I SA/Bd 671/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Starszy asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nałożył na L. P. (skarżącego), jako prezesa zarządu C. I. - S. O. sp. z o. o. karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki z o.o. M. F. Z. S. O. i R., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. zawiadomieniem z dnia [...] maja 2015 r. dokonał zajęcia w C. I. - S. O. sp. z o. o. innej wierzytelności pieniężnej. Dnia [...] czerwca 2015 r. C. I. - S. O. sp. z o. o. skierowała do organu egzekucyjnego pismo informujące o trudnościach w udzieleniu odpowiedzi na zajęcie z uwagi na niekompletność dokumentacji księgowej spółki i konieczność jej odtworzenia. Wobec powyższego organ egzekucyjny zwrócił się do dłużnika zajętej wierzytelności o wskazanie nazwiska pracownika odpowiedzialnego za udzielanie informacji lub wyjaśnień dotyczących dokonanych zajęć. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności określił M. M., jako osobę odpowiedzialną do udzielania informacji dotyczących zajęć. Wskazano równocześnie, iż wskazana osoba nie jest pracownikiem C. I. - S. O. sp. z o. o. Organ wyjaśnił, że dłużnik zajętej wierzytelności nie udzielił odpowiedzi na dokonane zajęcie innych wierzytelności pieniężnych. Zauważył, że bez znaczenia jest konieczność uporządkowania przez spółkę dokumentacji księgowej, bowiem zawiadomienie o zajęciu dotyczy wierzytelności obecnych i przyszłych, a więc takich które dotyczą bieżącej działalności spółki. Podkreślił przy tym, że brak możliwości wskazania dokładnych kwot jest kwestią wtórną wobec samego faktu istnienia wierzytelności mogącej stanowić przedmiot dokonanego zajęcia egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie, skarżący złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Podkreślił, że zaskarżone orzeczenie nie zostało doręczone wobec faktu skierowania orzeczenia na adres ul. [...] w T., podczas gdy z uwagi na sprawowaną funkcję w spółce C. I. - S. O. korespondencja powinna być kierowana na adres siedziby spółki. Następnie wskazał okoliczności, które w jego opinii, spowodowały brak możliwości udzielenia odpowiedzi na zajęcie. Podkreślił, iż w dalszym ciągu spółka nie dysponuje dokumentami księgowymi, pomimo wdrożenia postępowania karnego przeciwko byłej księgowej M. W., oraz mimo faktu, iż księgowa sama przyznała się do niewykonania szeregu powierzonych obowiązków. Wobec podniesionych okoliczności skarżący uznał, że zaskarżone postanowienie nie może ostać się w obrocie prawnym ze względu na fakt, iż nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności. Powyższy wniosek wraz z zażaleniem uzupełniono w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. podtrzymując stanowisko, iż postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej nie zostało doręczone na adres miejsca zamieszkania zobowiązanego, co uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz, że nie zostały spełnione jakiekolwiek przesłanki do nałożenia kary pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 168e § 1 i § 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1966 r., Dz. U. Nr [...], poz. 151 ze zm.), dalej u.p.e.a., którym nałożono na skarżącego, jako prezesa spółki z o. o. C. I. - S. O. karę pieniężną za nieudzielenie odpowiedzi na zajęcie wierzytelności. Powołując się na art. 17 § 1 ww. ustawy organ podniósł, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżący złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, który przez organ odwoławczy został rozpoznany odmownie. To zaś sprawia, iż zastosowanie znajduje art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016r., poz. 23), dalej k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy, postanowienie, które strona zaskarżyła w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. doręczone zostało w trybie art. 44 k.p.a. z dniem [...] sierpnia 2015 r. zgodnie z rygorami wynikającymi z tego przepisu prawa. Postanowienie to zawierało stosowne pouczenie o trybie i terminie składania zażalenia. Wobec tego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że termin na wniesienie zażalenia upłynął z dniem [...] września 2015 r. Zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia złożono w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., a zatem po terminie, a organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony dotyczącej braku zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie w terminie złożenia zażalenia na nałożenie kary pieniężnej nastąpiło bez jego winy, - art. 42 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że korespondencja zawierająca skarżone postanowienie została doręczona na adres miejsca zamieszkania skarżącego oraz poprzez zaniechanie doręczenia korespondencji na adres zamieszkania bądź na adres pracodawcy, - art. 44 § 1 - § 4 kpa poprzez przyjęcie, iż doszło do skutecznego doręczenia korespondencji zawierającej skarżone postanowienie skoro korespondencja nie była adresowana na adres miejsca zamieszkania skarżącego, - art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez brak należytego ustalenia przez organ adresu, na jaki powinna zostać doręczona korespondencja zawierająca postanowienie o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej, czym doszło do utraty zaufania do organu władzy publicznej jakim jest Dyrektor Izby Skarbowej, - art. 168 e § 1 u.p.e.a., poprzez zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw, ponieważ nie doszło do zajęcia wierzytelności M. F. Z. S. O. i R. sp. z o. o. (zwana dalej M. sp. z o. o.) od "C. investment - S. O." sp. z o. o., a z ostrożności – skarżący nie miał możliwości wywiązania się z obowiązku udzielenia informacji z racji skutków przestępnego postępowania byłych księgowych spółki: Z. S. i M. W., tj. z przyczyn od siebie niezawinionych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 – dalej jako "p.p.s.a"). Z powyższego wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie określonym kognicją sądu administracyjnego, stwierdzić należy, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 134 Kpa. Przepis ten stawowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W niniejszej sprawie przepis ten ma zastosowanie z mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym maja odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Terminy do wnoszenia zażalenia są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane ani skracane przez organ administracji publicznej, terminami procesowymi obliczanymi według przepisów kodeksu oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. Konsekwencją wniesienia zażalenia po terminie, w sytuacji braku uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jest obowiązek organu wydania aktu, o którym mowa w art. 134 kpa, a więc postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego (zażaleniowego) wymaga bowiem, w świetle art. 129 ust. 2 i 3 w zw. z art. 134 kpa, zachowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i stwierdzenie tej okoliczności przez organ, nie zależy od uznania organu odwoławczego i jest okolicznością obiektywną, w związku z tym, w takiej sytuacji organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 kpa (Komentarz Lex do art. 134, Andrzej Wróbel; wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., syng akt. SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004; wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060). Zatem jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa. Odnosząc przytoczone powyżej przepisy prawne do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do wniesienia zażalenia. Z akt sprawy wynika, że postanowienie, które strona zaskarżyła w piśmie z dnia [...] maja 2016r. doręczone zostało w trybie art. 44 k.p.a. z dniem [...] sierpnia 2015 r. zgodnie z rygorami wynikającymi z tego przepisu prawa. Postanowienie to zawierało stosowne pouczenie o trybie i terminie składania zażalenia. Zatem Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, że termin na wniesienie zażalenia upłynął z dniem [...] września 2015r. Zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia złożono w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Odnosząc się do zarzutów skargi a dotyczących prawidłowości doręczenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015r. wskazać należy, że stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa – polegającej na sytuacji, kiedy nie zastanie się adresata w mieszkaniu ani dorosłego domownika lub osoby, która podjęłaby się oddania pisma adresatowi – poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę. Stosownie zaś do treści art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tego artykułu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Powołany przepis reguluje zatem instytucję doręczenia zastępczego, kiedy to pomimo faktycznego braku doręczenia przesyłki uznaje się ją za doręczoną, co ma miejsce wówczas, gdy organ nie może doręczyć przesyłki w sposób określony w art. 42 i art. 43 kpa. Doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia, które poprzedzone zostać musi pozostawieniem informacji o możliwości odbioru pisma w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w określonym miejscu – pozostawiając w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Istotną przesłanką skuteczności doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 kpa jest spełniające wymogi zawiadomienie adresata o doręczeniu zastępczym stwarzającym domniemanie doręczenia. Z uwagi na to, że doręczenie to oznacza przyjęcie fikcji doręczenia i uznanie skutku doręczenia nawet w sytuacji, w której adresat fizycznie nie podjął przesyłki, nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Wiąże się to z wyraźnym zaznaczeniem na przesyłce, że doręczyciel spełnił wszystkie warunki prawidłowego powiadomienia adresata o przesyłce, o których mowa w art. 44 kpa. Informacje zatem zawarte w tzw. awizo powinny być umieszczone również na kopercie przesyłki, której dotyczy doręczenie. Podkreślić należy, że domniemanie prawne doręczenia pisma adresatowi uregulowane w art. 44 kpa ma charakter niewzruszalny, skoro Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje trybu składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata, lecz normuje samą czynność procesową doręczenia pisma. Tak więc adresat pisma ma możliwość jedynie wykazania, że przepis art. 43 lub 44 kpa, nie powinien być stosowany albo został zastosowany wadliwie, a tego w niniejszej sprawie nie wykazano. Niewątpliwie organ wykazał skuteczne doręczenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015r. w dniu [...] sierpnia 2015r. w terminie 14 dni od dnia awizowania przesyłki. Zażalenie zostało złożone po terminie w dniu [...] maja 2016r. W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do wniesienia zażalenia Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. J. Szulc U. Wiśniewska M. Łent