I SA/Bd 670/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Starszy asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nałożył na L. P. (skarżącego), jako prezesa zarządu C. I. - S. O. sp. z o. o. karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki z o.o. M. F. Z. S. O. i R., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. zawiadomieniem z dnia [...] maja 2015 r. dokonał zajęcia w C. I. - S. O. sp. z o. o. innej wierzytelności pieniężnej. Dnia [...] czerwca 2015 r. C. I. - S. O. sp. z o. o. skierowała do organu egzekucyjnego pismo informujące o trudnościach w udzieleniu odpowiedzi na zajęcie z uwagi na niekompletność dokumentacji księgowej spółki i konieczność jej odtworzenia. Wobec powyższego organ egzekucyjny zwrócił się do dłużnika zajętej wierzytelności o wskazanie nazwiska pracownika odpowiedzialnego za udzielanie informacji lub wyjaśnień dotyczących dokonanych zajęć. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności określił M. M., jako osobę odpowiedzialną do udzielania informacji dotyczących zajęć. Wskazano równocześnie, iż wskazana osoba nie jest pracownikiem C. I. - S. O. sp. z o. o. Organ wyjaśnił, że dłużnik zajętej wierzytelności nie udzielił odpowiedzi na dokonane zajęcie innych wierzytelności pieniężnych. Zauważył, że bez znaczenia jest konieczność uporządkowania przez spółkę dokumentacji księgowej, bowiem zawiadomienie o zajęciu dotyczy wierzytelności obecnych i przyszłych, a więc takich które dotyczą bieżącej działalności spółki. Podkreślił przy tym, że brak możliwości wskazania dokładnych kwot jest kwestią wtórną wobec samego faktu istnienia wierzytelności mogącej stanowić przedmiot dokonanego zajęcia egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie, skarżący złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Podkreślił, że zaskarżone orzeczenie nie zostało doręczone wobec faktu skierowania orzeczenia na adres ul. [...] w T., podczas gdy z uwagi na sprawowaną funkcję w spółce C. I. - S. O. korespondencja powinna być kierowana na adres siedziby spółki. Następnie wskazał okoliczności, które w jego opinii, spowodowały brak możliwości udzielenia odpowiedzi na zajęcie. Podkreślił, iż w dalszym ciągu spółka nie dysponuje dokumentami księgowymi, pomimo wdrożenia postępowania karnego przeciwko byłej księgowej M. W., oraz mimo faktu, iż księgowa sama przyznała się do niewykonania szeregu powierzonych obowiązków. Wobec podniesionych okoliczności skarżący uznał, że zaskarżone postanowienie nie może ostać się w obrocie prawnym ze względu na fakt, iż nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności. Powyższy wniosek wraz z zażaleniem uzupełniono w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. podtrzymując stanowisko, iż postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej nie zostało doręczone na adres miejsca zamieszkania zobowiązanego, co uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz, że nie zostały spełnione jakiekolwiek przesłanki do nałożenia kary pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu powołując się na art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016r., poz. 23), dalej k.p.a., podniósł, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, dopełniając równocześnie czynności, dla której termin był ustanowiony. Jednakże w opinii organu odwoławczego nie wskazano okoliczności pozwalającej na uznanie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, nie można bowiem przyjąć, iż przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia zażalenia było doręczenie postanowienia pod niewłaściwy adres, skoro z danych rejestracyjnych organu wynika, iż adres zamieszkania skarżącego został wskazany prawidłowo. Zgłoszenia takiego adresu, jako adresu zamieszkania strona dokonała w organie podatkowym. Natomiast adres przy ul. [...] w T., jako adres korespondencyjny został zgłoszony dopiero od dnia [...] czerwca 2016r., a zatem postanowienie zostało doręczone na adres prawidłowy, tj. zgłoszony przez skarżącego jako adres zamieszkania przy ul. [...] w T.. W ocenie organu, nieusprawiedliwione są zatem twierdzenia dotyczące braku świadomości strony, co do statusu tego adresu, bowiem taki adres wskazała dobrowolnie organowi rejestrującemu. Organ wskazał na treść art. 42 § 1 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy i stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo wskazał adres skarżącego na postanowieniu, którego doręczenie jest kwestionowane. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że ustanowiona przez prawodawcę instytucja fikcji doręczenia ma na celu stworzenie prawnie skutecznego doręczenia w sytuacji, gdy strona nie podejmuje kierowanej do niej korespondencji. Podał, że w przedmiotowej sprawie postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej było dwukrotnie awizowane, a zawiadomienie o tym fakcie listonosz pozostawił w skrzynce oddawczej. Z zapisów dokonanych na doręczanej przesyłce i jej zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że zachowane zostały wszystkie rygory określone art. 44 k.p.a., pozwalające na uznanie doręczenia za skuteczne. Organ stwierdził, że nie sposób przy tym odnieść się do zarzutu braku pozostawienia awiza w skrzynce oddawczej wobec odnotowania przez listonosza faktu dokonania takiej czynności zarówno w przypadku pierwszego, jak i drugiego awizo. Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej zważył, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie do orzeczeń doręczonych, dlatego też również z tego powodu, twierdzenia kwestionujące doręczenie postanowienia nie mogłyby stanowić usprawiedliwienia dla przywrócenia uchybionego terminu. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o przywrócenie terminu do wniesienie zażalenia od postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie w terminie złożenia zażalenia na nałożenie kary pieniężnej nastąpiło bez jego winy, - art. 42 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że korespondencja zawierająca skarżone postanowienie została doręczona na adres miejsca zamieszkania skarżącego oraz poprzez zaniechanie doręczenia korespondencji na adres zamieszkania bądź na adres pracodawcy, - art. 44 § 1 - § 4 kpa poprzez przyjęcie, iż doszło do skutecznego doręczenia korespondencji zawierającej skarżone postanowienie skoro korespondencja nie była adresowana na adres miejsca zamieszkania skarżącego, - art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez brak należytego ustalenia przez organ adresu, na jaki powinna zostać doręczona korespondencja zawierająca postanowienie o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej, czym doszło do utraty zaufania do organu władzy publicznej jakim jest Dyrektor Izby Skarbowej, - art. 168 e § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1966 r., Dz. U. Nr [...], poz. 151 ze zm.), dalej u.p.e.a., poprzez zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw, ponieważ nie doszło do zajęcia wierzytelności M. F. Z. S. O. i R. sp. z o. o. (zwana dalej M. sp. z o. o.) od C. I.-S. O. sp. z o. o., a z ostrożności – skarżący nie miał możliwości wywiązania się z obowiązku udzielenia informacji z racji skutków przestępnego postępowania byłych księgowych spółki: Z. S. i M. W., tj. z przyczyn od siebie niezawinionych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.) w zw. z § 3 ust. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 .) dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do merytorycznego rozpoznania. Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2015r. nakładające na skarżącego jako prezesa C. I.-S. O. sp. o.o. karę pieniężną. Na wstępie należy podnieść, że w ocenie Sądu wskazane postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie zastępczym, zgodnie z wymogami art. 44 K.p.a., co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu kwestionowanego skargą postanowienia. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu nie jest wykazanie przez stronę, że nie otrzymała awiza, ale zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela (vide: wyrok NSA z 31.05.2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 – LEX nr 1403125). Znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2015r. zawiera wszelkie elementy wymienione w art. 44 K.p.a., w tym adnotacje doręczyciela pozostawieniu pisma dwukrotnie w placówce pocztowej przez wskazany okres, w sumie 14 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w skrzynce oddawczej adresata. Organ był zatem uprawniony do przyjęcia, iż doręczenie postanowienia nie było wadliwe, zaś podjęta próba obalenia domniemania tego doręczenia nie odniosła skutku. Po tym ustaleniu należy przyjąć do oceny prawidłowość kwestionowanego skargą postanowienia. Przewidziana przepisem art. 58 K.p.a. instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. W świetle art. 58 K.p.a. przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące: a) uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że chybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, b) wniesienie prośby o przywrócenie terminu, c) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, d) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, przy czym ten 7-dniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 K.p.a.). Tak więc warunkiem przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Jednocześnie skuteczność tego wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Przesłanka dochowania terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Ten 7-dniowy termin jest bowiem nieprzywracalny (art. 58 § 3 K.p.a.). Jak już powyżej wskazano, stosownie do treści art. 58 § 2 K.p.a. wniosek (prośbę) o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu. Zdarzeniem tym było wydanie postanowienia przez Naczelnika Drugiego Urzędu skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2015r., która doręczona została adresatowi w trybie zastępczym w dniu [...] sierpnia 2015r. pod adresem T., ul. [...]. W treści wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, iż powziął wiedzę o istnieniu postanowienia w dniu [...] maja 2016r. w trakcie wizyty w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w T.. Przedmiotowy wniosek nadany został drogą pocztową w dniu [...] maja 2016r. a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia Skarżący jako przyczynę zwłoki wskazuje doręczenie postanowienia na błędny adres tj. T. ul. [...] zamiast na adres siedziby spółki C. I.-S. O., który jednocześnie jest jego adresem miejsca pracy. Powyższe okoliczności nie stanowią, w ocenie Sądu, przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że postanowienie organu z dnia [...] sierpnia skierowane było do skarżącego jako osoby fizycznej a zatem zgodnie z treścią art. 42 § 1 K.p.a. powinno zostać doręczone w miejscu zamieszkania tej osoby lub miejscu pracy. Organ posiadał w swoich ewidencjach adres podany przez samego skarżącego jako adres zamieszkania : T. ul. [...] (k-51 akt admin.) i pod ten adres prawidłowo skierował korespondencję. Nieuzasadnione są zatem twierdzenia dotyczące braku świadomości strony co do statusu adresu bowiem taki adres strona sama wskazała organowi rejestrującemu. Dodać też należy, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie - powoduje z kolei, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę bądź jej pełnomocnika po jego upływie pozostaje bezskuteczna. W niniejszej sprawie podkreślić należy, że skarżący miał świadomość jaki adres podany został organom wobec czego jeśli stale tam nie przebywał to powinien był tak ułożyć swoje sprawy aby mieć wiedzę o dostarczanej pod tym adresem korespondencji. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił. J. Szulc. U. Wiśniewska M. Łent