I SA/Bd 61/09

PostanowienieWSA w Bydgoszczy2009-07-06

Skład orzekający: Sarah Sobecka-Kucharczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego powinien zostać uwzględniony, jeśli strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego może zostać uwzględniony, nawet jeśli strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych, pod warunkiem wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeń społecznych nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie zastępstwa procesowego.
Stan faktyczny
M.C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, po tym jak Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jego skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Strona uzasadniła wniosek niskim dochodem i brakiem majątku. Referendarz sądowy rozpoznał wniosek.
Rozstrzygnięcie
Ustanowiono radcę prawnego dla M.C. i oddalono wniosek w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Bd 61/09 POSTANOWIENIE Dnia 06 lipca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 06 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanowił - ustanowić radcę prawnego - oddalić wniosek w pozostałym zakresie I SA/Bd 61/09 UZASADNIENIE W następstwie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyroku oddalającego skargę M.C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Żądanie swoje uzasadnił względami finansowymi, gdyż jego miesięczny dochód brutto wynosi 1707,17 zł. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Nie posiada majaku oraz oszczędności. W uzasadnieniu zawarł nadto rozważania odnoszące się do przedmiotu zaskarżenia. Referendarz zważył, co następuje: Przepis art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm; zwanej dalej p.p.s.a. ) przewiduje ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dotyczy ona odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Brak jakichkolwiek wyróżników ustawowego wyrażenia " z zakresu ubezpieczeń społecznych" wskazuje na to, że zwolnieniem objęto wszystkie sprawy mieszczące się w tej kategorii. Wobec tego należy przyjąć, iż wprawdzie art.239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. należy do wyjątków od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, o jednak przedmiotowe odstępstwo od zasady określono szeroko. Reasumując, każda sprawa sądowoadministracyjna, mającą źródło roszczenia w instytucji ubezpieczeń społecznych kwalifikuje się do ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych po stronie skarżącej. Z tej przyczyny wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów podlega oddaleniu. Ustawodawca umożliwia skorzystanie z prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego również osobie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ( art. 262 powoływanej ustawy). Z tego względu zasadnym jest rozpatrzenie wniosku w oparciu o regulację zawartą w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – uprawnienia do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika - domagać się może wyłącznie osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Ponadto udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć zatem należy, że z treści oświadczeń wnioskującego złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy oraz informacji zawartych w aktach niniejszej sprawy, wynika, iż spełnia on powyżej wskazane przesłanki. Podzielając argumentację strony referendarz uwzględnił ustalenia dokonane przez ZUS, w tym oświadczenie, że zainteresowany mieszka u córki, jak również , że jego wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w Jednostce Wojskowej w B. w 50% ulega potrąceniu, co wymusza na stronie konieczność korzystania ze wsparcia materialnego ze strony przyjaciół oraz znajomych. Tym samym opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika wykracza bez wątpienia poza możliwości płatnicze strony skarżącej, a odmienna decyzja stwarzałaby przeszkodę w prowadzeniu postępowania kasacyjnego. Z tych powodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło