I SA/Bd 611/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), Sędziowie asesor sądowy Mirella Łent, asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Joanna Synakiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1998r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Na oryginale właściwe podpisy I SA/Bd 611/04 UZASADNIENIE Pismem z dnia 24.04.2003 r. skarżący, powołując się na art.79 §1 Ordynacji podatkowej wystąpił o stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł. Na skutek bezczynności organu podatkowego I instancji w załatwieniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r., SAB/Bd 116/03 zobowiązał Wójta Gminy T. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości w terminie miesiąca od doręczenia wyroku Sądu. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy T. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1998. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że faktem bezspornym w niniejszej sprawie jest, że wnioskodawca wynajmował od Gminy lokal użytkowy w latach 1996 - 1998, który opuścił po wyroku eksmisyjnym Sądu Rejonowego w R. z dnia 29.10.1998r., od którego apelację wnioskodawcy oddalono wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia 4 marca 1999r. Jako najemca był skarżący, w ocenie organu pierwszej instancji, bezspornie podatnikiem podatku od nieruchomości, który został wyegzekwowany przez poborcę skarbowego. Organ wyjaśnił, że podatek ten w kwocie [...] zł naliczono zasadnie w oparciu o przepis art. 3 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zaznaczono też, iż decyzji w postaci nakazu płatniczego dotyczącego tego podatku wnioskodawca nie zaskarżył. Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji, powołując się na 72 § l pkt l Ordynacji podatkowej, uznał wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za bezzasadny. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nadpłaty bądź o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe stosowanie. Strona wyjaśniła, że ani z umowy najmu ani z umowy dotyczącej świadczeń wzajemnych związanej z umową najmu nie wynikało, iż najemca był zobowiązany do uiszczania podatku od nieruchomości. Już od zawarcia tych umów ich realizacja była niewłaściwa. W trzecim roku użytkowania lokalu Wójt nałożył na stronę jako najemcę podatek od nieruchomości, czego wcześniej nie czynił. Żądania zapłaty podatku strona nie spełniła, ponieważ było to sprzeczne z przepisami podatkowymi i umową najmu. W celu odzyskania lokalu Wójt wniósł bezzasadny pozew do sądu o zapłatę i eksmisję z lokalu. Strona wyjaśniła też, że podatek został częściowo wyegzekwowany przez Wójta w kwocie [...] zł. Zdaniem skarżącego nałożenie i wyegzekwowanie podatku było bezzasadne. Strona zwróciła też uwagę na błędną interpretację przepisów podatkowych, a w szczególności ustawy z dnia 12.01.1991r. na które powołuje się wójt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z dniem doręczenia nakazu płatniczego skarżącemu powstało zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł. Od wyżej wymienionej decyzji strona nie złożyła odwołania. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest, że omawiana decyzja wymiarowa stała się ostateczną. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego obowiązuje, dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w przewidzianym przez prawo trybie nadzwyczajnym. Dopóki obowiązuje powyższa decyzja wymiarowa nie jest możliwe rozpatrywanie sprawy stwierdzenia nadpłaty. Stwierdzenie nadpłaty prowadziłoby bowiem do uchylenia skutków prawnych tej decyzji, gdyż jest uzależnione od ustalenia, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż określona w decyzji wymiarowej. W przedmiotowej sprawie nie jest również możliwe odniesienie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Możliwe to byłoby tylko wtedy, gdyby podatnik wniósł odwołanie od decyzji wymiarowej. W konsekwencji wobec nieistnienia roszczenia postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty jako bezprzedmiotowe należało, zdaniem organu odwoławczego, umorzyć (art. 208 § l Ordynacji podatkowej). Od powyższej decyzji złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wskazując na naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, wnosi o rozpoznanie sprawy i wydanie stosownego orzeczenia. Podnosi te same kwestie co w odwołaniu. Skarżący nie rozumie dlaczego mimo, że wyegzekwowana kwota podatku była nienależna umorzono postępowanie. Organ odwoławczy nie wskazał również powodów dla których nie jest możliwe odniesienie się do naruszenia przepisów ustawy z dnia 12.01.1991 r., skoro przepisy tej ustawy powołano w nakazie płatniczym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa procesowego. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na art.233§1 pkt 2 lit.a Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji – i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło decyzję Wójta Gminy T. i umorzyło postępowanie w sprawie. Rozważając zasadność podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia konieczne jest przeanalizowanie regulacji związanych z nadpłatą, bowiem powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w związku ze wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nadpłaty. W myśl art.72 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota faktycznie uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. Świadczenie będzie również nienależne w sytuacji, gdy w chwili dokonania świadczenia istniała wprawdzie podstawa prawna świadczenia, jednakże po jego dokonaniu podstawa ta odpadła. Sytuacja taka może mieć miejsce m.in. w przypadku uchylenia decyzji podatkowej lub stwierdzenia jej nieważności. Nadpłata może zostać określona przez organ podatkowy w ramach postępowania o stwierdzenia nadpłaty. Instytucja stwierdzenia nadpłaty nie znajduje jednak zastosowania we wszystkich wypadkach powstawania nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Wyczerpujący katalog tych sytuacji zawarty jest w art. 75 Ordynacji. Legitymację do żądania stwierdzenia nadpłaty ma podatnik, który kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku. Ma ją również podatnik w przypadku, gdy zobowiązanie powstało w sposób przewidziany w art. 21 § l pkt l Ordynacji podatkowej, tj. na skutek zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, w trzech niżej wskazanych sytuacjach. Po pierwsze wówczas, gdy podatnik w zeznaniu (deklaracji), o którym mowa w art.73§2 wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne bądź w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek albo wykazał kwotę nadpłaty w wysokości mniejszej od należnej. Po drugie wówczas, gdy w innej deklaracji niż wskazane w art. 73§2 pkt 2 i 3, z wyjątkiem deklaracji dotyczącej podatku dochodowego, podatnik wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek. Po trzecie wtedy, gdy podatnik, nie będąc obowiązanym do składania zeznań (deklaracji), dokonał zapłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W końcu legitymacja do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nadpłaty przysługuje również w określonych sytuacjach płatnikowi lub inkasentowi. Przesłanką wydania pozytywnej decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty jest samo istnienie nadpłaty, przyczyną powstania której jest jedno ze zdarzeń wskazanych w przepisie art. 75 0rdynacji podatkowej. W przypadku braku przesłanek do wydania takiej decyzji organ podatkowy powinien odmówić stwierdzenia nadpłaty ( por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2000 r., SA/Sz 1901/99). W przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym, w ocenie Sądu, nie występuje nadpłata jako świadczenie uiszczone nienależnie. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie został przez skarżącego oparty na którejś z przesłanek przewidzianych w art. 75 Ordynacji podatkowej. Nadpłata powstałaby wówczas gdyby w postępowaniu podatkowym została wydana decyzja o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji wymierzającej podatek od nieruchomości (art.77§1 pkt 1 lit.a Ordynacji podatkowej). To w tym postępowaniu skarżący mógłby ewentualnie podnosić argumenty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych . Reasumując – podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe w stopniu mającym istotny wpływ bowiem, jeżeli zdaniem tego organu brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty to należało utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji (art.233§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), a nie ją uchylać (eliminując w ten sposób z obrotu) i umarzać postępowanie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.