I SA/Bd 612/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Urszula Wiśniewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Pismem z dnia [...] roku M. S. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w B. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] roku nr [...] ustalającej mu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2005 rok. W uzasadnieniu wniosku podatnik stwierdził, że przedmiotowa decyzja nie została mu doręczona, nie dotarło też do niego żadne awizo pocztowe informujące o możliwości odbioru przesyłki z poczty. O tym że przedmiotowa decyzja jest prawomocna dowiedział się z informacji uzyskanej telefonicznie z Urzędu Kontroli Skarbowej w B., a nadto otrzymał informację, że przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję była awizowana. Dalej wyjaśnił, iż nie wie, czy awizo było wrzucone do właściwej skrzynki, czy też inna osoba awizo to usunęła, niemniej z przyczyn od niego niezależnych został pozbawiony możliwości odbioru decyzji w urzędzie pocztowym. Wraz z powyższym wnioskiem podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił stronie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 1 art. 162 Ordynacji podatkowej należy przywrócić termin, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej podatnik nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedopełnieniu obowiązku i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] roku nadana została w Urzędzie Pocztowym B. [...]. Po raz pierwszy awizowana była w dniu [...] roku, a ponownie w dniu [...] roku. Doręczyciel dokonując doręczenia w dniu [...] roku nie zastał skarżącego w domu. Z tego też względu, jak również z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi" odnotował ten fakt na potwierdzeniu odbioru decyzji, wskazując jednocześnie, że z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP I. [...] i zaznaczając, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Organ zauważył, że na przedniej stronie koperty w sposób czytelny wpisane zostały daty awizowania przesyłki i podpis. Organ podatkowy wskazał ponadto, że na przedniej stronie koperty znalazła się informacja - "Zwrot nie podjęto w terminie" z której wynikało, że z uwagi na to, że podatnik nie odebrał przedmiotowej przesyłki urząd pocztowy dokonał w dniu [...] roku zwrotu przesyłki do adresata. Organ zaznaczył, że powyższe potwierdzone zostało w piśmie Poczty Polskiej Centrum Sieci Pocztowej Urząd Pocztowy nr [...] I. z dnia [...] roku w oparciu o zapisy księgi dosłanych i zwróconych przesyłek z dnia [...] roku. W tej sytuacji, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, podnoszona przez stronę okoliczność prawdopodobnego - dwukrotnego - zaginięcia awiza pocztowego informującego o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym nie znalazła uzasadnienia. Wobec powyższego organ uznał, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu [...]. Wyjaśnił, że 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec w dniu [...] roku i upłynął z dniem [...] roku. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości zarzucając mu naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że uprawdopodobnienie naruszenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego wiąże się z jednoznacznym wykazaniem okoliczności braku wiedzy o awizowaniu przesyłki urzędowej, naruszenie art. 191 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez sprzeczność ustaleń organu podatkowego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła braku niemożności dotrzymania terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy decyzja w sprawie nie została doręczona stronie, lecz była wyłącznie awizowana, a na wcześniejszym etapie postępowania skarżący brał aktywny udział w postępowaniu, w szczególności dokonywał odbioru wszelkiej korespondencji urzędowej. Ponadto podatnik wniósł na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie potwierdzającym odbiór całej korespondencji urzędowej adresowanej do niego w toku tego postępowania oraz w zakresie potwierdzającym jego aktywność jako strony tego postępowania oraz na podstawie art. 111 § 2 cyt. ustawy o rozpatrzenie możliwości połączenia niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] roku Nr [...]. W uzasadnieniu skargi podatnik podkreślił, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ podatkowy uznał, iż doręczenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, które w świetle preferowanych przez Ordynację podatkową sposobów doręczenia pism należy do najbardziej dyskusyjnych. Następnie stwierdził, że jego aktywność w toku prowadzonego postępowania - odbieranie wszelkiej korespondencji, składanie pism i wniosków oraz niezwłoczne złożenie wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania po uzyskaniu informacji o wydaniu decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej - świadczą o tym, że uprawdopodobnił fakt niedotrzymania ustawowego terminu do dokonania określonej czynności procesowej bez swojej winy. Nadto jego zdaniem brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla twierdzenia, jakoby świadomie pozbawił się prawa do wniesienia odwołania w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa. Przepis art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego przepisu wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2008, Wrocław 2008, str. 674-678) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący M. S. podniósł, że nie otrzymał żadnego powiadomienia (awiza pocztowego) o nadejściu przesyłki z urzędu kontroli skarbowej, wyrażając przy tym przypuszczenie, że awizo było wrzucone do niewłaściwej skrzynki lub też inna osoba awizo to usunęła. W związku z powyższym z przyczyn od niego niezależnych został pozbawiony możliwości odbioru decyzji organu podatkowego I instancji. Należy zauważyć, że zgodnie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niemożności doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W takiej sytuacji - stosownie do art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej - adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się go w aktach sprawy. W związku z twierdzeniem podatnika, że nie otrzymał żadnego awiza Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił się do Urzędu Pocztowego I. [...], o przesłanie informacji dotyczących przedmiotowej przesyłki. Pismem z dnia [...] r. Poczta Polska Centrum Sieci Pocztowej Urząd Pocztowy nr [...] I. potwierdziła, że przesyłka była dwukrotnie awizowana przez listonosza w dniach [...]. i [...]. Oba te awiza zostały pozostawione do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym I. [...]. Adresat przesyłki nie odebrał, po czym w dniu [...]. urząd pocztowy dokonał jej zwrotu do nadawcy (k. [...] akt administracyjnych). Zauważyć należy, że powyższe informacje potwierdzają adnotacje umieszczone na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k.[...] akt administracyjnych ). We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że doręczyciel nie umieścił w skrzynce pocztowej skarżącego zawiadomień o pozostawaniu w urzędzie pocztowym przesyłki nadanej przez urząd kontroli skarbowej lub też o wrzuceniu ich do niewłaściwej skrzynki. Zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że podnoszona przez podatnika okoliczność dwukrotnego zaginięcia awiza pocztowego informującego o możliwości odbioru przesyłki jest nieuzasadniona. Powyższej oceny nie mogą zmienić podniesione w skardze argumenty, mające świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że dokonywał odbioru wszelkiej korespondencji urzędowej na etapie postępowania kontrolnego (w tym również awizowanej) oraz składał pisma i wnioski w toku tego postępowania. Okoliczność, że skarżący odbierał korespondencję w trakcie postępowania kontrolnego nie dowodzi, iż odebrałby także wysłaną mu decyzję. Między jedną a drugą okolicznością nie zachodzi jakakolwiek zależność. Ponadto - jak zauważył organ podatkowy w odpowiedzi na skargę - ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie wszystkie pisma kierowane do skarżącego były przez niego w postępowaniu kontrolnym odbierane, np. pismo [...] z dnia [...]. (k. [...] akt administracyjnych) oraz pismo nr [...] z dnia [...]. (k. [...] akt administracyjnych). Reasumując, zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd odmówił przeprowadzenia na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu na okoliczność potwierdzenia odbioru całej korespondencji urzędowej adresowanej do podatnika w toku tego postępowania oraz w zakresie potwierdzającym jego aktywność jako strony tego postępowania, ponieważ zgromadzony w aktach materiał dowodowy jest wystarczający dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Sąd nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Sąd nie uznał także za zasadny wniosek skarżącego o połączenie spraw na podstawie art.111§ 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnym skargę jako nieuzasadnioną oddalił. L. Kleczkowski H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska