I SA/Bd 600/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi M. T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę W dniu [...] skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie spłaty podatku za 2012r. w kwocie 547 zł powołując się na trudną sytuację finansową. Postanowieniem z dnia [...]r. Burmistrz W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia spłaty podatku za 2012r. Organ stwierdził, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku pod względem merytorycznym, ponieważ ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) dalej: "O.p.", nie przewiduje zastosowania ulgi, o którą zawnioskowała strona. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...]r. W złożonym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w dniu [...]r. odwołaniu, skarżąca wniosła o umorzenie zaległości w kwocie 546 zł z uwagi na trudną sytuację materialną. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności podał, że Burmistrz W. wydając zaskarżone postanowienie błędnie pouczył stronę o możliwości wniesienia na przedmiotowe postanowienie odwołania, podczas gdy na postanowienie wydane na podstawie art. 169 § 4 O.p. przysługuje zażalenie. Niemniej jednak, błędne pouczenie organu - zarówno o przysługującym środku zaskarżenia, jak i terminie do jego wniesienia - nie powinno stanowić dla strony ujemnych konsekwencji i nie może szkodzić stronie. Niezależnie od powyższego, Kolegium stwierdziło, że strona skarżąca wniosła zażalenie z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, zatem nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zgodnie bowiem z pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia [...]r., od podjętego rozstrzygnięcia służy prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia stronie. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie w dniu [...]r. W związku z tym, skoro 14-dniowy termin do złożenia środka zaskarżenia upłynął w dniu [...]r., a zażalenie nadano na poczcie w dniu [...]r., to środek zaskarżenia złożono dzień po ustawowym terminie i naruszony został 14-dniowy termin do jego wniesienia. W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia zażalenia nie został zachowany, a stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia zobowiązywało organ odwoławczy do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie merytoryczne sprawy. Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało na nieprawidłowe działanie organu podatkowego I instancji, który wydał w sprawie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania powołując się na art. 169 § 4 O.p. Kolegium w tym zakresie podkreśliło, iż treść tego przepisu należy rozpatrywać w połączeniu z art. 169 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Organ podał, że Burmistrz W. nie zastosował względem strony skarżącej ww. przepisu w zakresie usunięcia braków w podaniu, co powinien był uczynić. Kolegium wskazało, że w sytuacji, gdy podatnik nieprecyzyjnie sformułował swój wniosek nie podając w nim o jaki podatek chodzi oraz jakiej konkretnie domaga się ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, do obowiązków organu podatkowego należy wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w podaniu w trybie art. 169 § 1 Op., z pouczeniem, iż niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, o czym stanowi § 4 tego artykułu. Natomiast do postanowień wydawanych o odmowie wszczęcia postępowania (co zastosował organ I instancji) stosuje się tryb określony w art. 165a O.p. Dlatego też, w związku z nieprawidłowym działaniem organu podatkowego I instancji oraz zawartym w złożonym środku zaskarżenia wnioskiem skarżącej o umorzenie zaległości Kolegium uznało, że organ podatkowy I instancji powinien rozpoznać merytorycznie wniosek strony o umorzenie zaległości podatkowych. W skardze strona wskazała na swoją trudną sytuację materialną i finansową. Podała, że jest właścicielką nieruchomości, w której znajdują się lokale na wynajem. Podniosła, że z uzyskiwanego czynszu utrzymywana jest nieruchomość w należytym stanie technicznym i estetycznym. W tym celu skarżąca zaciągnęła również kredyt w 2011r., który spłaca do dziś. Strona podała, że jej aktualne problemy finansowe spowodowane są "wpuszczeniem" przez Urząd Miasta dużych sieci handlowych, przez co zbankrutowało wiele osób prowadzących działalność gospodarczą i wynajmujących wcześniej u niej lokale użytkowe. Skarżąca zaznaczyła, że obecnie nie stać jej na zakup leków przepisanych przez lekarzy na leczenie schorzeń narządu wzroku i zwyrodnienia stawów. Podała, że w związku z trudną sytuacją materialną i finansową wystąpiła o umorzenie zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu zażaleniowego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie tut. Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności podać należy, że zaskarżonym postanowieniem SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza W. odmawiające wszczęcia postępowania "w sprawie zawieszenia spłaty podatku". Strona skarży to postanowienie SKO podnosząc argumenty, które mają uzasadnić merytorycznie zasadność jej żądania, co do uwzględnienia wniosku. Ocenić zatem należy, czy strona skarżąca uchybiła terminowi do zaskarżenia postanowienia organu I instancji. Ponieść należy, że na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten w związku z art. 239 O.p. ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. W przedmiotowej sprawie zostało wydane przez organ I instancji postanowienie, jednakże w pouczeniu tego postanowienia zamiast o prawie do wniesienia zażalenia zawarto informację o prawie wniesienia na postanowienie odwołania w terminie 14 dni. Nie budzi natomiast wątpliwości, że stosownie do art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 tej ustawy zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ I instancji błędnie pouczył stronę o rodzaju i terminie wniesienia środka zaskarżenia. W tej sytuacji należy mieć na uwadze art. 214 O.p., na podstawie którego "nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia". Przepis ten odpowiednio stosuje się do skutków błędnego pouczenia zawartego w postanowieniu. Skoro w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie pouczył stronę, że od postanowienia służy odwołanie w terminie 14-dniowym (zamiast pouczyć o prawie wniesienia zażalenia w terminie 7-dniowym), to należy przyjąć, iż dla zachowania terminu do wniesienia zażalenia pismo skarżącej powinno być wniesione w tym terminie, tj. w 14-dniowym, na co zasadnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Burmistrza W. zostało doręczone w dniu [...]r., zatem 14-dniowy termin do wniesienia zażalenia (ze względu na błędne pouczenie) upływał z końcem [...]r. Skarżąca natomiast zażalenie nadała w placówce pocztowej w dniu [...]r., a zatem z uchybieniem terminowi do jego wniesienia. Bezsprzecznie zatem termin do wniesienia zażalenia nie został zachowany. Jednocześnie strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Warto w tym miejscu podać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania/zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego/zażaleniowego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, zobowiązuje organ odwoławczy/zażaleniowy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por.: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2003r. SA/Bk 271/2003; wyrok WSA z dnia 29 czerwca 2006r., III SA/Wa 1085/2006). Nie budzi zatem wątpliwości, że SKO nie było uprawnione do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, skoro zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Rozpatrzenie zażalenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Organ nie ma prawa rozstrzygać o środku prawnym, który nie został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeciwne stanowisko prowadziłby do sytuacji, w której obojętnie, czy podatnik przestrzega ustawowe terminy do zaskarżenia danego aktu administracyjnego, czy wnosi po terminie, to zawsze organ obowiązany byłby do rozpatrzenia środka zaskarżanie, co byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami regulującymi instytucję terminowego zaskarżania decyzji/postanowienia. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że prawidłowe jako odpowiadające prawu jest zaskarżone postanowienie. Odnośnie argumentów podniesionych w skardze, a odnoszących się do zastosowania ulgi, tut. Sąd zauważa, że wobec niezachowania terminu do wniesienia zażalenia (pomimo tego, że wskutek błędnego pouczenia, strona miała prawo je wnieść w terminie 14-dniowym) zarówno SKO, a obecnie także Sąd nie są uprawnieni do oceny merytorycznych zarzutów co do istnienia przesłanek ewentualnego umorzenia zaległości podatkowej z powodu trudnej sytuacji materialnej. Na marginesie zauważyć należy, że nie ma przeszkód, aby okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca zostały podniesione w odrębnie prowadzonym postępowaniu. SKO zwróciło uwagę organowi I instancji, że oprócz środka zaskarżenia (zażalenia), zostało złożone także żądanie, które należy potraktować jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Wówczas organ I instancji będzie obowiązany do wydania decyzji, od której stronie będzie przysługiwało odwołanie, a następnie na decyzję organu odwoławczego – skarga do tut. Sądu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz E. Kruppik – Świetlicka