I SA/Bd 667/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej J. E. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 667/07 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi J. E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę kasacyjną Pismem z dnia 16 sierpnia 2007 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 03 grudnia 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pozostawił wniosek strony skarżącej bez rozpoznania, na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z powodu nieuzupełnienia braków wniosku. W wyniku wniesionego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 07 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pozostawił wniosek strony skarżącej bez rozpoznania, na podstawie art. 257 wymienionej ustawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona pomimo wezwania, nie uzupełniła w wyznaczonym terminie rubryki nr 7 i 10 formularza PPF. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 75/08 oddalił zażalenie strony. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W konsekwencji orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem z dnia 02 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał stronę do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. strona poinformowała, że jej zdaniem skarga wolna jest od opłat sądowych i ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wobec niewykonania zarządzenia Sądu i nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, odrzucił skargę. Sąd wskazał, że strona w swoim piśmie, będącym odpowiedzią na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego i jednocześnie wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, nie przedstawiła żadnej nowej argumentacji, która nie byłaby już przedmiotem wcześniejszych rozważań Sądu. W konsekwencji Sąd postanowił kolejne pisma o zwolnienie od kosztów sądowych uznać za nieskuteczne. Pismem z dnia 07 maja 2008 r., złożonym w terminie przewidzianym dla skargi kasacyjnej, strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie wskazała, że wcześniej nie wnosiła o przyznanie prawa pomocy, a za pomocą treści złożonych wniosków starała się wykazać, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wolne jest od opłat sądowych. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 05 czerwca 2008 r., pismem z następnego dnia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał stronę do zajęcia stanowiska, jaki charakter ma złożone pismo, a w szczególności wskazanie, czy jest to skarga kasacyjna od postanowienia z dnia 24 kwietnia 2008 r. odrzucającego skargę, czy też pismo to ma inny charakter. Pismem z dnia 02 lipca 2008 r. strona wyjaśniła, że złożone pismo należy traktować, jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożone pismo strony skarżącej z dnia 07 maja 2008 r. należało potraktować jako skargę kasacyjną i postanowić o jej odrzuceniu, z następujących powodów. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę strony wobec niewykonania zarządzenia Sądu i nieuiszczenia należnego wpisu. Postanowienie to jest postanowieniem kończącym postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 177 § 1 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Mając na uwadze datę doręczenia odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2008 r. o odrzuceniu skargi (29 kwietnia 2008 r., data na zwrotnym poświadczeniu odbioru), należy stwierdzić, że przedmiotowe pismo strony z dnia 07 maja 2008 r. zostało wniesione w terminie przewidzianym dla skargi kasacyjnej (29 maja 2008 r., data pieczęci Urzędu Pocztowego na kopercie, w której zostało złożone pismo). W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania, tj. po odrzuceniu skargi przez Sąd, najkorzystniejszym z punktu widzenia interesu strony skarżącej będzie uznanie złożonego przez stronę pisma za skargę kasacyjną. Pomimo złożonych przez stronę wyjaśnień, że przedmiotowe pismo należy traktować, jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, nie może ono otrzymać biegu zgodnie z intencją strony. Wniesione pismo w swej istocie zawiera głównie argumentację odnoszącą się do postępowania administracyjnego oraz treści zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Mając na uwadze odrzucenie skargi przez Sąd, wnioski podnoszone przez stronę na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego należy uznać za spóźnione. Wszelką argumentację dotyczącą zaskarżonego postanowienia organu administracyjnego strona miałaby możliwość podnosić przed Sądem, gdyby rozstrzygnięta została kwestia wstępna skargi, tj. gdyby zostały uzupełnione przez stronę jej braki formalne w postaci wpisu, bądź też gdyby strona została zwolniona od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania (postępowanie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 75/08), a pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, strona skarżąca nie uiściła należnej opłaty. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że z punktu widzenia obecnego etapu postępowania, przysługujących stronie środków zaskarżenia oraz wniesienia pisma z dnia 07 maja 20087 r. w terminie przewidzianym dla skargi kasacyjnej, najkorzystniejszym dla strony skarżącej będzie uznanie przedmiotowego pisma za skargę kasacyjną. W dalszej kolejności, odnosząc się do zawartego w piśmie stwierdzenia, że strona nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy, trzeba wskazać, że w trakcie całego postępowania sądowoadministracyjnego, toczącego się od momentu złożenia skargi do Sądu, strona konsekwentnie wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Miało to miejsce pismem z dnia 15 października 2007 r. zatytułowanym "Wniosek o całkowite zwolnienie E. Gospodarstwa Rolnego od kosztów sądowych", które rozpoczęło postępowanie dotyczące przyznania prawa pomocy; następnie w formularzu PPF z dnia 05 listopada 2007 r. oraz w piśmie z dnia 22 listopada 2007 r. zatytułowanym "Uzupełnienie wniosku o całkowite zwolnienie Gospodarstwa od kosztów sądowych"; sprzeciwem z dnia 27 grudnia 2007 r., w którym strona "znów wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych"; zażaleniem z dnia 22 stycznia 2008 r. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r., w którym strona ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych; oraz ostatecznie pismem z dnia 07 maja 2008 r., w którym strona wskazała, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy nadal nie istnieje i dlatego znowu wnoszę o zwolnienie od kosztów sądowych (...)". Z analizy złożonych przez stronę pism jednoznacznie wynika, że strona była zainteresowana przyznaniem prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w trakcie całego postępowania, w niemal każdym złożonym piśmie procesowym, popierała swój wniosek. Świadczy o tym również okoliczność przedłożenia na wezwanie Referendarza sądowego wypełnionego formularza PPF oraz jego częściowe późniejsze uzupełnienie w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, niezrozumiała jest argumentacja podniesiona przez stronę, jakoby wcześniej nie były składane wnioski o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do wniesionego przez stronę w piśmie z dnia 07 maja 2008 r., kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać, że jest on nieskuteczny. Sąd popiera podniesioną w tym zakresie argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 kwietnia 2008 r. odrzucającego skargę. Przechodząc do uzasadnienia powodów, dla których Sąd odrzucił przedmiotowe pismo strony z dnia 07 maja 2008 r. należy wskazać, że zgodnie z art. 175 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, w sprawach obowiązków podatkowych przez doradcę podatkowego, a w sprawach własności przemysłowej przez rzecznika patentowego. Zgodnie z § 2 wskazanego artykułu, wymogi przymusu adwokackiego nie mają zastosowania, gdy skargę sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Należy podkreślić, że w trakcie całego postępowania sądowoadministracyjnego Sąd udzielał stronie, zgodnie z art. 6 omawianej ustawy, potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczał o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Również przesyłając odpis postanowienia z dnia 24 kwietnia 2008 r. odrzucającego skargę, Sąd pouczył stronę o sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, terminie, jak również o wymogach skargi kasacyjnej wynikających z art. 175 wskazanej ustawy. Brak skargi kasacyjnej, w postaci sporządzenia jej przez osobę do tego nieuprawnioną jest brakiem tego typu, że odrzucenie skargi w tym wypadku nie wymaga uruchomienia trybu usuwania braków formalnych (por. H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 562). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt FSK 3/04 stwierdził, że sporządzanie skargi kasacyjnej przez stronę z naruszeniem art. 175 § 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest brakiem kasacji, który uzasadnia jej odrzucenie. Należy również zauważyć, że strona wnosząc przedmiotowe pismo z dnia 07 maja 2008 r. nie wypełniła wymogów art. 176 wskazanej ustawy, zgodnie z którym skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.