I SA/Bd 659/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor sądowy Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 marca 2009r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 oddala skargę Wnioskiem z dnia 6 maja 2008r. M. K. zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. w kwocie [...] zł. Zaległość będąca przedmiotem wniosku wynikła z zeznania rocznego za 2007r., w którym podatnik zadeklarował dochód z innych źródeł w wysokości [...] zł, oraz podatek do zapłaty w kwocie [...] zł. Skarżący przedmiotowy wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową, wynikającą z faktu, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i złożył odwołanie, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) , w oparciu o który organy podatkowe posiadają uprawnienia do udzielania wnioskowanych ulg w ramach uznania administracyjnego. Zgodnie z ww. przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych : • ważnym interesem podatnika • lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Dyrektor wyjaśnił, że zadeklarowany przez podatnika dochód stanowi kwota umorzonych odsetek od kredytu, zaciągniętego w dniu 20 grudnia 1999r. na zakup samochodu osobowego marki Mercedes rocznik 1997r., który został spłacony przez stronę w kwocie [...] zł. w dniu 24 października 2007r. Organ podniósł, że umorzona przez bank kwota odsetek od kredytu, stanowi dochód, którego ustawodawca nie umieścił w katalogu zwolnień, a zatem podlega on opodatkowaniu zgodnie ze skalą podatkową. Organ podkreślił, że z protokołu o stanie majątkowym spisanym w dniu 15 maja 2008r. oraz materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynikało, że obecnie podatnik jest na utrzymaniu matki, mieszka wraz z rodzicami w mieszkaniu siostry, jest rozwiedziony, bezrobotny bez prawa do zasiłku. Wyrokiem sądu został zobowiązany do płacenia na rzecz córki alimentów w kwocie 150 zł miesięcznie, które są opłacane przez matkę skarżącego. Według oświadczenia strony, na koszty utrzymania rodziny składają się następujące kwoty, ponoszone w całości przez ojca skarżącego, a mianowicie : czynsz – [...] zł, energia elektryczna –[...], gaz – [...] zł, telefon : [...] zł, za czerwiec [...] zł, za lipiec – [...] zł, opłata za telewizję – [...] zł, abonament telewizyjny – [...] zł. Rodzice skarżącego złożyli oświadczenie, iż prowadzą osobne gospodarstwa domowe i utrzymują się z emerytur w wysokości: ojciec – [...] zł, matka – [...] zł. Skarżący nie jest właścicielem żadnych innych nieruchomości, wartości ruchomych i praw majątkowych. W dniu 30 lipca 2008r. strona zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie i złożyła wyjaśnienie, z którego wynikało, że kredyt został zaciągnięty na zakup samochodu, który został skradziony. Pomimo ubezpieczenia od kradzieży strona nie otrzymała odszkodowania, gdyż nie dopełniła obowiązku powiadomienia ubezpieczyciela w przepisanym terminie o kradzieży auta. Wraz z wyjaśnieniem skarżący dodatkowo przedłożył dokumenty potwierdzające wydatki, które ponoszą jego rodzice tj. - około [..] zł miesięcznie na zakup lekarstw, składki miesięczne tytułem ubezpieczenie w PZU: - [...] zł – T. K., - [...] zł – L. K., - [...] zł - skarżący - którą to składkę opłaca jego matka. Jednocześnie strona przedstawiła umowę kredytową wraz z harmonogramem spłaty ( po około [...] zł. na miesiąc) zawartą w dniu 25 września 2007r. przez rodziców na kwotę [...] zł., przeznaczoną na całkowitą spłatę kredytu samochodowego w zamian za umorzenie odsetek. Dalej skarżący podniósł, iż jego rodzice są w podeszłym wieku, schorowani i obciążeni wydatkami związanymi z leczeniem i lekami oraz kosztami związanymi z utrzymaniem. Do wyjaśnienia załączył dokumenty potwierdzające wydatki rodziców (leki, opłaty za media, raty kredytu). W opinii strony argumentem przemawiającym za udzieleniem ulgi jest fakt, iż jako osoba bezrobotna nie ma dochodów a zatem nie jest w stanie uregulować przedmiotowej zaległości. Organ odwoławczy, dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego uznał, że jest ona na tyle trudna, że zachodzi ważny interes podatnika. Jednakże, w ocenie organu, powyższa okoliczność nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania wnioskowanej ulgi, zwłaszcza gdy zaległość podatkowa nie wynika z nagłych, losowych okoliczności, lecz powstała na skutek nie wywiązywania się z obowiązków nałożonych przepisami prawa podatkowego. Organ zauważył, że brak w chwili obecnej majątku lub dochodów dostatecznych do zrealizowania zaległości podatkowej nie stanowi sam w sobie uzasadnienia do umorzenia tej zaległości. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie można z góry przesądzić, iż sytuacja finansowa skarżącego nie ulegnie poprawie, albowiem jest on osobą młodą (36 lat) i z pewnością w niedalekiej przyszłości podejmie zatrudnienie. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ korzystając z uprawnienia, jakie wyposażył go Ustawodawca tj. z uznania administracyjnego (art. 67a § 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej, odmówił przyznania ulgi. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o wstrzymanie jej wykonania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, jak również o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak środków. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz przepisów postępowania polegające na błędnych ustaleniach stanu faktycznego. Zdaniem podatnika - pozbawienie go możliwości umorzenia zaległości podatkowych jest niezgodne z prawem i w rażący sposób pogarsza i tak już złą sytuację finansową. Wyjaśnił, że zaległość powstała w wyniku umorzenia przez bank odsetek od kredytu, na którego spłatę rodzice zaciągnęli kolejne zobowiązanie, które spłacają ze swoich emerytur. W opinii skarżącego uzależnienie zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej od okoliczności, na które podatnik nie ma obiektywnie żadnego wpływu narusza konstytucyjną zasadę pewności prawa. Skoro, w ustawie Ordynacja podatkowa przyznano podatnikowi prawo do złożenia wniosku o umorzenie zaległości i wskazano, że organ może udzielać ulg w spłacie zobowiązań w sytuacji, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne lub, gdy uzasadnione to jest ważnym interesem podatnika, to w przypadku spełnienia wskazanych przesłanek organ winien takiego umorzenia dokonać. Na potwierdzenia swoich twierdzeń strona wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący nie zgodził się także z uzasadnieniem organów podatkowych zawartym w obu decyzjach, iż jako osoba młoda podejmie w przyszłości zatrudnienie i będzie uzyskiwać dochody. Wskazał na trudną sytuację na rynku pracy, która może spowodować dalszą bezczynność zawodową. Ponadto zauważył, że nałożenie obowiązku zapłaty zaległości podatkowej w sytuacji, gdy nie jest w stanie jej uregulować, jest niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, ponieważ narusza zasady demokratycznego państwa prawa, zasadę pewności prawa oraz zaufanie obywateli do Państwa, a także spowoduje pozbawienie środków do życia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje : Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) (zwana dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej w podatku od dochodu od osób fizycznych powstałej z tytułu umorzenia przez bank odsetek od udzielonego kredytu. Kwestię ulg w spłacie zobowiązań podatkowych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm./, dalej Op. Z treści przepisu art. 67a § 1 Op. powołanego jako podstawa materialnoprawna zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych : • ważnym interesem podatnika • lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Skoro bowiem umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną a zasadą jest płacenie podatków, to przypadki, wskazane w art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny posiadać tę samą cechę. W sytuacji, gdy - jak w niniejszej sprawie - organ uznał, że zachodzi ważny interes podatnika kontrola Sądu zostaje ograniczona, gdyż sprowadza się do badania, czy w procesie dowodowym organ podatkowy : 1. uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej; 2. czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Rolą Sądu w tej sprawie było zatem zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności , mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd, co należy zaznaczyć, nie ocenia wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony skarżącej. (por. wyrok NSA z 31.01.2003r. Biul. Skarb. 2004/6/30), gdzie zawarto tezę: "Sąd Administracyjny nie jest więc kolejnym organem w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, co oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. " Sąd w tym miejscu stwierdza, że organy prawidłowo i w sposób wyczerpujący zebrały materiał w sprawie i na jego podstawie dokonały prawidłowej oceny sytuacji finansowej strony – uznając, iż w tym przypadku zachodzi ważny interes podatnika. Zważywszy jednak na fakt, iż organy skorzystały z uznania administracyjnego należy stwierdzić, iż w tym miejscu kontrola Sądu się kończy, gdyż Ustawodawca pozostawił organom, w ramach uznania, wybór rozstrzygnięcia. To oznacza, że nawet przy zaistnieniu ww. przesłanek (ważny interes podatnika lub interes publiczny) organ może wydać decyzję negatywną dla podatnika. Mając powyższe na względzie Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił. Nie rozstrzygnięto o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, gdyż pełnomocnik z urzędu takiego wniosku wraz z wymaganym oświadczeniem, nie złożył.