I SA/Bd 649/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Starosta [...] odmówił uznania stanowiska zobowiązanego "A." sp. z o. o. we W. w przedmiocie zarzutu o przedawnieniu dochodzonych wierzytelności z tytułu opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 1999 i 2000. Na postanowienie organu l instancji strona złożyła zażalenie, w którym zarzuciła, iż roszczenie uległo przedawnieniu zgodnie z art. 119 oraz art. 120 kodeksu cywilnego. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dnia [...] 2006 r. "A." sp. z o. o. zakwestionowała w Urzędzie Skarbowym w A. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego objętych tytułami wykonawczymi, dotyczących opłat za wyłączenie gruntu za lata 1999 i 2000. Wierzytelność powstała w wyniku przejęcia w dniu [...] 1994 r. przez skarżącą wyłączonych z produkcji rolnej gruntów. Na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 ze zm.), opłaty roczne przeszły na nabywcę, tj. spółkę. Należność z tytułu opłat za lata 1999-2000 stanowi kwotę 6.180,80 zł, co zostało potwierdzone wyliczeniem z dnia 28 kwietnia 2003 r. Organ wskazał, iż firma "A." zwróciła się za pośrednictwem Starosty [...], do Marszałka Województwa [...] o rozłożenie opłat rocznych na raty. Według informacji Starosty, pomimo wielu wezwań ze strony Marszałka do uzupełnienia wniosku, strona nie spełniła wymogów formalnych, stąd Starosta [...] wystawił tytuły wykonawcze. Biorąc pod uwagę zarzuty związane z przedawnieniem, tj. art. 117 do 125 kodeksu cywilnego, organ zaznaczył, iż bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed organem powołanym do egzekwowania wierzytelności, a po każdym przerwaniu termin liczy się na nowo. W tym stanie rzeczy tytuły wykonawcze zostały przesłane do organu egzekucyjnego w terminie i nie były i nie są objęte przedawnieniem. Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze spółka podniosła naruszenie art. 823 oraz art. 889 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego. Skarżąca stwierdziła, iż nastąpiło uchybienie tym przepisom, ponieważ nie została zawiadomiona o wystawionym i złożonym tytule wykonawczym w Urzędzie Skarbowym. Strona wniosła o uznanie przedawnienia zgodnie z art. 119 i art. 120 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi. Organ wskazał, iż opłata na rzecz Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych z tytułu wyłączenia gruntów spod upraw nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz jest należnością o charakterze publicznoprawnym i podlega egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt II SA 1921/99, w którym Sąd stwierdził, iż do należności z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej nie mogą mieć zastosowania ani przepisy o umarzaniu zobowiązań podatkowych, ani też przepisy o przedawnieniu tych zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Starosty [..] z dnia [...] 2006 r. z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają ono prawo. W pierwszej kolejności należy rozpatrzeć, czy skarżąca spółka jest podmiotem zobowiązanym do uiszczanie opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Zgodnie z art.1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Należy zauważyć, że decyzja dnia [...] 1991 r., na mocy której Burmistrz K. wyłączył grunty z produkcji rolnej jak i decyzja z dnia [...] 1997 r. Wojewody [...], zmieniająca decyzję Burmistrza, zostały wydane na rzecz Marka K. Także Zarząd Województwa [...] podejmując w dniu [...] 2005 r. uchwałę w sprawie odmowy rozłożenia na raty płatności z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z użytkowania wieczystego, skierował ją do Marka K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje, że opłaty przeszły na skarżącą na podstawie art. 12 ust.4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepis ten stanowi, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Ustawa ta weszła w życie z dniem 25 marca 1995 r. Przeniesienie na skarżącą własności wyłączonych z produkcji gruntów nastąpiło na podstawie umowy (zawartej w formie aktu notarialnego) z dnia [...] 1994 r. pomiędzy Markiem i Krystyną K. a spółką. Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie zawierały wskazanej regulacji. W świetle powyższego rozstrzygnięcia wymaga, czy skarżącą obciąża - na podstawie cyt. art. 12 ust.4 - obowiązek uiszczania opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, w sytuacji gdy umowa zbycia nieruchomości została zawarta przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zagadnienie to nie jest uregulowane w przepisach przejściowych tej ustawy. Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych może nastąpić zasadniczo w oparciu o dwie zasady: bezpośredniego działania nowego prawa lub dalszego obowiązywania dawnego prawa. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że od chwili wejścia w życie nowych przepisów należy je stosować do wszelkich stosunków prawych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, tj. przed wejściem w życie nowych uregulowań, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa (A. Gomułowicz, J.Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 2002, s.157). W sytuacji gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. To, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa nie może prowadzić do naruszenia zasady lex retro non agit. Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Zasada ta, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji, stanowi w państwie podstawową zasadę porządku prawnego, opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość" (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06). Odnosząc te rozważania do rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że zdarzenie, z którym związane jest przejście opłat rocznych jak i obowiązek uprzedzenia o tym nabywcy, tj. zbycie gruntów wyłączonych z produkcji, miało miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zdarzenie to miało charakter jednorazowy, ograniczony w czasie ([...] 1994 r.). Zastosowanie w takiej sytuacji przepisów nowej ustawy dla oceny skutków zbycia gruntu naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz. Charakter regulacji zawartej w art.12 ust.4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazuje, że przepis ten ma zastosowanie do zbycia nieruchomości po wejściu w życie tej ustawy. W przypadku gdy zbycie nastąpiło przed dniem [...] 1995 r. nie byłoby możliwe wykonanie wynikającego z tego przepisu obowiązku zbywcy uprzedzenia nabywcy o obciążających go opłatach rocznych, ponieważ przepis ten obowiązuje dopiero po tej dacie. Zastosowanie przepisów nowej ustawy powodowałoby zatem niekorzystne skutki dla nabywcy. Byłby on bowiem zobowiązany do uiszczania opłat, w sytuacji gdy momencie zbycia nie został o tym poinformowany. Reasumując – zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie egzekucja została skierowana do podmiotu, który w ogóle nie był zobowiązanym, bowiem nie ciążył na nim obowiązek uiszczania opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Brak jest podstaw do zastosowania art.12 ust.4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W piśmiennictwie podkreśla się, że jeżeli w toku postępowania wierzyciel stwierdzi, że żądanie wszczęcia egzekucji było bezprawne, wówczas wystąpi do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. L.Klat-Wertlecka, Umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w: System egzekucji administracyjnej, Wwa 2004, s.286). W takiej sytuacji podnoszony przez skarżąca zarzut przedawnienia nie wymaga szczegółowego rozpatrzenia. Nadto chybiony jest zarzut naruszenia przez organy art. 823 oraz art. 889 pkt 2 k.p.c., dotyczących postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art.30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w przypadku niewykonania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezależnie od tego Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest w ogóle tytułów wykonawczych, które obejmowałyby dochodzone należności w postaci opłat. Zamiast tego w aktach znajduje się ewidencja tytułów wykonawczych. Ewidencja ta nie spełnia jednak wymagań określonych w art.27§1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest również dowodu doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenia go nie było wymagane, wskazania podstawy prawnej nieistnienia tego obowiązku. Mając powyższe uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.