I SA/Bd 647/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę I SA/Bd 647/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił E.A. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w T.nr [...] z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...] Przedmiotowa decyzja została wysłana do strony w dniu [...] W dniu [...] przesyłka zawierająca ww. decyzję z dnia [...] została zwrócona przez pocztę z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, informującą o tym, że adresat wyprowadził się ("przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat wyprowadził się"). Powyższa adnotacja została sporządzona przez podmiot doręczający pismo dnia [...] Organ wskazał, iż zgodnie z art.146 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa: w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Natomiast art.146 §2 stanowi, iż w razie zaniedbania obowiązku określonego w §1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż strona brała udział w prowadzonym postępowaniu, odbierała wcześniejszą korespondencję, natomiast nie powiadomiła organu celnego o zmianie adresu w trakcie trwającego postępowania. W konsekwencji zdaniem organu celnego powyższym decyzję należy uznać za doręczoną z datą [...], ponieważ taka data została zamieszczona na zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez podmiot doręczający, wraz z adnotacją o niemożliwości doręczenia z powodu zmiany adresu. W dniu [...] strona złożyła pisemny wniosek o wydanie kopii decyzji. Organ celny w dniu [...] doręczył E. A. kserokopię decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...] potwierdzoną za zgodność z oryginałem na adres wskazany w powyższym wniosku. Pismem z dnia [...] strona złożyła do Dyrektora Izby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Do wniosku dołączyła odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...] Uzasadniając wniosek wskazała , iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, mieszkającą samotnie. Podniosła, że ostatnio zmieniła miejsce zamieszkania i przez zapomnienie nie powiadomiła o tym fakcie organu celnego. Wnioskujący wyjaśnił, iż okoliczności sprzedaży domu, zakupu mieszkania, przeprowadzenia wszystkich czynności prawnych w tej sprawie były tak wyczerpujące i absorbujące, że o zawiadomieni organu celnego o zmianie adresu zapomniał. Argumenty te jego zdaniem sprawiają, iż nie można mu w tym zakresie przypisać winy. Rozpatrując złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu organ celny postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...] Organ wskazał na przepisy Ordynacji podatkowej regulujące tryb i termin do złożenia odwołania. Podkreślił , iż pouczył w tym zakresie stronę w decyzji z dnia [...] W związku z uznaniem, iż przedmiotową decyzję doręczono w dniu [...], organ stwierdził , że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z § 1 art. 162 Ordynacji podatkowej należy przywrócić termin, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu odwoławczego podatnik nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedopełnieniu obowiązku i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Zdaniem organu okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (sprzedaż domu, zakup mieszkania, przeprowadzenie wszystkich czynności prawnych w tej sprawie a także wiek strony) nie uprawdopodabniaja braku winy w niedotrzymaniu terminu. Dla poparcia swego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości zarzucając mu naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne, wskutek wadliwego zastosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa; art.162 § 1, §4 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił uchybienia terminowi bez swojej winy; art.121 ustawy oraz art.2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania wskutek wyłącznego przyjęcia charakteru prawnego interpretacji ogólnych dla oceny prawdopodobieństwa - bez uwzględnienia konkretnego stanu faktycznego w sprawie skarżącego i oceny prawdopodobieństwa z uwzględnieniem wieku skarżącego, stanu zdrowia, wpływu stanu zdrowia na ogólną dyspozycję fizyczną i psychiczną, bez uwzględnienia okoliczności, że skarżący mieszka samotnie. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż wystarczającym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy. Jej zdaniem to uprawdopodobnienie powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o jakichś faktach. Uprawdopodobnienie nie prowadzi więc do uzyskania pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwa istnienia lub nieistnienia jakiegoś faktu, do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście zaszło. W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Celnej nie rozpoznał sprawy na gruncie art. 162 ustawy w tych właśnie kategoriach - pomimo bezsprzecznego zaistnienia zdarzenia ("przeprowadzki"), które mogło u 76-cio letniego człowieka spowodować zapomnienie o konieczności odbioru pisma poleconego, gdyż w danym momencie pierwszoplanowe dla skarżącego były wszystkie te czynności, które dotyczyły zbycia i nabycia nieruchomości oraz dopełnienia wszystkich czynności prawnych. W opinii strony wyrażonej w skardze oczekiwanie organu jest zbyt wygórowane, gdyż spodziewa się konkretnych dowodów, co w ocenie skarżącego stanowi ewidentne przekroczenie wymogów ustawowych, gdyż uprawdopodobnienie oparte na dokumentach czy też zeznaniach świadków staje się po prostu udowodnieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa ani materialnego ani procesowego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż skarżący nie odebrał wysłanej mu w dniu [...] decyzji nr [...] ponieważ zmienił miejsce zamieszkania. Słusznie w tej sytuacji przyjął organ, iż doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło zgodnie z art. 146 §2 Ordynacji podatkowej w dniu [...] tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] W związku ze złożeniem odwołania w dniu [...] a więc po terminie przedmiotem niniejszej sprawy jest zasadność przywrócenia terminu do jego wniesienia. Przepis art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany wyżej przepis uzależnia przywrócenie terminu od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2008, Wrocław 2008, str. 674-678) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98;) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z dnia 01 marca 1999r. II S.A. 45/99 oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwaw tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998r. III S.A. 1259/98) Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, ze to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ( zob. Barbara Adamiak w "Ordynacja podatkowa Komentarz" wyd. UNIMEX, Wrocław 2004r., s. 590) We wniosku o przywrócenie terminu skarżący przyznał, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania zapomniała zawiadomić o tym fakcie organ celny. Jako przyczynę niedochowania terminu wskazał, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, mieszkającą samotnie. Wnioskujący wyjaśnił, iż okoliczności sprzedaży domu, zakupu mieszkania, przeprowadzenia wszystkich czynności prawnych w tej sprawie były tak wyczerpujące i absorbujące, że nie można mu przypisać winy o zawiadomieniu organu celnego o zmianie adresu zapomniał. Argumenty te jego zdaniem sprawiają, iż nie można mu w tym zakresie przypisać winy. W ocenie Sądu mając na uwadze powołane wcześniej poglądy doktryny utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, podniesione przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania tym samym nie spełnił on wszystkich przewidzianych przepisami prawa przesłanek które obligowałyby organ do przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy organ administracji musi przyjmować tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ocena winna się odbywać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie jak i okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W niniejszej sprawie żądanie przywrócenia terminu oparto jedynie na stwierdzeniu, że spóźnienie zostało spowodowane wiekiem, faktem przeprowadzki oraz koniecznością załatwiania wszelkich formalności z tym związanych. Skarżący nie wskazał powodów dla których mieszkając w innym miejscu nie dokonał czynności związanych z poinformowaniem organu o zmianie miejsca zamieszkania a dalej w konsekwencji dlaczego fakt przeprowadzki uniemożliwił mu złożenie odwołania w terminie. W ocenie Sądu stan faktyczny w niniejszej sprawie implikuje wręcz twierdzenie, że skarżący nie dołożył należytej staranności w dbałości o swoje interesy. W konsekwencji zdaniem Sądu nie można zgodzić się również z zarzutem skargi, polegającym na naruszeniu zasady zaufania do organów wyartykułowanej w art. 121 Ordynacji podatkowej i art. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie konkretnego stanu faktycznego w sprawie. Właśnie konkretne przyczyny wskazane przez wnioskującego były przedmiotem oceny organu a ocena ta w opinii Sądu jest prawidłowa. Dlatego też należało uznać stanowisko organu odwoławczego, zajęte w postanowieniu odmawiającym przywrócenia terminu za zasadne i nienaruszające tym samym prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. L. Kleczkowski Z. Pietrasik E. Kruppik-Świetlicka