I SA/Bd 628/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 września 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], 2. określa, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. I SA/Bd 628/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. działając w ramach nadzoru jako organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] – organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem oddalającego zarzuty zobowiązanej M. G. co do prowadzenia egzekucji administracyjnej z tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. obejmujących należności wraz z odsetkami z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące od października 2001 r. do lipca 2003 r. Oddalając zarzuty zobowiązanej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nie uznał zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku odmawiając w konsekwencji umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w B. podał między innymi, że w niniejszej sprawie jest organem nadzoru nad organem egzekucyjnym (Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.), który jest jednocześnie wierzycielem i jako taki nie ma kompetencji do wypowiadania się merytorycznie w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zatem organ egzekucyjny oddalając zarzuty zobowiązanej na prowadzenie egzekucji administracyjnej potwierdził jednocześnie istnienie egzekwowanej należności, to takie stanowisko jest wiążące dla Dyrektora Izby Skarbowej jako organu nadzoru nad prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i nie może podlegać weryfikacji i ocenie w ramach postępowania zażaleniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. (zobowiązana) zarzucając naruszenie art. 33 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zobowiązanie wierzyciela do wskazania należności głównej i odsetek, kosztów egzekucji i kwoty już wyegzekwowanej. W uzasadnieniu skargi zobowiązana opisując swój okres zatrudnienia w charakterze radcy prawnego podniosła, że uchyliła się od skutków oświadczenia woli zawartych w deklaracjach, które było złożone pod wpływem błędu. Wywodziła, że w takiej sytuacji skoro brak jest prawomocnej decyzji określającej należności, to egzekwowany obowiązek zapłaty należności nie istnieje. Skarżąca w sposób ogólny podniosła również zarzut przedawnienia egzekwowanych należności oraz podała, że potwierdzeniem jej stanowiska jest zaświadczenie wydane przez wierzyciela, że nie zalega z opłatą należnych składek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga, w której w sposób ogólny zarzucono naruszenie prawa (art. 33 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest uzasadniona aczkolwiek z nieco innych przyczyn niż te, które w niej podniesiono. Zgodnie z art. 18 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższą normę o charakterze generalnym należy stwierdzić, iż do postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego zwłaszcza jeżeli chodzi o spełnienie wymagań formalnych będą miały zastosowanie przepisy kpa, a zwłaszcza art. 124 § 2 kpa, z którego to przepisu wynika obowiązek zawarcia w postanowieniu uzasadnienia prawnego i faktycznego. Analizując pod tym kątem postanowienie organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego wypada zaznaczyć, że co prawda z formalnego punktu widzenia postanowienie to zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, lecz z merytorycznego punktu widzenia jest to uzasadnienie niepełne. Przede wszystkim nie odniesiono się do podniesionego zarzutu, że ten sam organ teraz prowadzący egzekucję w odniesieniu do egzekwowanego obowiązku w formie pisemnej (zaświadczenie) wypowiedział się o nieistnieniu tegoż obowiązku. Skoro w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ten sam organ i w przypadku zgłoszenia zarzutów nie wydaje odrębnego postanowienia, co do stanowiska wierzyciela, to tym bardziej jest on zobowiązany do szczególnej staranności w sporządzeniu uzasadnienia postanowienia w sprawie zarzutów zobowiązanego, co do zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Brak stanowiska organu w przedmiotowym zakresie uniemożliwia wręcz kontrolę zasadności rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, z przyczyn jak wyżej, postanowienie organu egzekucyjnego, jak i utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie zostały wydane z naruszeniem art. 77 § 1, art.. 80, art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18 ustawy - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji przy czym stopień tego naruszenia był tego rodzaju, że mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Jest zasadą wynikającą z art. 29 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, przy czym nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku. Powyższa zasada doznaje jednak pewnego ograniczenia w sytuacji kiedy organem egzekucyjnym jest jednocześnie wierzyciel, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, a co również podziela Sąd, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej może wynikać między innymi z powodu wygaśnięcia zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1997 r., sygn. SA/Sz 543/95, Postępowanie egzekucyjne w Administracji. Komentarz R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, C.H. BECK W-wa 2005 r. uwagi do art. 29). Skoro wygaśnięcie zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek może co do zasady wystąpić również z powodu przedawnienia, to obowiązkiem organu było zbadanie tej kwestii z urzędu niezależnie od tego, czy zobowiązana taki zarzut podniosła. Powyższe było uzasadnione zwłaszcza w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy kiedy egzekwowany obowiązek dotyczył lat 2001-2003, a co jest między stronami niesporne postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...] stycznia 2012 r. (data doręczenia tytułów wykonawczych). Brak rozważań i ustaleń w tym zakresie powoduje, że będące przedmiotem postępowania – postanowienie należy ocenić jako wydane również z naruszeniem art. 29 § 1 ustawy – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie przesądzając przeto w niczym ostatecznego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny przy ponownym rozpoznaniu zarzutów na zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego winien dokonać ustaleń co do przedawnienia egzekwowanych obowiązków oraz winien merytorycznie odnieść się do własnego zaświadczenia o braku zaległości, czyli w istocie rzeczy o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Jednocześnie Sąd stwierdza, że w ramach postępowania dotyczącego zarzutów na zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nie ma kompetencji do określenia egzekwowanej należności z tytułu składek w formie decyzji oraz do prowadzenia postępowania w przedmiocie skuteczności uchylenia się przez zobowiązaną od skutków wad oświadczenia woli w złożonych uprzednio deklaracjach. Tym samym podniesione przez skarżącą w tym zakresie zarzuty należało uznać za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.