I SA/Bd 617/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych Wraz ze skargą, B. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał w nim, że nie posiada żadnych oszczędności oraz możliwości rozporządzanie swoim majątkiem podlegającym zajęciu w postępowaniu podatkowym. Jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał małżonkę – J. S. oraz sześcioletniego syna. Podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 67 m2 oraz działkę o powierzchni 0,06 ha. Wraz z żoną prowadzi działalność gospodarczą, oszacował przy tym miesięczny dochód rodziny na około 2.000 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawił: kopię zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2009r., dokumenty potwierdzające ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, użytkowaniem telefonów, spłatą kredytu, wyciągi bankowe (firmowy i osobisty) oraz rozliczenie przychodów i wydatków z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od stycznia do czerwca 2010r. Postanowieniem z dnia 02 września 2010r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi oraz oddalił wniosek w pozostałej części. W sprzeciwie na powyższe postanowienie strona podniosła, że referendarz nie rozpoznał istoty sprawy, tj. możliwości poniesienia przez nią kosztów zastępstwa procesowego, a skupił się jedynie na kosztach dotyczących wpisu. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie ponieść ani kosztów wpisu, ani też kosztów fachowej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Zaważyła na tym przede wszystkim niezbyt wysoka kwota dochodu trzyosobowej rodziny, którą strona oszacowała w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie, fakt, że działalność gospodarcza prowadzona przez małżonków w pierwszej połowie 2010r. przyniosła stratę w wysokości 18.435,75 zł oraz to, że wnioskujący został ograniczony całkowicie co do możliwości rozporządzania majątkiem zarówno ruchomym, jak i nieruchomościami. Powyższe w ocenie Sądu pozwala stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie wygospodarować dodatkowych kwot na opłacenie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce nr 4. podkreślił, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem za bezzasadne Sąd uznał, zawarte w sprzeciwie, zarzuty o nierozpoznaniu istoty sprawy, poprzez nieuwzględnienie kosztów fachowej pomocy prawnej. Rozpoznając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, sąd nie może wyjść poza jego zakres skonkretyzowany w rubryce nr 4 urzędowego formularza. Inne rozstrzygnięcie oznaczałoby przyznanie prawa pomocy z urzędu, w sytuacji kiedy art. 243 § 1 p.p.s.a. wymaga do tego wniosku strony (por. postanowienie NSA z 11 marca 2005r., OZ 38/2005). Koszty sądowe, do zwolnienia z których uprawniony jest Sąd, jak już wcześniej wspomniano, nie obejmują kosztów zawiązanych z fachową pomocą prawną i opłacaniem z tego tytułu pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.