I SA/Bd 647/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2019r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2019r. o częściowym umorzeniu Skarżącemu wnioskowanego zadłużenia w kwocie [...]zł za okres od 01 kwietnia do [...] czerwca 2019r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że Skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...] listopada 2013r. do [...] grudnia 2014r., od 01 stycznia do [...] grudnia 2016r., od 01 stycznia do [...] września 2018r. oraz za okres od 01 kwietnia do [...] czerwca 2019r., które uzasadnił niemożnością opłacenia zaległości z powodu niskich dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego oraz poniesionymi stratami w związku z suszą w 2018r., w wyniku której poniósł szkody w produkcji roślinnej 40,00%. Organ zauważył, że zgodnie z art. 41 b ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2019r. poz. 299 dalej jako: "u.u.s.r.") należności z tytułu składek za okres od 2014.2/04 do 2014.3/09 w kwocie [...]zł zostały odpisane z uwagi na przedawnienie składek. Natomiast z uwagi na postępowanie egzekucyjne obejmujące składki za okres od IV kwartał 2013r. do I kwartał 2014r. składki i odsetki za ten okres nie uległy przedawnieniu. W związku z powyższym zadłużenie na koncie Skarżącego na dzień ponownego rozpatrzenia sprawy stanowiło kwotę [...]zł i dotyczyło okresu od IV kwartał 2013r. do I kwartał 2014r., od I kwartał 2016r. do IV kwartał 2016r. oraz za okres od I kwartał 2018r. do III kwartał 2018r. i za II kwartał 2019r. Organ wskazał, że przywołane przez Stronę argumenty dały podstawy do umorzenia należności składkowych w okresach od 01 kwietnia do [...] czerwca 2019r. Zaistniałe zdarzenia losowe potwierdzone dokumentami były okolicznością spowodowaną czynnikami niezależnymi od Strony, które miały wpływ na pogorszenie możliwości płatniczych w tym okresie. Powołując się na przepis art. 41 a ust. 1pkt 1 i pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników organ zauważył, że ważny interes zainteresowanego w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego, istnieje wtedy, gdy wykonanie obowiązku zapłaty należności mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie zadłużenia należy również mieć na uwadze także interes społeczny, uwzględniający stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, z których wypłacane są świadczenia wszystkim uprawnionym ubezpieczonym. Prezes Kasy wskazał, że z dokumentacji będącej w jego posiadaniu wynika, iż jedynym źródłem utrzymania Strony są dochody uzyskiwane z prowadzonego gospodarstwa rolnego o areale 10,67 ha fizycznego, co w przeliczeniu stanowi 2,48 ha. Skarżący wielokrotnie zwracał się o umorzenie powstałych zaległości. Zdarzenia losowe, które zostały udokumentowane stosownymi protokołami strat lub innymi dokumentami tj. dokumentami odbioru padliny, zostały przez Kasę uwzględnione i podejmowano pozytywne decyzje o umorzeniu należności. W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ po raz kolejny dokonał analizy sytuacji materialnej i życiowej Wnioskodawcy. Ustalono, iż trudności finansowe są wynikiem uchylania się od płatności składek przez wiele lat a nie przejściowymi trudnościami ekonomicznymi. Udokumentowane zdarzenia losowe, które miały miejsce w gospodarstwie w przeszłości były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu składek. Ponadto, jak zauważył organ, Skarżący nie wykazał żadnej chęci współpracy z Kasą, w celu znalezienia najbardziej dogodnej formy wyjścia z zadłużenia. W dniu [...] maja 2019r. kolejny raz podjęto próbę przeprowadzenia wizytacji gospodarstwie rolnym, w celu ustalenia sytuacji materialno-bytowej, podczas której odmówił udzielenia wszelkich informacji. Zdaniem organu, przywołane we wniosku argumenty nie dają podstaw do umorzenia całości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W sprawie brak jest dokumentów potwierdzających zaistnienie nowych zdarzeń losowych, bądź okoliczności spowodowanych działaniem czynników niezależnych od Strony, które miałyby wpływ na pogorszenie się jej możliwości płatniczych oraz świadczących o wystąpieniu w gospodarstwie innych zdarzeń skutkujących obciążeniem finansowym, co mogłoby uzasadniać odstąpienie od regulowania należności. Powstałe zadłużenie jest wynikiem wieloletniego zaniedbania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, za co jest odpowiedzialny Skarżący. Nie daje to podstaw by traktować go w sposób uprzywilejowany w stosunku do innych rolników opłacających regularnie składki. W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz uznania jego wniosków za zasadne, "tj. umorzenia w całości wszelkich tzw. zaległości składkowych w KRUS". Zdaniem Strony "oczywiście przestępcza, niegodziwa i amoralna" jest większość wywodów zawartych w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może m.in. umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części. Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. "Uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu. Kontrolując wydane w danej sprawie decyzje Sąd ocenia sposób przeprowadzenia postępowania w sprawie, w szczególności, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, respektując treść zasady prawdy obiektywnej, czy uwzględnił wszystkie okoliczności danej sprawy, umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu a końcowo, czy uzasadnił należycie wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Do przestrzegania tych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest zobowiązany na mocy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zakres okoliczności, jakie organ powinien ustalić i materiału dowodowego, jaki powinien zgromadzić, jest zdeterminowany treścią przesłanek umorzenia należności, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłankami warunkującymi umorzenie należności jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku i zaistnienie ważnego interesu zainteresowanego. Organ powinien przy tym uwzględnić, z jednej strony możliwości płatnicze wnioskodawcy a z drugiej, stan finansów funduszu emerytalno - rentowego. Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, dlatego też o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może zarówno trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista, czy zdrowotna zobowiązanego, jak i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, niezawiniona utrata możliwości zarobkowania, choroba lub ciężkie kalectwo), które zaburzyły w istotny sposób codzienne funkcjonowanie strony, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie. W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji o braku okoliczności uzasadniających podjęcie decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r., nie jest dowolne i znajduje oparcie w materiale dowodowym. Podkreślić należy, że ocenę istnienia przesłanek umorzenia organ nie zawęził wyłącznie do wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym, Treść art.41 a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. wskazuje na obowiązek kierowania się ważnym interesem zobowiązanego i uwzględniania możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W tym kontekście organ wskazał, że skarżący posiada stałe źródło utrzymania, którym jest dochód z gospodarstwa rolnego o areale 10,67 ha, a w interesie strony leży opłacanie składek, które są wkładem na przyszłą emeryturę. Ponadto w gospodarstwie nie zaistniały zdarzenia losowe, skutkujące pogorszeniem możliwości płatniczych. Organ podkreślił również, że podejmował już wobec skarżącego pozytywne decyzje o umorzeniu, nie mniej trudności finansowe są wynikiem uchylania się od płatności składek przez wiele lat a nie przejściowymi trudnościami ekonomicznymi. Odnosząc się do żądań zawartych w skardze należy wyjaśnić, że Sąd nie ma kompetencji do umorzenia zaległości ciążących na stronie. Sąd jedynie bada czy organ administracyjny prawidłowo ten stan faktyczny ustalił i czy podjęte rozstrzygnięcie w chwili orzekania miało oparcie w prawie. Podnieść należy, że organ podniósł się również do kwestii przedawnienia wskazując za jakie okresy i na jakiej podstawie nastąpiło przedawnienie Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest dość lakoniczne, ale – w ocenie Sądu – wystarczające do zrozumienia intencji organu i znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji