:
a) kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej,
b) kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej,
c) kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wyższą od kwoty należnej,
d) kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego,
2) nie złożył deklaracji podatkowej oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego
- naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego określa odpowiednio wysokość tych kwot w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.
Jak stanowi art. 112b ust. 2 u.p.t.u., jeżeli po zakończeniu kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo w trakcie kontroli celno-skarbowej w przypadkach, o których mowa w:
1) ust. 1 pkt 1, podatnik złożył korektę deklaracji uwzględniającą stwierdzone nieprawidłowości i wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego lub zwrócił nienależną kwotę zwrotu,
2) ust. 1 pkt 2, podatnik złożył deklarację podatkową i wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego
- wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego wynosi 20% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.
Zgodnie z art. 112b ust. 3 u.p.t.u. przepisów ust. 1 nie stosuje się:
1) jeżeli przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej podatnik:
a) złożył odpowiednią korektę deklaracji podatkowej albo
b) złożył deklarację podatkową z wykazanymi kwotami podatku
- oraz wpłacił na rachunek urzędu skarbowego kwotę wynikającą ze złożonej deklaracji albo korekty deklaracji podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę;
2) w zakresie ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego, w przypadku gdy zaniżenie kwoty zobowiązania podatkowego lub zawyżenie kwoty zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wiąże się z:
a) popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami,
b) nieujęciem podatku należnego lub podatku naliczonego w rozliczeniu za dany okres rozliczeniowy, a podatek należny lub podatek naliczony został ujęty w poprzednich okresach rozliczeniowych lub w okresach następnych po właściwym okresie rozliczeniowym, jeżeli nastąpiło to przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej;
3) w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.
Zgodnie zaś z mającym kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu art. 112c ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., w zakresie, w jakim w przypadkach, o których mowa w art. 112b ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 2a, w zakresie, w jakim nieprawidłowość była skutkiem celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik miał wiedzę, i wynika w całości lub w części z obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z faktury, która stwierdza czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności - wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w części dotyczącej podatku naliczonego wynikającego z powyższej faktury wynosi 100%.
W wyroku TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19, stwierdzono, że zgodnie z art. 273 dyrektywy 112 państwa członkowskie są upoważnione do przyjęcia przepisów w celu zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom podatkowym. W szczególności w braku przepisów prawa Unii w tej kwestii państwa członkowskie mają kompetencję do dokonania wyboru sankcji, które uznają za odpowiednie, w przypadku nieprzestrzegania warunków przewidzianych w przepisach Unii w celu skorzystania z prawa do odliczenia VAT (pkt 25). Państwa członkowskie są jednak zobowiązane wykonywać swe kompetencje z poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, a zatem z poszanowaniem zasady proporcjonalności (pkt 26). Sankcje takie nie mogą zatem wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym. Dla dokonania oceny czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia, którego ukaraniu służy ta sankcja, oraz sposób ustalania jej kwoty (pkt 27). Wskazane orzeczenie zapadło na tle stanu faktycznego, w którym nieprawidłowość w rozliczeniu VAT była spowodowana błędną oceną stron transakcji co do podlegania przez dostawę opodatkowaniu. Strony uznały, że dokonana dostawa budynku podlega opodatkowaniu VAT, a nie złożyły wymaganego przez przepisy krajowe zgodnego oświadczenia, że wybierają opodatkowanie tej dostawy (pkt 33, 12-15). Na gruncie takiego stanu faktycznego TSUE orzekł, że art. 273 dyrektywy 112 i zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które nakładają na podatnika, który błędnie zakwalifikował transakcję zwolnioną z VAT, jako transakcję podlegającą temu podatkowi, sankcję wynoszącą 20% kwoty zawyżenia zwrotu VAT nienależnie żądanej, w zakresie, w jakim sankcja ta ma zastosowanie bez rozróżnienia zarówno w sytuacji, w której nieprawidłowość wynika z błędu w ocenie popełnionego przez strony transakcji co do podlegania przez dostawę opodatkowaniu, który to błąd cechuje brak przesłanek wskazujących na oszustwo i uszczuplenia wpływów do skarbu państwa, jak i w sytuacji, w której nie występują takie szczególne okoliczności (pkt 37).
Przypadki, w których możliwe jest nałożenie sankcji według stawki podwyższonej, tj. 100% określone zostały w art. 112c u.p.t.u. Bez wątpienia obejmują sytuacje, w których podatnik przyjmuje do rozliczenia faktury niedokumentujące rzeczywistych transakcji gospodarczych i organ wykaże, że podatnik posługiwał się "pustą" fakturą świadomie i celowo wiedząc, że czynności w nich opisanych nie dokonano.
Zdaniem Sądu, ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości przewidzianej w art. 112c ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. dla świadomego uczestnika oszustwa podatkowego nie uchybia zasadzie proporcjonalności. Zastosowanie tego przepisu nie jest zależne od uznania administracyjnego organu, lecz jest jego obowiązkiem wynikającym z ww. przepisów prawa. Jego zastosowanie przez organ było zgodne z normami prawa unijnego, w tym ujętą w Dyrektywie Rady 2006/112/WE zasadą proporcjonalności. Zdaniem Sądu ocena tego, czy nałożone na Skarżącą dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest zgodne z akcentowaną przez TSUE zasadą proporcjonalności musi następować przez pryzmat charakteru oraz wagi stwierdzonych naruszeń. Odstąpienie od zastosowania obowiązującego przepisu dotyczącego dodatkowego zobowiązania może nastąpić w sytuacji, gdy organy nie kwestionują strony formalnej i materialnej danej transakcji udokumentowanej fakturą VAT lub stwierdzone nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT nie wiązały się z działaniami podatnika podjętymi z zamiarem oszustwa podatkowego czy nadużycia prawa, w wyniku czego doszło do uszczuplenia wpływów podatkowych. Z materiału dowodowego wynika, że naruszeniem leżącym u podstaw wymierzenia Skarżącej dodatkowego zobowiązania podatkowego było odliczenie podatku naliczonego z faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji. Zakwestionowane faktury były fakturami "pustymi" a Skarżąca działała przy ich rozliczeniu w sposób świadomy. Świadczą o tym przytoczone wcześniej okoliczności – wynikające z dokumentów i zeznań świadków.
Podkreślić również należy, że z woli ustawodawcy odstąpienie od wymierzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w realiach niniejszej sprawy byłoby możliwe jedynie w sytuacji złożenia korekty deklaracji przed wszczęciem kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz zapłacenia kwoty wynikającej z tej korekty (art. 112b ust. 3 pkt 1 u.p.t.u.).
Wbrew twierdzeniom skargi organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i stwierdziły, że Spółka świadomie posłużyła się fakturami, które nie dokumentowały nabycia usług od [...] i [...], Skarżąca świadomie przyjmowała do rozliczenia "puste faktury". Skarżąca przyznaje to również w skardze wywodząc, że gdyby w oparciu o ustalone zasady współpracy pomiędzy [...] a A. C. ostatecznie fakturę wystawił A. C. na tożsame kwoty (a nie ww. spółki) to skutek podatkowy dla [...] byłby identyczny jak ten, który miał miejsce. W ocenie Sądu taka argumentacja Spółki nie zasługuje na uwzględnienie bowiem rozliczeniu podlega wyłącznie faktura, która odzwierciedla rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, zarówno pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co nie wystąpiło w kontrolowanej sprawie.
Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja Skarżącej, iż nieprawidłowość w rozliczeniu za marzec 2019 r. powstała ze względu na brak doświadczenia Spółki na rynku nieruchomości i obdarzenie zaufaniem A. C. zaś wcześniej Skarżąca była rzetelnym podatnikiem i płatnikiem. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację organu, iż przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany do wywiązywania się z obowiązku przestrzegania przepisów prawa związanych z prowadzoną działalnością, w tym przepisów prawa podatkowego. Przedsiębiorca ponosi również ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym doborem kontrahentów / współpracowników. W ocenie Sądu podjęcie przez Skarżącą działań w celu weryfikacji zarówno A. C., jak i wskazywanych przez niego spółek [...] i [...] mogłoby pozwolić Skarżącej uniknąć udziału w procederze przyjmowania do rozliczenia nierzetelnych faktur. Skarżąca jednak takiej weryfikacji zaniechała.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
J. Ziołek U. Wiśniewska L. Kleczkowski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło