I SA/Bd 677/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi spółki P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Marszałka Województwa K. w T. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz P. S.A. w W. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania S.A. P. w W. zakwestionowały zajęcie dokonane w ramach prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia [...] r. Pismo skarżącej Spółki zostało potraktowane przez organ egzekucyjny jako zarzuty złożone w postępowaniu egzekucyjnym i przekazane wierzycielowi – Marszałkowi Województwa K. – P. w celu zajęcia stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Marszałek Województwa K. – P. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. W uzasadnieniu stwierdziła, że egzekwowane świadczenie, stosownie do przepisu art. 56b ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 230 ze zm.), uległo przedawnieniu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że podstawą zarzutu wniesionego przez zobowiązanego jest art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu jest wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Powyższy zarzut może być rozpatrzony przez organ egzekucyjny po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, tj. Marszałka Województwa K. - P. Zgodnie z przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowisko zajęte przez wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Organ podał, że zobowiązana zakwestionowała prawidłowość zastosowanych przez wierzyciela przepisów, na podstawie których zarzut przedawnienia został uznany za bezzasadny. Podkreślił, że zobowiązana wywiodła swoje twierdzenie z brzmienia art. 56b ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, zgodnie z którym opłaty nie pobiera się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie jej ustalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzje ustalające opłaty za korzystanie ze środowiska, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, stały się prawomocne dnia 26 lipca 2000 r. Zdaniem Kolegium, wierzyciel prawidłowo zinterpretował przepis art. 56b ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. Użyty w tym przepisie zwrot "nie pobiera się", według organu, należy rozumieć jako niemożność wszczęcia i prowadzenia egzekucji po upływie określonego w nim okresu. Za takim rozumieniem przepisu, w ocenie organu, przemawiają reguły wykładni językowej, zgodnie z którymi różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia. Gdyby przepis ten regulował kwestię przedawnienia, ustawodawca użyłby zwrotu "przedawnia się". Zdaniem Kolegium, celem podanego przepisu było zapobiegnięcie sytuacjom, w których wierzyciel zwlekałby z egzekwowaniem stwierdzonych decyzją należności. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanej doręczono pisemne upomnienie z dnia 30 września 2004r. Po bezskutecznym upływie terminu płatności wskazanym w upomnieniu, wierzyciel w dniu [...] r. wystawił tytuły wykonawcze. Zostały one doręczone zobowiązanej w dniu [...]r. Ponadto, organ wskazał, że w dniu [...] r., zawiadomieniem nr [...] zajęta została wierzytelność zobowiązanej. Powyższe czynności zmierzały do wyegzekwowania należności wynikających z prawomocnych decyzji. Należności te na dzień wystawienia tytułów wykonawczych były wymagalne i podlegały egzekucji stosownie do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym, wszczęcie i prowadzenie egzekucji przeciwko zobowiązanej wyłączyło zastosowanie przepisu art. 56b Prawa wodnego. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Marszałka Województwa K. – P. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że obowiązek uiszczenia przez P. S.A. opłat za korzystanie ze środowiska jest wymagalny, podczas gdy zgodnie z art. 56b ustawy Prawo wodne z 24 października 1974r. wymierzonej opłaty nie pobiera się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej jej wysokość, a więc w dacie złożenia wniosku o umorzenie, opłaty te nie były wymagalne i wierzyciel nie może domagać się ich spłaty, niezależnie od tego czy w stosunku do nich była wszczęta egzekucja czy też nie. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu błędną interpretację art. 56b ustawy Prawo wodne z 24 października 1974r. poprzez przyjęcie, że użyty w tym artykule zwrot "nie pobiera się" należy rozumieć jako niemożność wszczęcia i prowadzenia egzekucji po upływie określonego w nim terminu, podczas gdy przepis ten określa okres w którym wierzyciel może żądać od dłużnika uregulowania zobowiązania. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wyłączyło zastosowanie przepisu art. 56b Prawa wodnego, pomimo niewskazania w zaskarżanym postanowieniu podstawy prawnej takiego stwierdzenia. Zdaniem Spółki, zarówno w ustawie jak i w Prawie wodnym oraz w innych przepisach prawa, nie istnieje przepis, który zawieszałby lub przerywał w przedmiotowej sprawie termin uprawniający wierzyciela do dochodzenia należności od dłużnika. Podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie decyzje uprawomocniły się w 2000r. i 2001r. Zdaniem skarżącej, użyty w art. 56b zwrot "nie pobiera się po upływie 5 lat" oznacza, że po upływie 5 lat wierzyciel traci możliwość dochodzenia swojej należności. Utrata ta jest definitywna, gdyż zarówno w ustawie Prawo wodne jak i w żadnej innej ustawie nie zostały określone okoliczności wpływające na przedłużenie tego terminu (zawieszenie lub przerwanie). Spółka nie zgodziła się z interpretacją sformułowania "nie pobiera się" dokonaną przez Kolegium, gdyż zdaniem strony, wynika z niej, iż za wyjątkiem dochodzenia należności w trybie egzekucji, dłużnik po upływie 5 -letniego terminu określonego w art. 56b, w dalszym ciągu ma obowiązek uregulowania zobowiązania, co prowadzi do absurdalnego wniosku, iż pomimo braku możliwości wszczęcia egzekucji i uregulowania należności przez dłużnika, zobowiązanie to będzie istniało w nieskończoność. Spółka zauważyła, że w przedmiotowej sprawie fakt wszczęcia przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. w 2004r. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] postępowania egzekucyjnego w stosunku do P. S.A., nie wyłącza stosowania przepisu art. 56b Prawa wodnego. Skarżąca zwróciła uwagę, że w zaskarżanym postanowieniu nie podano przepisu prawa, który stanowiłby, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji wyłącza stosowanie art. 56b Prawa wodnego. Zdaniem Spółki, taki przepis w obowiązującym prawie nie funkcjonuje, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawdopodobnie próbowało, do przedmiotowej sprawy, dostosować uregulowania art. 70 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że w związku z upływem terminu określonego w art. 56b Prawa wodnego, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., nie ma prawa w 2007r. prowadzić w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a w szczególności dokonywać zajęć praw majątkowych P. S.A. Tytuły te powinny zostać przez Marszałka Województwa K.-P. wycofane z egzekucji z urzędu, gdyż ustała wymagalność wynikających z nich należności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji lub postanowienia z punktu widzenia ich legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela zostały wydane z naruszeniem prawa, w związku z tym podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi. Oznacza to, że wniosek skarżącego wyznaczający zakres zaskarżenia nie pokrywa się z granicami rozpoznania przez sąd. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto na podstawie art. 135 ww. ustawy sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że tytuły wykonawcze od nr [...] do [...] zostały wystawione w dniu [...]r. Powyższe tytuły zostały doręczone stronie skarżącej [...]r. - na tę datę powołało się Kolegium w zaskarżonym postanowieniu (w aktach administracyjnych brak dowodu doręczenia). Na rozprawie w dniu 28 listopada 2007r. pełnomocnik potwierdził fakt otrzymania tytułów w grudniu 2004r. Ponadto organ podniósł, że w dniu [...]r. została zajęta wierzytelność zobowiązanej. Zauważyć także należy, iż ww. tytuły wykonawcze na stronie drugiej zawierają pouczenie o przysługującym Spółce prawie wniesienia zarzutów - w terminie 7 dni - ze wskazaniem co może być podstawą zarzutów. Na podstawie art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji należy przyjąć, że termin do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upłynął w 2004r. W związku z tym pisma wniesione przez Spółkę w lutym 2007r. nie mogły być rozpatrzone merytorycznie jako zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo z lutego 2007r. (brak wskazania konkretnego dnia), które strona skarżąca nazwała "skargą na czynności egzekucyjne". W piśmie tym wskazała jako podstawę prawną żądania art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniosła w nim o uchylenie zajęcia w części dotyczącej kwot wynikających z ww. tytułów wykonawczych i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tej skargi podniosła, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, a dokonane w jego toku czynności uchylone. Na rozprawie w dniu 28 listopada 2007r. pełnomocnik strony skarżącej podał, że Spółka jednocześnie z pismem nazwanym "skarga na czynności egzekucyjne" złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ww. ustawy. Zauważyć należy, że w skardze strona zarzuciła błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że nie było żadnych podstaw, aby żądanie strony potraktować jako "zarzuty" w postępowaniu egzekucyjnym bez względu na to, czy przedmiotem sprawy była skarga na czynności egzekucyjne (znajdujące się w aktach administracyjnych), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (jak podniósł na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej). Pierwsze żądanie powinno być rozpatrzone w trybie art. 54, natomiast w przypadku drugiego w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ obowiązany był rozpatrzyć złożone podanie zgodnie z jego treścią. Tym bardziej, że tytuły wykonawcze były doręczone w grudniu 2004r., natomiast wniosek strony skarżącej podlegający rozpatrzeniu został złożony w lutym 2007r. W tej sytuacji przedwczesne byłoby zajmowanie stanowiska w przedmiocie pozostałych zarzutów skargi. Organ bowiem obowiązany jest do rozpatrzenia podania strony we właściwym trybie przewidzianym przepisami prawa. Dopiero wówczas można dokonywać merytorycznej oceny wydanego postanowienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. H. Adamczewska – Wasilewicz D. Dudra M. Łent