I SA/Bd 678/07
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-11-28
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym jest dopuszczalne, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym?Ratio decidendi
Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W takiej sytuacji organ egzekucyjny powinien rozpoznać zarzuty bezpośrednio w postanowieniu rozpatrującym zarzuty, bez potrzeby wydawania odrębnego stanowiska jako wierzyciel.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, kwestionując wysokość dochodzonego zobowiązania podatkowego i sposób doręczenia tytułu wykonawczego. Prezydent Miasta T. oddalił zarzuty, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało to postanowienie w mocy. Spółka zaskarżyła postanowienie SKO, zarzucając błędną interpretację przepisów dotyczących wykonania obowiązku i prawidłowości wszczęcia egzekucji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta T., określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz P. S.A. w W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi spółki P. S.A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz P. S.A. w W. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
I SA/Bd 678/07
UZASADNIENIE
Pismem z dnia [...] spółka P.z siedzibą w W. zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] znak [...], wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając wniosek spółka podniosła, że wszczęcie egzekucji powinno nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu sporządzonego zgodnie z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytułu wykonawczego, zawierającego m.in. rzeczywiste kwoty zobowiązania danego podmiotu. Jednocześnie strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynikający z art. 33 pkt.1 ww. ustawy, tj. podnosząc wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku. Dodatkowo zakwestionowano wysokość dochodzonego zobowiązania podatkowego, które wg podatnika wynosiło na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego 63.295,13 zł (za miesiąc marzec 2007r.), a nie jak podano w tytule wykonawczym 65.186,88 zł.
Analizując akta podatkowe P. wierzyciel ustalił, że wymiar podatku za miesiąc marzec 2007r. zgodnie z deklaracją podatkową z dnia [...] (wpływ do UM T. [...] ) skorygowaną w dniu [...] (wpływ [...]) wynosi 65.186,88 zł. W dniu [...] wystawiono i przekazano do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy, po zweryfikowaniu otrzymanych płatności od P. Jednocześnie tego samego dnia na konto organu podatkowego wpłynęła suma, która po jej zarachowaniu zmniejszyła stan zaległości w podatku do kwoty 63.295,13 · zł (postanowienie PMT nr [...] z [...]). W związku z powyższym w dniu 27 kwietnia 2007r. wierzyciel powiadomił organ egzekucyjny o zmniejszeniu dochodzonej zaległości do kwoty 63.295,13 zł. Windykacja została wszczęta przez organ w dniu [...] poprzez zajęcie wierzytelności P. na kwotę 67.963,93 (w tym podatek 63.295,13 zł) u jej dłużników i przesłanie do zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego na kwotę 65.186,88 zł. Zgodnie z § 9 pkt l b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel ma obowiązek wystawienia odpowiednich stron tytułu wykonawczego w sytuacji gdy: " w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwsza stronę tytułu wykonawczego, a druga stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję". Powyższe ma zastosowanie w przypadku wydania decyzji podatkowej zmieniającej wymiar podatku, a nie w przypadku zmiany wysokości zaległości podatkowej w wyniku zapłaty przez dłużnika lub też w wyniku egzekucji.
Zdaniem Prezydenta Miasta T. nie można uznać również argumentu, iż nieprawidłowo wystawiono tytuł wykonawczy, tj. podano nieprawidłowe kwoty dochodzonego podatku. Wskazano , iż dzień wystawienia tytułu tj. [...] zaległość zaewidencjonowana w urządzeniach księgowych wierzyciela wynosiła 65.186,88 zł. Informacja o częściowym uregulowaniu dotarła do organu podatkowego po wystawieniu i przesłaniu do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego. Wyjaśniono, że korektę zaległości przekazano niezwłocznie windykacji, o czym świadczy prawidłowa kwota egzekwowana przez organ egzekucyjny (zajęcia wierzytelności).
W ocenie Prezydenta Nie zaszła też podniesiona w zarzutach sytuacja wykonania obowiązku (istniała zaległość), ani też nie podjęto decyzji o umorzeniu podatku.
W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta T. oddalił zarzuty wniesione pismem z dnia [...]
Spółka P. pismem z dnia [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zobowiązana spółka w uzasadnieniu zażalenia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uznanie, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nawet w dacie wysłania przez organ tytułu wykonawczego do P. kwota jej zobowiązań była inna niż określona w tytule wykonawczym nr [...], a także że organ egzekucyjny, po otrzymaniu informacji o zmianie wysokości kwot dochodzonych tytułem powinien, nie dokonywać wszczęcia postępowania na podstawie takiego tytułu wykonawczego, lecz zwrócić tytuł w celu naniesienia na nim odpowiednich poprawek lub wystawienia go w prawidłowy sposób.
Rozpatrując powyższy środek odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. stwierdziło, iż stanowisko wierzyciela w sprawie uznaniu zarzutu zobowiązanego za nieuzasadniony jest prawidłowe i postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta T. . W uzasadnieniu wskazano , iż obowiązki i sposób postępowania wierzyciela w przypadku zapłaty przez zobowiązanego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w administracji części należności pieniężnej objętej egzekucją administracyjną reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 5 i 6 tego rozporządzenia po bezskutecznym upływie terminu określonego w upomnieniu wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy i niezwłocznie kieruje go do egzekucji. Ma on obowiązek przed zastosowaniem środków egzekucyjnych sprawdzić, czy należność nie wpłynęła na jego rachunek bankowy lub za pośrednictwem Poczty Polskiej albo nie została wpłacona bezpośrednio gotówką do kasy. Dalsze obowiązki wierzyciela kształtowane są w § 9 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem wierzyciel ma obowiązek zawiadomić organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości objętej tytułem wykonawczym. W przedmiotowej sprawie zmiana wysokości należności objętej egzekucją nastąpiła na skutek zapłaty części egzekwowanej należności przez zobowiązanego już po wystawieniu tytułu wykonawczego i przekazaniu go do organu egzekucyjnego. O tym fakcie zgodnie z przepisami wierzyciel niezwłocznie, bo już dnia [...] powiadomił organ egzekucyjny. W związku z czym w ocenie organu odwoławczego wierzyciel podjął wszelkie działania, do których w takiej sytuacji był zobowiązany. W świetle tych ustaleń zarzut zobowiązanego jest w ocenie Kolegium bezzasadny, a jego uznanie rażąco naruszałoby § 9 ww. rozporządzenia.
Na powyższe rozstrzygnięcie Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu w Bydgoszczy wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezydenta T’ zarzucając przedmiotowemu postanowieniu:
- błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że wykonanie części obowiązku tym samym posiadanie przez organ egzekucyjny informacji o niewymagalności części kwot nie stanowi przesłanki, o które mowa w art. 33 pkt 1, a tym samym podstawy do uznania zarzutu pomimo, iż art. 33 pkt 1 stanowi, że nie tylko wykonanie w całości, ale także w części obowiązku ciążącego na zobowiązanym stanowi podstawę zarzutu ;
- naruszenie art. 6, 7, 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że wierzyciel wydając postanowienie w trybie art. 34 §2 ustawy odnosi się do poprawności i prawidłowości działania w toku postępowania egzekucyjnego wierzyciela oraz że P. kwestionuje w sprawie działania wierzyciela - podczas gdy zarzuty składane przez zobowiązanego dotyczą działania organu egzekucyjnego i dotyczą nie obowiązków wierzyciela tylko organu egzekucyjnego ;
- naruszenie art. 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie zarzutów podniesionych przez P., pomimo iż z stanu faktycznego oraz treści uzasadnienia postanowienia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] wynika, iż zarzut ten był zasadny, gdyż wierzyciel potwierdził, że zobowiązanie P. było w dacie wszczęcia egzekucji, a nawet w dacie wysyłania przez organ tytułu wykonawczego do P. ., częściowo niewymagalne, o czym organ egzekucyjny posiadał wiedzę .
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż przedmiotem zarzutu i jego celem nie jest ocena działania wierzyciela w sprawie, lecz prawidłowość wszczęcia egzekucji przez organ egzekucyjny. Skarżąca spółka zwróciła również uwagę, iż art. 33 pkt 1 stanowi, że nie tylko wykonanie w całości, ale także w części obowiązku ciążącego ona zobowiązanym stanowi podstawę zarzutu. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wysokość należności wierzyciela była inna niż ta przytoczona w treści tytułu wykonawczego.
Dla poparcia swojej argumentacji skarżąca spółka podkreśliła , że celem postępowania zapoczątkowanego złożeniem zarzutu jest ustalenie czy zaistniały przesłanki, o których mowa wart. 33 ustawy, czyli w tym przypadku w pkt 1 tego artykułu. Zdaniem strony z uwagi na fakt, że kwota zadłużenia P. w dacie wszczęcia egzekucji była mniejsza niż kwota wymieniona w tytule wykonawczym, przesłanki z art. 33 pkt 1 ustawy zostały spełnione i zgłoszony zarzut zasługiwał na uwzględnienie wobec czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. powinno uchylić postanowienie wierzyciela.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Choć nie z powodu argumentów podniesionych przez stronę skarżącą .
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd zauważa, iż rozpatrując niniejszą sprawę należy mieć na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06, który po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekł, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa wart. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozwiązanie problemu poruszonego w przedstawionym pytaniu prawnym sprowadza się w istocie do wykładni art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca".
Dokonując wykładni gramatycznej cytowanego przepisu można dojść do jednoznacznego wniosku, że w sytuacji zgłoszonych zarzutów wskazanych w tym przepisie organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca". W związku z czym zastosowanie wyłącznie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać w zakresie zgłoszonych zarzutów stanowisko wierzyciela - a więc "uzyskać stanowisko od samego siebie". Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że analogicznie do sytuacji będącej przedmiotem zapytania w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta T. występuje w dwóch postaciach: organu podatkowego w rozumieniu art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005r. poz. 60 ze zm.) i organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym nie może być w przedmiotowej sprawie mowy o dwóch odrębnych organach tj. organie podatkowym (wierzycielu) oraz organie egzekucyjnym, które to organy jedynie mają taką samą nazwę.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił jednak uwagę, że w doktrynie prawa ugruntowane jest stanowisko, iż dokonując wykładni przepisów prawa nie należy się ograniczać do jednego tylko jej rodzaju. Przywołał na poparcie tej argumentacji stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 08 stycznia 1993 r. III ARN 84/92 oraz uchwale z dnia 07 marca 1995r. III AZP 2/95 (OSNCP 1993/10 poz. 183), w których stwierdził: " ... Wykładnia gramatyczno - słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących stronę procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni : historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie jeżeli nie przede wszystkim - celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy". Podobne stanowisko zajął również prof. dr Ryszard Mastalski, który w swojej książce poświęconej prawu podatkowemu pisze: " ... Wykładnia prawa podatkowego, jak w ogóle wykładnia prawa jest ( ... ) procesem kompleksowym, wymagającym równoczesnego stosowania co najmniej wszystkich trzech językowej, systemowej, funkcjonalnej) przedstawionych tu rodzajów wykładni. Rezultaty wykładni językowej są więc nie tyle poddawane weryfikacji, co dalszemu uściśleniu i rozwinięciu poprzez stosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej. Poszczególnych rodzajów wykładni, zwłaszcza w procesie stosowania prawa podatkowego, nie można zatem traktować jak luźno ze sobą powiązanych etapów procesu interpretacji prawa, lecz jako części składowe tego procesu tworzące razem pewną całość" (R. Mastalski - Wprowadzenie do prawa podatkowego, wyd. C. H. Beck Warszawa 1995 r. str. 106).
Skoro zaś rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela - a więc "uzyskać stanowisko od samego siebie" w zakresie zgłoszonych zarzutów, należy sięgnąć do wykładni systemowej i celowościowej.
Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał stanowisko WSA w Szczecinie który w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 359/05, stwierdził że: " ... U podstaw regulacji prawnej, wymagającej uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w zakresie zasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, leży niewątpliwie uznanie przez ustawodawcę potrzeby uzyskania - przed rozpatrzeniem zarzutów przez sam organ egzekucyjny, do którego zarzuty zostały zgłoszone - wypowiedzi w tym zakresie samego wierzyciela, będącego przecież "dysponentem" postępowania egzekucyjnego, skoro to na jego wniosek i na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przezeń zgodnie z wymogami formalnymi określonymi wart. 27 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny obowiązany jest wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne (art. 26 § 1 ustawy), samemu będąc uprawnionym jedynie do badania jego dopuszczalności, nie zaś do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przyjęta przez ustawodawcę forma postanowienia, w jakiej stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów winien zająć wierzycie!, poddanie tego stanowiska kontroli instancyjnej, a w konsekwencji także kontroli sądowo-administracyjnej, wskazuje jednoznacznie na ratio legis takiego unormowania, w szczególności przy uwzględnieniu zasady, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów opartych na podstawach określonych w art. 33 pkt 1-5 ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
Jest oczywistym, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Przyjmowanie stanowiska odmiennego, a więc przyjmowanie, że stanowisko w formie podlegającego zaskarżeniu postanowienia wierzyciel obowiązany jest zajmować także wtedy, gdy jest on równocześnie organem egzekucyjnym, wskazywać musiałoby na to, że ustawodawca jest nieracjonalny, skoro temu samemu podmiotowi (wierzycielowi będącemu .zarazem organem egzekucyjnym) w tejże samej kwestii (zasadność zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego) nakazuje wypowiadać się dwukrotnie, przyjmując przy tym zasadę, że jako organ egzekucyjny podmiot ten związany jest swoją wypowiedzią wyrażoną w odpowiedniej formie w roli wierzyciela i że każde z tych stanowisk, wyrażone przez ten sam podmiot występujący w różnej roli, podlega odrębnej kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Przeciwnie, za w pełni racjonalne uznać należy takie stanowisko w rozpatrywanej kwestii, które kierując się z jednej strony potrzebą sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej zaś strony Vi! niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesu prawnego, przyjmuje brak podstawy prawnej do wydawania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wówczas, gdy tym wierzycielem jest sam organ prowadzący tę egzekucję".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uzasadnieniu uchwały celem omawianej regulacji prawnej jest poddanie kontroli instancyjnej oraz, na dalszym etapie, kontroli sądowoadministracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa jest w przepisie art. 33 pkt 1-5 tej ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcie polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Założyć także należy, że celem wprowadzenia, znowelizowanym ustawą z dnia 06 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tego dodatkowego etapu w postępowaniu egzekucyjnym, tj. uzyskiwania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie do organu odwoławczego, a na postanowienie organu odwoławczego, skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270), nie było przedłużanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zarzuty zobowiązanego mogą zostać rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów; na które przysługują mu takie same środki zaskarżania, jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów .
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, że to stanowisko nie jest odosobnione. Analogiczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt SA/Łd 146/05 oraz R. Hauser i Z. Leoński - autorzy Komentarza do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Wydawnictwo C.H. Beck 2003, s. 105). Podobne stanowisko wyrażono opracowaniu "Administracyjne postępowanie egzekucyjne" T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, gdzie stwierdzono, że: " ... W przypadku, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem to faza postępowania badania dopuszczalności egzekucji w ogóle nie występuje. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem już na etapie sporządzania tytułu wykonawczego powinien ocenić, czy egzekucja jest dopuszczalna. W razie stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji organ ten po prostu nie przystępuje do sporządzenia tytułu wykonawczego" Wydawnictwo TNOiK 2002, s.102). Z kolei w "Postępowaniu egzekucyjnym w administracji - komentarz" T. Jęrzejewski. P. Rączka stwierdzili, że " ... Przepis art. 34 § 1 nie będzie miał zastosowania w przypadku, gdy organ egzekucyjny i wierzyciel to ten sam podmiot" (Wydawnictwo Info trade, Gdańsk 2000 r., s. 103).
Mając na uwadze powyższe wywody Sąd stwierdza, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa wart. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest gmina reprezentowana przez Prezydenta Miasta, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe.
Wobec zajętego przez Sąd stanowiska zarzuty podniesione w skardze nie wymagają rozpatrzenia pod względem merytorycznym.
Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Na podstawie art. 200 wskazanej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.
H. Adamczewska-Wasilewicz D. Dudra M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło