I SA/Bd 648/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia za okres od 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Inne odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. Organ stwierdził, że wskazany przez spółkę kod prowadzonej przeważającej działalności 56.10.A nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie wg stanu na ostatni dzień miesiąca, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że jej głównym przedmiotem działalności była i jest działalność gastronomiczna. Na dzień [...] lutego 2020 r. głównym przedmiotem działalności gospodarczej spółki była działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. Zmiany głównego kodu PKD dokonano w dniu [...] stycznia 2021 r., niemniej wpis w KRS ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podał, że we wniosku RDZ-B7 z dnia [...] maja 2021 r. skarżąca oświadczyła, że na dzień [...] marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. i przychód z przeważającej działalności uzyskany w marcu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. Organ zaznaczył, że wskazany przez spółkę we wniosku kod PKD 56.10.A nie był przeważającym ani pozostałym rodzajem działalności w lutym 2020 r. Tym samym brak jest możliwości porównania spadku przychodów. Według danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, kod działalności PKD 56.10.A został wprowadzony w dniu [...] stycznia 2021 r. W związku z powyższym, stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r. W skardze spółka powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że na dzień [...] lutego 2020 r. jej głównym przedmiotem działalności gospodarczej była działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A, tj. Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, która znajduje się w katalogu wymienionym w § 10 ust. 1, ust. 2, ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371 ze zm.). Skarżąca podała, że na podstawie aktu notarialnego Repetytorium A numer [...] w dniu [...] sierpnia 2018 r. w umowie spółki dokonano zmian treści dotyczących przedmiotu działalności spółki, w której to uwzględniono działalność oznaczoną według PKD jako 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Wymieniony akt dostarczono do KRS w dniu [...] września 2018 r. i zgodnie z jego treścią spółka rozpoczęła działalność gastronomiczną na terenie dworca PKP w K. z dniem [...] września 2019 r., a na terenie dworca PKP w K. z dniem [...] listopada 2019 r. Zmiana głównego PKD została wpisana do KRS w dniu [...] stycznia 2021 r., niemniej wpis w KRS ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Skarżąca podkreśliła, że na podstawie analizy wielkości uzyskiwanych przychodów, głównym przedmiotem działalności gospodarczej spółki była i jest nadal działalność gastronomiczna, a warunek 40 % spadku przychodów powstał właśnie w związku z ww. działalnością, a na tą okoliczność może przedłożyć dokumenty oraz inne dowody. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia [...] października 2021r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia [...] lipca 2021r., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...] maja 2021r., odmawiającą skarżącej Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] grudnia 2020r. do dnia [...] kwietnia 2021r. Organ stwierdził, że wskazany przez Wnioskodawcę kod prowadzonej działalności 56.10.A nie był przeważającym, ani pozostałym rodzajem działalności w lutym 2020r., brak jest zatem możliwości porównania spadku przychodów. Według danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym kod działalności PKD 56.10.A został wprowadzony w dniu [...] stycznia 2021r. W tej sytuacji zdaniem ZUS, skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od grudnia 2020r. do [...] kwietnia 2021r. Skarżąca podnosi natomiast, że na dzień [...] lutego 2020r. głównym przedmiotem działalności gospodarczej firmy COFFEETOGO SP. Z o.o. była działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A, tj. Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, która znajduje się w katalogu wymienionym w § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19. Zmiana głównego PKD została wpisana do KRS w dniu [...].01.2021 r. nie mniej, wpis w KRS ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Skarżąca podała, że na podstawie analizy wielkości uzyskiwanych przychodów głównym jej przedmiotem działalności gospodarczej była i jest nadal działalność gastronomiczna, a warunek 40 % spadku przychodów powstał właśnie w związku z tą działalnością. Na powyższą okoliczność skarżąca może przedłożyć stosowne dokumenty oraz inne dowody. W spornej kwestii należy w pierwszej kolejności wskazać, iż stosownie do przepisu § 10 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. albo za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] marca 2021 r., działalność oznaczoną według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 20 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r. Kolejne jednostki redakcyjne tego przepisu tj, ust. 2 i ust. 2a dotyczą zwolnienia za pozostałe okresy składkowe tj. miesiąc luty, marzec i kwiecień 2021r. Z kolei z § 10 ust. 3 rozporządzenia wynika, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r. Nie ulega wątpliwości, że założeniem prawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy. Wobec tego, sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie sprzeczny z celami i założeniami zarówno ustawy o covid-19 jak i cytowanymi przepisami rozporządzenia. Skoro były nimi wymienione uprzednio okoliczności, w tym przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to nie dane statystyczne zawarte w rejestrze, ale ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził powinny determinować udzielenie zwolnienia. Z perspektywy ustawy istotne jest bowiem udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można sobie wyobrazić nierzadkie sytuacje, w których tak jak w obecnie rozpoznawanej sprawie, wyłącznie dane w rejestrze skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia go do uzyskania zwolnienia z opłacania składek. Obie sytuacje z perspektywy założeń i celów ustawy o COVID należy ocenić negatywnie. Udzielenie pomocy powinno dotyczyć tych przedsiębiorców, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Zatem zadaniem organu, w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinno być nie tylko ustalenie jaki przeważający rodzaj działalności figuruje w rejestrze, ale także, jaką faktycznie przeważającą działalność wnioskodawca prowadził w istotnym dla udzielenia zwolnienia dniu. W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej. Formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją, skutecznie i sprzecznie z nią blokując możliwość przyznania pomocy tym, do których została ona skierowana. W rezultacie, zdaniem Sądu, organ dokonał nieprawidłowej wykładni analizowanych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 14 marca 2011 r., II FPS 8/10 stwierdził, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej. Poprawna wykładnia przywołanych prowadzi do wniosku, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem przeważającej działalności w stosownym rejestrze, a faktycznie wykonywaną przez stronę przeważającą działalnością gospodarczą, kluczowe znaczenie należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności o charakterze przeważającym. Zdaniem Sądu, wymogu określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi, podważając formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów. Przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. W tym kontekście organ powinien wyjaśnić kwestie podnoszone przez skarżącą tj. rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że zwolnienie przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia jako przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w tym rejestrze. W rozpatrywanej sprawie, Skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie o przyznanie zwolnienia podała, że prowadzi przeważającą działalność wg kodu PKD 56.10.A, co nie korespondowało z kodem PKD zawartym w stosownym rejestrze. Wobec tego, organ zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego i wezwania Skarżącej do wykazania wskazanej przez nią okoliczności. Natomiast organ, dokonując błędnej wykładni przepisu § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 2a pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia nie zbadał i nie ustalił istotnych w sprawie okoliczności, poprzestając jedynie na ocenie danych rejestrowych, mimo, że Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (a także w złożonej skardze) wskazywała, że na dzień [...] lutego 2020 r. głównym przedmiotem działalności gospodarczej spółki była działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. Tak było i jest nadal, a warunek 40 % spadku przychodów powstał właśnie w związku z tą działalnością oraz, że na powyższą okoliczność może przedłożyć stosowne dokumenty i inne dowody. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy dostrzegalna jest sprzeczność kodu PKD podanego w złożonym wniosku, a kodem PKD ustalonym przez ZUS, organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 k.p.a.). Realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów organ zaniechał, naruszając tym samym wynikające z nich zasady postępowania administracyjnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem ZUS przy wydaniu decyzji oparł się wyłącznie na danych uzyskanych z rejestru, arbitralnie przyjmując, że Skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę, bez umożliwienia jej wykazania, że spełnia kryteria określone w przepisie § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 2a pkt 1 rozporządzenia. Konsekwencją powyższego było lakoniczne, nie spełniające kryteriów zawartych w art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu i ustalić, czy Skarżąca faktycznie wykonywała jako wyłączną bądź przeważającą działalność gospodarczą określoną kodem 56.10.A, który to kod PKD uprawnia przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, za wskazane we wniosku miesiące, a w sytuacji zaistnienia okoliczności skutkujących odmową zwolnienia, wydać stosowne rozstrzygnięcie i uzasadnić je w sposób odpowiadający standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.