I SA/Bd 619/10

I SA/Bd 619/10 POSTANOWIENIE Dnia 29 lipca 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. i H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych I SA/Bd 619/10 UZASADNIENIE H.M., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wraz z mężem są osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, wymagającymi opieki ze względu na zły stan zdrowia. Mąż wnioskującej przewlekle choruje, przeszedł trzy operacje oraz odbył chemio i radioterapię. Zainteresowana jako majątek wskazała dom, 38 ha nieruchomości rolnej oraz maszyny rolnicze. Podała, że ostatnie dwa lata przyniosły stratę w produkcji rolnej. Opisując stan rodzinny wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje trzech synów z rodzinami, w tym czworo wnuków. Z uzasadnienia wniosku wynika również, że jeden z synów skarżącej, w następstwie wypadku, któremu uległ, wymaga opieki. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Rozpoznając wniosek na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Świadczy o tym określenie " konieczne" użyte przez ustawodawcę w odniesieniu do słowa "utrzymanie". W ocenie referendarza sądowego przedstawiona przez H. M. sytuacja majątkowa daje podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Wprawdzie ustawodawca przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny, to jedyna przesłanka, która decyduje o przyznaniu pomocy prawnej ma charakter materialny. Ponadto, w kontekście zasadności zwolnienia od kosztów sądowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty. Po pierwsze, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów : kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz jej aktualnej kondycji finansowej. Po drugie, że przez " uszczerbek konieczny dla utrzymania siebie i rodziny", o którym mowa w art.246 p.p.s.a., należy rozumieć taką sytuację, kiedy ponoszenie kosztów postępowania nie pozwoli stronie zaspokoić podstawowych potrzeb życia codziennego. Uwzględniając zatem złożone przez skarżącą oraz jej męża we wniosku o udzielenie pomocy prawnej oświadczenia stwierdzić należało, że możliwości płatnicze małżonków M. są znacznie ograniczone. Również informacje zawarte w aktach administracyjnych sprawy potwierdzają zaprezentowaną przez wnioskujących argumentację odnośnie sytuacji finansowej, w której się znajdują. Tym bardziej, że z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..] wynika, że organ stosował wobec J. M. instytucję umorzenia zaległości podatkowych na podstawie tych samych okoliczności faktycznych i przy niezmiennej sytuacji dochodowej wnioskującego. W świetle powyższego referendarz odstąpił od wezwania skarżących do przedstawienia dodatkowej dokumentacji potwierdzającej zasadność zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie nie budzi wątpliwości, że skarżąca z mężem pozostają właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 46,1460 ha ( 27,1514 ha przeliczeniowych), lecz dochód z niego nie jest przeznaczany jedynie na ich utrzymanie, lecz również pozostałych członków najbliższej rodziny. Zważywszy na oświadczenie strony złożone w tym zakresie, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje 11 osób. Z ustaleń organu wynika nadto, że małżonkowie M. pobierają świadczenia ( wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym) z Kasy Rolniczego Ubezpieczenie Społecznego w wysokości nie przekraczającej 400 zł na osobę. Jednakże kluczowe znaczenie dla pozytywnej oceny wniosku ma stan zdrowia wnioskującej ( inwalida I grupy), choroba męża i w konsekwencji to, że oboje skarżący są osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji. Uwzględniając zatem wszystkie okoliczności sprawy, a w szczególności stałe dochody w nadzwyczaj niskiej wysokości oraz wyjątkową sytuację życiową, wymuszająca bez wątpienia poczynienie dodatkowych nakładów na ochronę życia i zdrowia skarżących, stwierdzić należy, że wydatki na poczet zainicjowanego postępowania sądowego mogłyby stronie wnioskującej utrudnić egzystencję. Taka sytuacja jest niedopuszczalna, bowiem kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. W ocenie referendarza, w zaistniałych okolicznościach sprawy, nie znajduje uzasadnienia prowadzenie postępowania wyjaśniającego odnośnie rozmiarów otrzymanej pomocy w formie dopłat do oprocentowania preferencyjnego kredytu na zakup środków do produkcji rolnej. Na marginesie zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania wymagany jest wpis od skargi w kwocie 500 zł. Jednakże kwestia ponoszenia innych kosztów sądowych np. opłat kancelaryjnych, czy wydatków nie jest obecnie znana, ponieważ łączna suma ponoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym kosztów sądowych będzie zależna od przebiegu sprawy. W tym stanie rzeczy, uznając, że sytuacja materialna i życiowa wnioskującej odbiega od przeciętnej, na podstawie powyżej wskazanych przepisów, w związku z art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.