I SA/Bd 624/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę W toku postępowania egzekucyjnego organ zawiadomieniami z dnia [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych zobowiązanego. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu [...]. na adres B.ul. K. 4. Pismem z dnia [...]., skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zgłosił na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj.: zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1) oraz zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9). Uzasadniając zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny wskazano, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania zobowiązanego. Jednak wskazany w tytułach wykonawczych adres zobowiązanego: B., ul. K. 4 nie jest miejscem zamieszkania zobowiązanego, na dowód czego załączono kserokopię dowodu osobistego. W przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku skarżący podniósł, że w tytule wykonawczym [...] wskazano, że obejmuje on podatek od nieruchomości za 4 kwartał 2010r. wynikający z decyzji z dnia [...]. [/...]. Niemniej zgodnie z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613) – dalej jako: "O.p." zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy. W tej sprawie decyzja ustalająca podatek za 2010r. została doręczona i wydana w roku 2014, a zatem po upływie okresu, w którym zobowiązanie mogło powstać. Ponadto w tytule wykonawczym [...] wskazano, że obejmuje on podatek od nieruchomości za 4 kwartał 2011r. wynikający z decyzji z dnia 15 maja 2014r. Nr 5862/131. Tymczasem decyzja ta nie odnosi się do roku 2011, a do roku 2010. Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy. W tej sprawie decyzja ustalająca podatek za 2010r. została doręczona i wydana w roku 2014, tj, po upływie okresu w którym zobowiązanie mogło powstać. Co więcej decyzja ta jest nieważna, dotyczy bowiem sprawy podatku od nieruchomości za 2010r. - już wcześniej załatwionej inną decyzją o numerze [...]. Wierzyciel - Prezydent Miasta G. postanowieniem z dnia [...] uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W treści uzasadnienia wyjaśnił, że z akt sprawy będących w posiadaniu organu podatkowego, w tym złożonych przez podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości, aktu notarialnego umowy sprzedaży oraz z prowadzonej korespondencji z podatnikiem jednoznacznie wynikało, że adresem zamieszkania zobowiązanego jest B., ul. K. 4. Natomiast w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel wskazał, że podatnik nie złożył w terminie czternastu dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego właściwemu organowi podatkowemu deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości. W związku z powyższym powoływanie się podatnika na przepis art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jest błędne, bowiem w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 68 § 2 tej ustawy. Nadmienił jednocześnie, że stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] Nr [...] są ostateczne w administracyjnym toku instancji. W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem z dnia [...]., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela postanowieniem z dnia [...]. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu skarżący wskazał, że stanowisko wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zatem w ocenie wnoszącego zażalenie jest to jedynie stanowisko wierzyciela, i dopóki nie będzie ono ostateczne nie mogło stanowić podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. W kwestii niewłaściwości organu - naruszenia art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. skarżący wyjaśnił, że pod adresem w B. mieści się jego dom rodzinny, gdzie mieszkają rodzice, dlatego odbierane listy były mu przekazywane. Nie można jednak z tego faktu wysnuć wniosku, iż zobowiązany tam mieszka. Zobowiązany podkreślił, że jest zameldowany w Ustroniu, gdzie jest centrum jego życiowych interesów - siedziba jego przedsiębiorstwa. Natomiast organ oprócz powoływania się na odbieranie listów pod adresem B. ul. K. 4 nie wskazał co miałoby obiektywnie świadczyć, że zobowiązany mieszka w B.. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu twierdzenia, że stanowisko wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zatem dopóki nie będzie ono ostateczne nie mogło stanowić podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia, organ stwierdził, że na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia [...]. wyrażające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wniesiono zażalenie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem z dnia [...]., utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Tym samym postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji, zatem zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowiło podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. W kwestii zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9), Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z posiadanej przez wierzyciela dokumentacji, wynika że skarżący adres w B. podawał w korespondencji z organem podatkowym zarówno w pismach, jak i na kopertach. Pod tym adresem była również odbierana korespondencja do niego kierowana, w tym upomnienie, które odebrał dorosły domownik - matka, nie wskazując, że pod tym adresem nie mieszka. Wobec powyższego wierzyciel wystawiając tytuły wykonawcze przyjął, że miejscem zamieszkania zobowiązanego jest B. ul. K. 4 i skierował je zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.. Organ egzekucyjny mając na uwadze wskazany przez wierzyciela adres zobowiązanego, wobec braku okoliczności świadczących, że mieszka pod innym adresem, jako organ właściwy miejscowo w dniu [...]., wszczął i prowadził egzekucję, która w wyniku wyegzekwowania zaległości została zakończona w dniu [...] Natomiast dopiero w piśmie zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, które wpłynęło do organu egzekucyjnego w dniu [...]., tj. po zakończeniu egzekucji, skarżący wskazał, że adres ten nie jest jego miejscem zamieszkania, bowiem mieszka w miejscowości U.. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarówno w dacie wszczęcia jak i w toku egzekucji organ egzekucyjny nie posiadał informacji o innym adresie zamieszkania zobowiązanego. W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 61 § 2 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie. Skarżący podniósł, że stanowisko wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Nie powinno one zatem stanowić podstawy do wydania kolejnej decyzji / postanowienia dopóki nie będzie ono ostateczne. Skarżący wskazał, że z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz fakt, że stanowisko wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należało uznać, że decyzja nie jest wykonalna - jej wykonanie winno zostać wstrzymane. W ocenie skarżącego Naczelnik wysnuł wniosek o jego miejscu zamieszkania w B. wyłącznie na podstawie faktu, iż zobowiązany mieszkał tu w 2010r. oraz z deklaracji składanych w roku 2010 i 2011, a także z uwagi na fakt, pod bydgoskim adresem listy do niego adresowane były odbierane i jemu przekazywane. Takie niezasadne stanowisko za Naczelnikiem Urzędu Skarbowego przyjął Dyrektor Izby Skarbowej. Nie odniósł się on jednak w całości do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, że adres w B. to dom rodzinny zobowiązanego, gdzie mieszkają jego rodzice. Jednakże nie można z tego wysnuć wniosku, iż zobowiązany tam mieszka. Organ wszczynając egzekucję winien był ustalić aktualny, a nie historyczny, adres zobowiązanego. Skarżący zauważył, że w bazie NIP/PESEL widnieją adresy zamieszkania (a nie zameldowania) wszystkich podmiotów. W wypadku zobowiązanego jest to Ustroń, gdzie jest zameldowany oraz gdzie jest centrum jego życiowych interesów - siedziba jego przedsiębiorstwa. Już samo miejsce zameldowania, powinno wzbudzić u organu wątpliwość, co do tego czy prawidłowym jest uznanie, że miejscem zamieszkania strony jest B.. Ponadto skarżący nie zgodził się, że przesyłkę odebrał dorosły domownik, bowiem osoba odbierająca przesyłkę nie była domownikiem skarżącego. Strona dodała, ze Ustroń, jako miejsce zamieszkania wskazywała w pismach. Okoliczność, że przesyłka została nadana w B. również nie uzasadnia twierdzenia, że jest to jego miejsce zamieszkania, a taki argument wysnuwa organ. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, egzekucja prowadzona jest przez niewłaściwy organ i powinna zastać umorzona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył prawa stosując przepisy prawa, tak w zakresie procedury, jak i materialnego prawa podatkowego. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej oznacza w praktyce, że skarga może zostać uwzględniona na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w rozstrzyganej sprawie sprowadza się do oceny legalności uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Przystępując do oceny zaskarżonego postanowienia, na wstępie należy zauważyć, że zostało ono wydane na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 1 i 9 u.p.e.a., które to przepisy normują zasadniczo tryb postępowania co do zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, ale odnoszą się też do charakteru stanowiska wierzyciela odnośnie wniesionych zarzutów. Przywołany powyżej przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowi, iż w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozpoznaje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy egzekucyjnej po obligatoryjnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym, wypowiedź wierzyciela w zakresie pierwszych pięciu zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Takie związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ ten rozstrzygając o zasadności zarzutów na postępowanie egzekucyjne, związany jest w kwestiach merytorycznych stanowiskiem przyjętym w ostatecznym postanowieniu wierzyciela. Należy przy tym podzielić stanowisko organu, że wiążąca moc ostatecznego postanowienia Wierzyciela odnosi się także do organu nadzoru, który rozpoznaje zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. W spornej sprawie - zobowiązany podnosił w postępowaniu egzekucyjnym zarzut z art. 33 pkt 1 i 9 u.p.e.a. Pierwszy z nich oparty jest na przesłance nieistnienia obowiązku, drugi natomiast dotyczy prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Podkreślić należy, że oceniane obecnie rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne (wydane na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 1 i 9 u.p.e.a.), z uwagi na odrębność podmiotową wierzyciela i organu egzekucyjnego - wydane zostało po wyczerpaniu procedury z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. związanej z uzyskaniem ostatecznego stanowiska wierzyciela (nie będącego w zakresie dochodzonych należności organem egzekucyjnym). Stanowisko wierzyciela, które miało w tej sprawie charakter zagadnienia wstępnego - zawarte zostało w postanowieniu Prezydenta Miasta G. z dnia [...]. i na skutek wniesionego przez Zobowiązanego zażalenia - poddane zostało weryfikacji przez organ nadzoru – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., które postanowieniem z dnia [...]. sygn. akt SKO [..]. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając tym samym wyrażone w nim stanowisko wierzyciela, że podniesione przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia obowiązku podatkowego i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ - są bezzasadne. To ostatnie rozstrzygnięcie jest ostateczne w rozumieniu art. 16 Kpa (wydane zostało po wyczerpaniu trybu postępowania instancyjnego) i takiego jego charakteru nie pozbawia okoliczność, wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stanowisko wyrażone w ww. postanowieniu wierzycielskim - wiąże zatem organ egzekucyjny przy ocenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zasadniczą część skargi stanowi polemika strony z oceną dokonaną przez organ egzekucyjny w zakresie swojej właściwości. Podkreślić w tym miejscu należy, że mając na uwadze treść art. 34 § 1 u.p.e.a. in fine organ egzekucyjny nie był związany wyrażonym w tym zakresie stanowiskiem Wierzyciela. Zgodnie z art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego, który na mocy art. 18 u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązek skrupulatnego badania swojej właściwości przez organy egzekucyjne wynika z art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. Z kolei zasady ustalania właściwości miejscowej w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości zostały określone przez ustawodawcę w przepisie art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, chyba że znany przed wszczęciem majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, wówczas właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników majątku. W tym miejscu wskazać jednak należy, że przewidziany w § 3 powołanej regulacji sposób ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego stanowi wyjątek od zasady ogólnej ustalania właściwości miejscowej według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, co oznacza, iż powyższy tryb będzie miał zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przed wszczęciem egzekucji wiadomym jest, że przynajmniej większa część majątku zobowiązanego znajduje się na terenie działania innego organu egzekucyjnego, niż ten ustalony zgodnie z § 2 ww. przepisu. W przypadku zobowiązanego będącego osobą fizyczną właściwość miejscową organu egzekucyjnego należy, zgodnie z powołaną regulacją, ustalić według miejsca zamieszkania. Powyższy obowiązek odnosi się także do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, bowiem ustalanie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego według siedziby zobowiązanego ma miejsce jedynie w przypadku, gdy zobowiązanym jest jednostka organizacyjna, tj. osoba prawa lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej – zgodnie z art. 41 i art. 33 § 1 Kodeksu cywilnego. Wobec braku na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i Kodeksie postępowania administracyjnego definicji miejsca zamieszkania, należy zastosować wykładnię systemową zewnętrzną i odwołać się do przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkanie jest więc prawną kwalifikację określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby, w sytuacjach budzących wątpliwość, nie można poprzestać tylko na dokumentach potwierdzających zameldowanie tej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Tak więc zameldowanie, jako instytucja prawa administracyjnego, w razie wątpliwości, może być jedynie pomocne przy ustalania miejsca zamieszkania, ale nie może być jedynym miernikiem w tym względzie. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowo organ o oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznał, że Skarżący posiada miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego w związku z art. 22 § 2 u.p.e.a. w B.. Ze składanych do organu podatkowego deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości, z aktu notarialnego w przedmiocie umowy sprzedazy nieruchomości z dnia 28 wrzesnia 2010r. a także z prowadzonej z podatnikiem korespondencji wynikało, że adres zamieszkania zobowiązanego to B., ul. K. 4. Skarżący adres ten podawał w korespondencji z organem podatkowym zarówno w pismach jak i na kopertach. Pod tym adresem była również odbierana korespondencja do niego kierowana, w tym upomnienie , które odebrał dorosły domownik – matka nie wskazując, że pod tym adresem zobowiązany nie mieszka. Strona nie wskazywała organom , że nie jest to jego adres zamieszkania nawet po otrzymaniu skierowanego pod ten adres upomnienia z dnia [..]. Dopiero w zgłoszonych do organu egzekucyjnego zarzutach (wpływ do organu w dniu 17 listopada 2014r.) zobowiązany wskazał, że jego adresem zamieszkania jest Ustroń ul. Szpitalna. Podkreślić należy, że Skarżący po otrzymaniu upomnienia w piśmie z dnia 01 lipca 2014r. skierowanym do wierzyciela jednoznacznie wskazał, adres swojego zamieszkania B., ul. K. 4. Ten sam adres wskazano na kopercie zawierającej wskazaną przesyłkę. Podobnie w treści skierowanego do organu podatkowego pisma z dnia [...]. (jak i na kopercie) jako adres zamieszaknia wskazano B.. W aktach sprawy znajduje się także wydruk z systemu POLTAX z którego wynika , że ustalony przez organ kontroli skarbowej adres podatnika (na dzień 20 sierpnia 2014r.) to B., ul. K. 4. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniami strony, że adres, który przyjął organ egzekucyjny jako adres zamieszkania jest adresem historycznym albowiem co innego wynika ze zgromadzonych w aktach dokumentów. Konkludując Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, jak również nie naruszył zasad postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.