I SA/Bd 603/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień 2012 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 603/14 UZASADNIENIE W dniu [...] 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Jako majątek strona wskazał dom o pow. [...] m². obciążony hipoteką na [...] lat. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przesłała prawidłowo podpisany formularz, w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem są właścicielami samochodu marki [...] rok prod. [...]r. o wartości ok. [...]zł oraz samochodu [...] który jest samochodem pokolizyjnym o wartości ok. [...]zł. Mąż skarżącej jest właścicielem motoru o wartości ok. [...] zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jeżeli chodzi o wydatki na żywność, środki czystości i pozostałe rzeczy niezbędne do życia to nie jest w stanie ich określić ponieważ nigdy tego nie liczyła. Do wniosku dołączono: rachunek za energię, rachunek za wodę, wyciąg z rachunku bankowego męża, wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, wyciąg z rachunku bankowego skarżącej, umowę kredytu hipotecznego, ugodę zawartą z bankiem, deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2014r., zestawienie przychodów i rozchodów firmy skarżącej za okres styczeń-lipiec 2014r.oraz zeznanie podatkowe skarżącej i jej męża za lata 2012-2013r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu [...]2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, iż powyższy wniosek zawierał kserokopię podpisu skarżącej wezwano jej pełnomocnika do prawidłowego podpisania wniosku. W odpowiedzi skarżąca przesłała kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy z prawidłowym podpisem jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe przyjąć więc należało, że skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W pierwszej kolejności należy wskazać, że obecnie skarżąca jest zobowiązana do zapłaty wpisów sądowych od dwóch skarg wniesionych do tut. Sądu w kwocie [...]zł. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT-7 oraz zeznania podatkowe za lata 2012-2013r. Za 2012r. skarżąca wykazała dochód w kwocie [...] (przychód [...]zł), natomiast za 2013r. dochód wyniósł [...]zł (przychód [...]zł). Co prawda dochód strony za 2013r. wyniósł [...]nie mniej wskazać należy, że fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Strona prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że skarżąca uzyskiwała przychody z działalności i kształtowały się one na znacznym poziomie. Wskazać również należy, że o znacznych możliwościach finansowych męża skarżącej świadczą chociażby operacje na rachunku bankowym z którego historii wynika, że w okresie od [...] do [...]2014r. dokonano wypłat na łączną kwotę [...] zł. Zatem tylko w okresie [...] dni dokonano wypłat prawie [...]-krotnie wyższych niż wynosi wpis od dwóch spraw zawisłych przed tut. Sadem. Orzekający nie dał również wiary oświadczeniu skarżącej zawartemu na urzędowym formularzu, że czteroosobowa rodzina utrzymuje z dochodu wynoszącego [...]zł brutto. Z doświadczenia życiowego wynika, bowiem, że niemożliwym jest aby z takiej kwoty utrzymać dom, samochód oraz opłacać raty kredytu w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. Aby bowiem uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżąca wraz z mężem musieli wykazać odpowiednio wysoką zdolność kredytową, czyli zdolnością do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Do tego konieczne jest zaś wykazanie m.in. rentowności prowadzonej działalności gospodarczej zabezpieczającej zobowiązania kredytowe w określonej wysokości. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania niemniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa. gov.pl). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych strony wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca do takich osób nie należy Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji