I SA/Bd 651/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy Ł. ustalił M. D. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2010 w wysokości [...] zł (w tym podatek od nieruchomości [...] zł, podatek rolny [...] zł). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia [...]. podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. W uzasadnieniu wskazał, że podatek od nieruchomości obejmuje m. in. budynek gospodarczy z 1910 r. Jest to budynek o powierzchni [...] m2, zdewastowany i uszkodzony, w którym od 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Podkreślił, że obecnie nie stać go na remont przedmiotowego obiektu, nie ma też chętnych na jego zakup. Strona stwierdziła, że z uwagi na chorobę, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2. ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają takie nieruchomości lub obiekty budowlane, jak grunty oraz budynki lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości są (m. in.) osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy). Stosownie do regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w ustawy podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, zaś dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania (jest nim wójt). Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Organ podkreślił, iż kwestię opodatkowania podatkiem rolnym reguluje ustawa o podatku rolnym, która w art. 1 wskazuje, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zgodnie z art. 3 ust. 1. pkt 1 tej ustawy, podatnikami podatku rolnego są (m. in.) osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Terminy płatności podatku rolnego są takie same jak w przypadku podatku od nieruchomości. Kolegium wyjaśniło, że podatek rolny za rok podatkowy wynosi, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy: od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 równowartość pieniężną 2,5 q żyta - obliczone według średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy (zawarte w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o którym mowa w sentencji decyzji). Biorąc pod uwagę powyższe oraz posiadane przez podatnika gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, organ ustalił zerową wartość podatku rolnego na 2010r. Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do treści wskazanych na wstępie aktów prawa miejscowego, stawka podatku od nieruchomości, dotycząca budynków gospodarczych wynosi [...] zł za m2, stosownie zaś do dyspozycji art. 4 ust. ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej w 50%. Stawka podatku od nieruchomości za grunty zaliczone do kategorii pozostałych wynosi [...] zł za m2. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium wyjaśniło, że wymiar podatku od nieruchomości wyniósł w niniejszej sprawie [...] zł. Odpowiadając na argumenty podniesione w odwołaniu, organ odwoławczy zauważył, że nie zasługują one na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że rozstrzygającym to zagadnienie jest art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Odnosząc się do dyspozycji tej normy prawnej, Kolegium zauważyło, iż już sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (który jest w rozpatrywanej sprawie bezsporny) przedmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, powoduje obowiązek zastosowania wobec nich stawki podatku przewidzianej dla rzeczy związanych z tą działalnością, aby więc wyłączyć opodatkowanie przedmiotowego budynku spod opodatkowania stawką podatku przewidzianego dla przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, należało ustalić, iż przedmiot ten nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzonej działalności ze względów technicznych. W ocenie Kolegium okoliczność, czy w sprawie zachodzą względy techniczne, o jakich mowa w omawianym przepisie, musi być badana ad casum, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie specjalistów (biegłych) z zakresu budownictwa, których jednak w rozpatrywanej sprawie nie zgromadzono. Samo oświadczenie podatnika, zawarte w odwołaniu, iż od 2005 r. nie prowadzi w budynku z 1910 r. działalności gospodarczej, ze względu na jego zły stan techniczny, zdaniem organu odwoławczego, nie jest dowodem, na którym można by oprzeć ustalenie o technicznych względach wykluczających możliwość wykorzystania go do celów działalności gospodarczej. W skardze do Sądu, podatnik zaskarżył powyższą decyzję w całości. Powtórzył argumenty zawarte już w odwołaniu. Ponownie stwierdził, że budynek gospodarczy nie może być przez niego wykorzystywany do działalności gospodarczej, gdyż już od 2005 roku nie prowadzi działalności gospodarczej, ze względu na jego zły stan techniczny. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż powyższe oświadczenie nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie. Strona wskazała, że Burmistrz z Ł. polecił zakup tej nieruchomości, ale nabywca przyjechał z przedstawicielem nadzoru budowlanego, który stwierdził, że budynek ten nie spełnia wymogów do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na jego stan technicznych oraz wymogów Unii Europejskiej, aby prowadzić tam jakąkolwiek działalność. Skarżący podkreślił, że były i obecny Burmistrz wiedzieli, że w budynku tym nie można prowadzić działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że nie zgromadził dokumentacji tj. orzeczenia organów nadzoru budowlanego i opinii specjalistów z zakresu budownictwa gdyż dokumentacja taka wiążą się z bardzo dużymi kosztami, na które go nie stać. Podkreślił, że proponował również Burmistrzowi, aby gmina przejęła tą nieruchomość w posiadanie za tak naliczone podatki za każdy rok podatkowy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynika sprawy. Przedmiot sporu pomiędzy stronami dotyczy łącznego zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości ustalonego w decyzji od budynku gospodarczego. Obowiązkiem organu podatkowego w prowadzonym postępowaniu podatkowym jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego ocena na podstawie zasady swobodnej oceny dowodów. Tak więc istotne dla sprawy okoliczności faktyczne winny być ustalone w sposób jasny i pewny, tak aby nie budziły wątpliwości. W stanie faktycznym sprawy doszło do wymiaru podatku od nieruchomości z uwzględnieniem przez organ drugiej instancji faktu, że skarżący prowadził działalność gospodarczą. Świadczą o tym jednoznaczne zapisy zawarte w treści decyzji odwoławczej, gdzie organ uznaje skarżącego za przedsiębiorcę, powołując się przy tym na art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej ustawą o p.o.l., w którym zawarta jest definicja budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl powołanego przepisu grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy o p.o.l. działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2. Z ust. 2 pkt 1 wynika natomiast, że za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy nie uważa się działalności rolniczej lub leśnej. Zatem działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest stricte działalność gospodarcza, prowadzona przez podmioty gospodarcze, z wyłączeniem działalności rolniczej. Ze złożonego odwołania jednoznacznie wynika, że skarżący działalności gospodarczej nie prowadzi. Nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej ze względu na stan zdrowia – chorobę serca i kręgosłupa. W dniu [...] r. uległ wypadkowi. Okoliczność ta, w kontekście treści przywołanego art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o p.o.l., posiada fundamentalne znaczenie ze względu na opodatkowanie budynków podmiotów gospodarczych wyższą stawką podatku od nieruchomości. Dodać trzeba, że w aktach sprawy brak jest uchwały dotyczącej wysokości stawek podatkowych obowiązujących na terenie gminy, w której położona jest przedmiotowa nieruchomość. Trudno jest zatem ustalić wg jakich stawek obciążono skarżącego podatkiem od nieruchomości. Kwestia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej jest istotnym elementem stanu faktycznego, który należało w postępowaniu wymiarowym ustalić. Organ miał taki obowiązek. Tym bardziej, że skarżący w środku zaskarżenia złożonym od decyzji organu pierwszej instancji, podniósł okoliczność, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie czyniąc za dość temu nakazowi organ odwoławczy naruszył prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Biorąc pod uwagę powyższe skonstatować należy, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów procesowych art. 122, art. 187 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej ord. pod., w stopniu skutkującym wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Nie wyjaśniono bowiem w sprawie w sposób dbały stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzono w całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonano przedwczesnej oceny dowodów na bazie materiałów nie pozwalających na prawidłowe ustalanie stanu faktycznego sprawy. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż w sprawie doszło również do naruszenia art. 121 § 2 ord. pod., który to przepis przewiduje zasadę ogólną postępowania podatkowego – zasadę udzielania przez organ podatkowy informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego. Zgodnie z powołanym przepisem organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że od dnia 1 stycznia 2003 r. obowiązek ten realizowany być powinien przez organ podatkowy nie tylko na wniosek strony, jak było do zmiany tego przepisu, tj. do dnia 31 grudnia 2002 r., ale też i z urzędu. W przypadku przepisów o charakterze procesowym obowiązek wyrażony w art. 121 § 2 ord. pod. realizuje się poprzez np. wyjaśnienie zawiłości proceduralnych, konsekwencji podjętych czynności czy wskazanie trybu właściwego dla załatwienia wniosku podatnika (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 916/09, LEX nr 532447). Z przepisu art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy ma obowiązek udzielania informacji zawsze wtedy i w takim zakresie w jakim, z uwagi na okoliczności jest to obiektywnie niezbędne w danym stadium postępowania dla obrony interesów strony (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1263/07, LEX nr 469786). Naruszenie przytoczonego powyżej przepisu związane jest z podniesieniem w odwołaniu okoliczności, iż przedmiotowy budynek o powierzchni [...] m2, jest zdewastowany i uszkodzony, nie spełnia wymogów europejskich, pochodzi z 1910 r. W złożonej skardze podatnik potwierdza zły stan techniczny budynku. Dodatkowo podnosi, że obecny, jak i poprzedni Burmistrz wiedzieli, że stan budynku jest taki, iż nie można w nim prowadzić działalności gospodarczej. Skarżący nie zgromadził stosownej dokumentacji ze względu na to, że brak mu na ten cel środków finansowych. Organ odwoławczy w kontekście tych stwierdzeń zauważył jedynie w swej decyzji, że okoliczność, czy w sprawie zachodzą względy techniczne, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o p.o.l., musi być badana ad casum, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie specjalistów (biegłych) z zakresu budownictwa, których jednak w rozpatrywanej sprawie nie zgromadzono. Samo oświadczenie podatnika zawarte w odwołaniu, że od 2005 r. nie prowadzi w budynku z 1910 r. działalności gospodarczej, ze względu na jego zły stan techniczny, nie jest dowodem, na którym można by oprzeć ustalenie o technicznych względach wykluczających możliwość wykorzystania go do celów działalności gospodarczej. Godzi się stwierdzić wobec powyższego, w kontekście treści art. 121 § 2 ord. pod., że w ramach zasady udzielania podatnikom informacji i wyjaśnień z zakresu przepisów prawa podatkowego, organ podatkowy realizując powołaną zasadę winien udzielić skarżącemu informacji i wskazówek dotyczących spoczywającej na nim inicjatywy dowodowej, dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku, ze wskazaniem konkretnych środków dowodowych, o przeprowadzenie których skarżący mógłby wystąpić, np. dowód z oględzin przedmiotu opodatkowania, czy dowód z opinii biegłego. Udzielenie wskazówek skarżącemu było tym bardziej uzasadnione, jeśli się zważy na jego sytuację zdrowotną i majątkową. W ponownym postępowaniu organ podatkowy zobowiązany będzie przede wszystkim ustalić poprzez zgromadzenie stosownych dowodów, czy skarżący prowadził w 2010 r. działalność gospodarczą oraz udzielić skarżącemu informacji i wyjaśnień w zakresie możliwości zgłoszenia stosownych wniosków dowodowych umożliwiających ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego dotyczącego przedmiotu opodatkowania – stanu technicznego spornego budynku. Mając zatem na względzie przedstawioną argumentację Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. U.Wiśniewska D.Dudra E.Kruppik-Świetlicka