I SA/Bd 602/14
PostanowienieWSA w Bydgoszczy2014-10-24
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, prowadząca działalność gospodarczą i zaciągająca kredyty, wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, uzasadniającego przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że strona nie wykazała w sposób rzetelny i wiarygodny swojej trudnej sytuacji finansowej. Pomimo prowadzenia działalności gospodarczej i zaciągania kredytów, strona nie przedstawiła pełnych danych dotyczących swoich dochodów i wydatków, a wykazane przez nią obroty i zaciągnięte zobowiązania finansowe świadczą o możliwościach płatniczych, które nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku VAT. Wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci, a miesięczny dochód wynosi określoną kwotę. Wskazała również posiadany majątek, w tym dom i samochody. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, co zostało zaskarżone sprzeciwem. Strona zarzuciła naruszenie przepisów PPSA, twierdząc, że wykazała niemożność poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania rodziny i że jej wniosek dotyczył zwolnienia częściowego, a nie całkowitego.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2011r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
W dniu 13 sierpnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (k. 34-37 akt sądowych).
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...] m². obciążony hipoteką na 30 lat.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przesłała prawidłowo podpisany formularz z dnia 8 września 2014r. (k. 42-45 akt sądowych), w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła również, że wraz z mężem są właścicielami samochodu marki B. rok prod. 1997 o wartości ok. [...] zł oraz samochodu B., który jest samochodem pokolizyjnym, o wartości ok. [...] zł. Mąż skarżącej jest właścicielem motoru o wartości ok. [...] zł. Ponadto, w kwestii wydatków na żywność, środki czystości i pozostałe rzeczy niezbędne do życia, skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ich określić, ponieważ nigdy tego nie liczyła (k. 47 akt sądowych).
Do wniosku dołączyła: rachunek za energię, rachunek za wodę, wyciąg z rachunku bankowego męża, wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, wyciąg z rachunku bankowego skarżącej, umowę kredytu hipotecznego, ugodę zawartą z bankiem, deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2014r., zestawienie przychodów i rozchodów firmy skarżącej za okres styczeń-lipiec 2014r., zeznania podatkowe skarżącej i jej męża za lata 2012-2013 oraz umowę pożyczki zawartą z Bankiem PKO S.A.
Rozpatrując złożony wniosek, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 24 września 2014r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy (k.127-129 akt sądowych).
W złożonym sprzeciwie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) poprzez odmówienie przyznania jej prawa pomocy, pomimo że wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Skarżąca zaznaczyła, że jej wniosek, zgodnie z pierwotnie złożonym formularzem PPF, dotyczy częściowego zwolnienia od kosztów postępowania. Wskazała, że w ponownie złożonym formularzu, w odpowiedzi na zarządzenie referendarza, omyłkowo zakreśliła, iż wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów. W ocenie strony, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym uzasadnia fakt regulowania przez nią znacznych wymaganych zobowiązań oraz nieosiąganie dużych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej, czy też obroty na koncie bankowym nie przesądzają o zdolności do regulowania zobowiązań. Zarzuciła, że referendarz wziął pod uwagę księgowe kategorie przychodów z działalności gospodarczej, nie zaś dochodów, gdy jedynie dochody mogą odzwierciedlać rzeczywiste możliwości zarobkowe wnioskodawczyni (k. 134-136 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 8 października 2014r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Bydgoszczy z dnia 24 września 2014r., który nie został odrzucony przez Sąd,
a zatem powyższe postanowienie utraciło moc.
W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane
w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie
i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się
w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005r., sygn. akt II OZ 318/05 (dostępne j.w.) wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Nie każdy więc wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny.
Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09 – dostępne j.w.). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.
Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony
o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd uwzględniając wyjaśnienia zawarte w złożonym sprzeciwie odnośnie błędnego zakreślenia przez stronę w formularzu PPF z dnia 8 września 2014r.
(k. 42-45 akt sądowych) zakresu wniosku, przyjął, iż strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, czyli zgodnie z tym co podała w pierwotnym wniosku z dnia 8 sierpnia 2014r. (k. 34-37 akt sądowych).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że obecnie przed tut. Sądem zawisły dwie sprawy skarżącej, w których zobowiązana jest do zapłaty wpisów sądowych
w łącznej kwocie [...] zł, przy czym wpis w niniejszej sprawie wynosi [...] zł.
W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżąca wykazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Jako majątek strona wskazała dom
o pow. [...] m², obciążony hipoteką na 30 lat. Rubryki dotyczące uzasadnienia wniosku, stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy (rubryki: 5, 8, 9 wniosku o przyznanie prawa pomocy) skarżąca przekreśliła w pierwszym wniosku, a nie wypełniła w drugim wniosku. Z przedłożonych do akt sprawy, na wezwanie referendarza sądowego, dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT-7 (k. 95-110 akt sądowych) oraz zeznania podatkowe za lata 2012-2013r. (k. 112-123 akt sądowych). Z dokumentów tych wynika, że za 2012r. skarżąca wykazała przychód w kwocie [...] zł i dochód w kwocie [...] zł (k. 112 akt sądowych), natomiast za 2013r. przychód w kwocie [...] zł i dochód – [...] zł (k. 123 akt sądowych). Ponadto skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem są właścicielami samochodu marki B. rok prod. 1997 o wartości ok. [...] zł oraz samochodu B. o wartości ok. [...] zł. Mąż skarżącej jest właścicielem motoru
o wartości ok. [...] zł (k. 47 akt sądowych). Skarżąca nie sprecyzowała, jakie ponosi wydatki np. na żywność, środki czystości, ubrania, zakup paliwa do celów prywatnych, za usługi telefoniczne oraz pozostałe rzeczy i usługi niezbędne do funkcjonowania
4-osobowej rodziny. Załączyła wyłącznie dowody potwierdzające ponoszone wydatki za energię i wodę (k. 48 i 49 akt sądowych). W sprzeciwie podkreśliła, że reguluje zobowiązania o znacznej wysokości. Z przedłożonych kopii faktur wynika, że koszty energii elektrycznej za okres dwóch miesięcy wynoszą [...] zł (k. 48 akt sądowych), a wody [...] zł (k. 49 akt sądowych). Ponadto spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty na kwotę [...] zł na okres 360 miesięcy, którego miesięczna rata wynosi
w granicach [...] zł (k. 79 akt sądowych), a także dwa kredyty zaciągnięte w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, gdzie łączne miesięczne raty wynoszą obecnie, wg harmonogramów spłat, od [...] zł do ok. [...] zł (k. 87 i 94 akt sądowych) oraz z tytułu umowy pożyczki na kwotę [...] zł zawartej z Bankiem PKO S.A. w dniu 8 stycznia 2010r. obowiązującej do dnia 17 stycznia 2016r., gdzie na dzień podpisania umowy rata wynosi [...] zł (k. 124 akt sądowych).
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd za nierzetelne i niewiarygodne uznał oświadczenia złożone przez stronę w trakcie niniejszego postępowania. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą
w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone zeznania oraz deklaracje podatkowe i wynikające z nich wielkości obrotów. Wynika z nich, że za ostatnie dwa lata podatkowe strona uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej pod firmą P.U.H. N. i kształtowały się one na stosunkowo wysokim poziomie. W tym kontekście, za niezasadny Sąd uznał argument zawarty w sprzeciwie, że rzeczywiste możliwości zarobkowe wnioskującej odzwierciedla wyłącznie dochód. Zauważyć bowiem należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko
z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Zauważyć bowiem należy, że koszty uzyskania przychodu powiększane są np. przez odpisy amortyzacyjne, co z kolei powoduje niższy dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Nie oznacza to jednak, że środki finansowe z działalności gospodarczej są równe temu dochodowi. Oczywiście działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania
w ogóle realnego dochodu – środków finansowych. Wykazywanie przy dużych obrotach (milionowych) równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza jeszcze, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy, od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Stąd pomijanie całkowicie wielkości obrotów/przychodów – jak domaga się skarżąca – i dokonywanie oceny sytuacji materialnej skarżącej wyłącznie poprzez pryzmat dochodu ustalonego na użytek podatku dochodowego, jest nieuprawnione.
Także fakt zaciągnięcia przez skarżącą kredytów, tj. hipotecznego na kwotę [...] zł i dwóch w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na łączną kwotę [...] zł oraz pożyczki w banku oznacza, że zarówno strona, jak i banki udzielające kredytów oraz pożyczki oceniały sytuację majątkową skarżącej za dobrą uznając, że będzie w stanie spłacić zobowiązania, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu, skoro skarżąca zaciągnęła ww. kredyty (w dniu 30 sierpnia 2012r., w dniu 6 listopada 2013r.) oraz pożyczkę (w dniu 8 stycznia 2010r.), to niewątpliwie mieściło się w jej możliwościach finansowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej możliwościach płatniczych (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 20 grudnia 2013r., sygn. akt I SA/Bd 807/13 – dostępne nawww.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto należy wskazać, że Sąd rozpoznając prawo pomocy bierze pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których trudno zaliczyć zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Spłata kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienia NSA: z 22 maja 2014r., sygn. akt II GZ 215/14; z dnia 24 lipca 2014r., sygn. akt II OZ 704/14; z dnia
10 września 2013r., sygn. akt II OZ 725/13; z dnia 24 kwietnia 2013r., sygn. akt I FZ 97/13; z dnia 22 kwietnia 2013r., sygn. akt II FZ 204/13 – wszystkie dostępne j.w.). Nie można wymagać, aby banki traktować w sposób uprzywilejowany w stosunku do Skarbu Państwa. W świetle wyżej przywołanych przepisów nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której podatnik w przypadku braku dostatecznych środków spłaca kredyty i pożyczki w pierwszej kolejności, natomiast koszty postępowania sądowego pokrywane są ze środków publicznych.
Wskazać również należy, że o znacznych możliwościach finansowych skarżącej świadczą operacje na rachunkach bankowych, szczególnie męża strony, z którego historii wynika, że w okresie od 13 sierpnia do 22 sierpnia 2014r. dokonano wypłat na łączną kwotę [...] zł (k. 50-51 akt sądowych). Zatem tylko w okresie 10 dni dokonano wypłat prawie 130-krotnie wyższych niż wynosi wpis od dwóch spraw zawisłych przed tut. Sądem.
W konsekwencji powyższego Sąd stwierdza, że na podstawie złożonych
w trakcie postępowania dokumentów nie można jednoznacznie ustalić, jaki jest stan finansowy i majątkowy skarżącej. W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła rzetelnych informacji dotyczących swojej sytuacji. Za niewiarygodne należy uznać oświadczenie strony zawarte w formularzu PPF dotyczące jej miesięcznego dochodu w kwocie [...] zł brutto, albowiem niemożliwym jest aby z takiej kwoty utrzymać dom, samochody i motor, opłacać rachunki, raty kredytu oraz ponosić codzienne koszty utrzymania czteroosobowej rodziny. Z danych bowiem przedłożonych przez stronę wynika, że miesięczne wydatki wynoszą łącznie ok. [...] zł (bez uwzględnienia kredytów zaciągniętych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej), na którą to kwotę składają się: opłaty za wodę [...] zł, opłaty za energię elektryczną [...] zł, spłata kredytu hipotecznego w kwocie ok. [...] zł oraz spłata pożyczki w kwocie [...] zł. Powyższe świadczy o tym, że już tylko wydatki podane przez stronę przekraczają wykazywane przez nią dochody w kwocie [...] zł miesięcznie. W konsekwencji należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała faktycznych dochodów, którymi dysponuje ona i jej rodzina.
Podnieść należy, że skarżąca została wezwana zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2014r. do przedłożenia stosownych dokumentów mających obrazować jej i rodziny sytuację materialną (k. 39 akt sądowych). Prawdą jest, że strona skarżąca udzieliła odpowiedzi załączając ww. dowody, jednakże nie przedłożyła - poza fakturami za prąd i wodę - udokumentowanego oświadczenia co do choćby wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem domu, samochodów itp.
(pkt 4 zarządzenia); oświadczenia o posiadanych oszczędnościach (pkt 5 zarządzenia); oświadczenia o pomocy udzielanej przez rodzinę (pkt 6 zarządzenia); oświadczenia czy z majątku skarżącej prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna (pkt 8 zarządzenia); zaświadczenia o posiadaniu przez męża statusu osoby bezrobotnej (pkt 10 zarządzenia).
Zauważyć należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 28 września 2011r., sygn. akt I FZ 221/11; z dnia 27 września 2011r., sygn. akt II GZ 427/11; z dnia 18 października 2011r., sygn. akt II FZ 569/1; z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II GZ 473/11; z dnia 16 grudnia 2011r., sygn. akt I FZ 479/11 – wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 12 kwietnia 2011r., sygn. akt II GZ 165/11; z dnia 13 stycznia 2011r., sygn. akt I GZ 455/10 – dostępne j.w.). Tak więc w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej wyjątkowo trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II FZ 607/10, LEX nr 742666).
Podkreślić należy, że strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku,
gdy zachodzą poważne wątpliwości, co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała również na etapie sprzeciwu inicjatywy w przedstawieniu nowych, dodatkowych dokumentów wykazujących zasadność złożonego wniosku.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarżąca w trakcie całego postępowania nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie
i rodziny.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło