I SA/Bd 639/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), Asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 639/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił K. N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 12 maja 2005 roku Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił K. N wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2004 roku. Decyzję doręczono pełnomocnikowi - adwokatowi T. U. w dniu 30 maja 2005 roku. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania. W dniu 23 czerwca 2005 roku pełnomocnik wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B., gdyż od dnia 3 czerwca 2005 roku do dnia 16 czerwca 2005 roku przebywał na zwolnieniu lekarskim. Pełnomocnik uznał, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, tym bardziej że także K. N. i przebywał w tym okresie na zwolnieniu lekarskim. Przywołując treść art.162 §1 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa sądowego, zdaniem organu odwoławczego, o braku winy można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do zdarzeń uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego organ zaliczył, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W ocenie Dyrektora Izby Celnej zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, zwłaszcza jeśli przedłożone zaświadczenie lekarskie nie stwierdza choroby obłożonej. Wskazał również na możliwość udzielenia substytucji. W rezultacie zdaniem organu odwoławczego pełnomocnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Na powyższe postanowienie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Pełnomocnik skarżącego zarzuca, iż postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 162 §1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie i wnosi o jego uchylenie. Stwierdził, iż argumentacja przedstawiona przez Dyrektora Izby Celnej w T. nie znajduje odniesienia do okoliczności sprawy, bowiem ewentualne udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego nie dotyczyło stawiennictwa na rozprawę, lecz sporządzenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co wyklucza możliwość udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Pełnomocnik wskazał na fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim spowodowany koniecznością zapewnienia opieki nad żoną, która przebyła zabieg operacyjny związany z porodem. W związku z zaistniałą sytuacją rodzinną pełnomocnik skarżącego nie był w stanie złożyć odwołania w wyznaczonym terminie tym bardziej, że do odwołania zostały dołączone nowe dowody, które pełnomocnik uzyskał od podatnika w trakcie spotkania w kancelarii, co jednak mogło nastąpić w dniu 17 czerwca 2005 roku. Ponadto skarżący podniósł, że zgodnie z treścią art. 162 § l Ordynacji podatkowej do przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym nie jest wymagane udowodnienie braku winy poprzez wykazanie całkowitej niemożliwości zadośćuczynienia wyznaczonemu terminowi. Zarzucono również, że organ nie wskazał, na czym polegać miałoby lekkie niedbalstwo, które przywołane zostało w postanowieniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zwolnienie lekarskie pełnomocnika spowodowane opieką nad żoną nie oznaczało, że pełnomocnik nie mógł się wyręczyć pracownikiem kancelarii bądź domownikiem. Ponadto stwierdził, że sporządzenie odwołania to czynność, którą można wykonać w przerwie opieki nad chorym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa i w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym. Art.162 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle powyższego uregulowania warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności jest spełnienie się trzech przesłanek: 1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, 2) dokonania czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest spełnienie przez skarżącego ostatniej z wymienionych przesłanek. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Wina w uchybieniu terminu przez pełnomocnika wywołuje negatywne skutki dla samego reprezentowanego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98). Jednakże nie można poczytywać stronie za winę, że nie była w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W orzecznictwie sądowym do typowych przykładów braku winy zainteresowanego zalicza się chorobę osób mu bliskich, nad którymi sprawuje opiekę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96) Brak winy w uchybieniu terminu strona powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Prowadzi ono do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Uprawdopodobnienie nie pozbawia organu prawa do przeprowadzenia postępowania celem stwierdzenia, czy strona nie wprowadza go w błąd (por. E.Iserzon, J.Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1965, s.96-97). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik składając wniosek o przywrócenie terminu przedstawił zwolnienie ze szpitala wystawione przez lekarza (położnika-ginekologa), stwierdzające niezdolność do pracy pełnomocnika –T. U. w dniach od 3 do 16 czerwca 2005 r. Zwolnienie to zostało udzielone – jak podnosi pełnomocnik - w związku z opieką nad żoną, która przebyła zabieg operacyjny związany z porodem. Podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma odpowiedź na pytanie czy sprawowanie opieki nad żoną uniemożliwiało pełnomocnikowi sporządzenie odwołania. Tej kwestii organ celny nie wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zwolnienie lekarskie pełnomocnika spowodowane opieką nad żoną nie oznaczało, że pełnomocnik nie mógł się wyręczyć pracownikiem kancelarii bądź domownikiem. Ponadto wskazał, że sporządzenie odwołania to czynność, którą można wykonać w przerwie opieki nad chorym. Twierdzenia te nie zostały jednak w żaden sposób zweryfikowane przez organ celny. Nie wiadomo czy rzeczywiście pełnomocnik mógł skorzystać z pomocy innej osoby przy sporządzeniu odwołania lub też czy mógł sporządzić je sam, ponieważ opieka nad żoną nie była aż tak zajmująca. Pełnomocnik powinien mieć możliwość ustosunkowania się do twierdzeń organu odwoławczego i zajęcia w tym zakresie stanowiska. Jeżeli okaże się ono niewystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy, organ może przeprowadzić w tym zakresie odpowiednie postępowanie wyjaśniające. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Uzasadnienie postanowienia nie spełnia również wymogów określonych w art.210§4 w zw. z art.219 Ordynacji podatkowej. Twierdzenie organu, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu jest zatem przedwczesne. Podstawą do przywrócenia terminu nie może być natomiast okoliczność, że po upływie terminu do wniesienia odwołania podatnik przekazał pełnomocnikowi nowe dowody, które zostały załączone do odwołania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.