I SA/Bd 638/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), Asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 638/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez K. N. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dniu [...]2005 roku Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił K. N. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2004 roku. Decyzję doręczono pełnomocnikowi – adwokatowi T. U. w dniu 30 maja 2005 roku. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania. Od przedmiotowej decyzji podatnik w dniu [...] 2005 roku (data stempla pocztowego) złożył odwołanie. Uwzględniając treść art. 12 § l Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że 14 - dniowy termin do złożenia odwołania rozpoczął biec od dnia 31 maja 2005 roku a zakończył się w dniu 13 czerwca 2005 roku. Odwołanie podatnika od przedmiotowej decyzji zostało nadane w dniu 23 czerwca 2005 roku, czyli po upływie terminu do jego złożenia. W dniu 23 czerwca 2005 roku pełnomocnik wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B., gdyż od dnia 3 czerwca 2005 roku do dnia 16 czerwca 2005 roku przebywał on na zwolnieniu lekarskim. Pełnomocnik uznał, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, tym bardziej że także K. N. przebywał w tym okresie na zwolnieniu lekarskim. Organ odwoławczy zauważył, że postanowieniem z dnia [...] 2005 roku Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Przytaczając treść art. 228 § l pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, organ II instancji stwierdził, że przepis ten ma charakter bezwarunkowy. Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. Na powyższe postanowienie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Pełnomocnik skarżącego zarzuca, iż postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 228 § l pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie i wnosi o jego uchylenie. Pełnomocnik wskazał na fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim spowodowany koniecznością zapewnienia opieki nad żoną, która przebyła zabieg operacyjny związany z porodem. W związku z zaistniałą sytuacją rodzinną pełnomocnik skarżącego nie był w stanie złożyć odwołania w wyznaczonym terminie tym bardziej, że do odwołania zostały dołączone nowe dowody, które pełnomocnik uzyskał od podatnika w trakcie spotkania w kancelarii, co jednak mogło nastąpić w dniu 17 czerwca 2005 roku. Ponadto skarżący podniósł, ze zgodnie z treścią art. 162 § l Ordynacji podatkowej do przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym nie jest wymagane udowodnienie braku winy poprzez wykazanie całkowitej niemożliwości zadośćuczynienia wyznaczonemu terminowi. Zarzucono również, że organ nie wskazał, na czym polegać miałoby lekkie niedbalstwo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zwolnienie lekarskie pełnomocnika spowodowane opieką nad żoną nie oznaczało, że pełnomocnik nie mógł się wyręczyć pracownikiem kancelarii bądź domownikiem. Ponadto stwierdził, że sporządzenie odwołania to czynność, którą można wykonać w przerwie opieki nad chorym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa i w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym. Swoje rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej oparł na art.228§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, ze organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Należy zauważyć, że powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego było następstwem wcześniejszego postanowienia, w którym Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na to, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Art.162 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle powyższego uregulowania warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności jest spełnienie się trzech przesłanek: 1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, 2) dokonania czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Wina w uchybieniu terminu przez pełnomocnika wywołuje negatywne skutki dla samego reprezentowanego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98). Jednakże nie można poczytywać stronie za winę, że nie była w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W orzecznictwie sądowym do typowych przykładów braku winy zainteresowanego zalicza się chorobę osób mu bliskich, nad którymi sprawuje opiekę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96). Brak winy w uchybieniu terminu strona powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Prowadzi ono do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Uprawdopodobnienie nie pozbawia organu prawa do przeprowadzenia postępowania celem stwierdzenia, czy strona nie wprowadza go w błąd (por. E.Iserzon, J.Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1965, s.96-97). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik składając wniosek o przywrócenie terminu przedstawił zwolnienie ze szpitala wystawione przez lekarza (położnika-ginekologa), stwierdzające niezdolność do pracy T. U. w dniach od 3 do 16 czerwca 2005 r. Zwolnienie to zostało udzielone – jak podnosi pełnomocnik - w związku z opieką nad żoną, która przebyła zabieg operacyjny związany z porodem. Podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma odpowiedź na pytanie czy sprawowanie opieki nad żoną uniemożliwiało pełnomocnikowi sporządzenie odwołania. Na to pytanie organ celny nie udzielił odpowiedzi w zaskarżonym postanowieniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zwolnienie lekarskie pełnomocnika spowodowane opieką nad żoną nie oznaczało, że pełnomocnik nie mógł się wyręczyć pracownikiem kancelarii bądź domownikiem. Ponadto wskazał, że sporządzenie odwołania to czynność, którą można wykonać w przerwie opieki nad chorym. Twierdzenia te nie zostały jednak w żaden sposób zweryfikowane przez organ celny. Nie wiadomo czy rzeczywiście pełnomocnik mógł skorzystać z pomocy innej osoby przy sporządzeniu odwołania lub też czy mógł sporządzić je sam, ponieważ opieka nad żoną nie była aż tak zajmująca. Pełnomocnik powinien mieć możliwość ustosunkowania się do twierdzeń organu odwoławczego i zajęcia w tym zakresie stanowiska. Jeżeli okaże się ono niewystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy i w efekcie podjęcia rozstrzygnięcia co do stwierdzenia uchybienia terminowi, organ może przeprowadzić w tym zakresie odpowiednie postępowanie wyjaśniające. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Uzasadnienie postanowienia nie spełnia również wymogów określonych w art.210§4 w zw. z art.219 Ordynacji podatkowej. Twierdzenie zatem organu, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania jest przedwczesne. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma natomiast znaczenia okoliczność, że po upływie terminu do wniesienia odwołania podatnik przekazał pełnomocnikowi nowe dowody, które zostały załączone do odwołania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.