I SA/Bd 682/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-01-11
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Leszek Kleczkowski, Tomasz Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania składek, uznając, że wniosek został złożony po terminie, mimo iż został złożony do skrzynki podawczej organu, która nie zapewniała potwierdzenia daty złożenia?Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Umożliwiając składanie pism do skrzynki podawczej bez możliwości uzyskania potwierdzenia daty złożenia, organ nie może obciążać strony negatywnymi skutkami przyjętego sposobu doręczania pism. Oczekiwanie formalnego dowodu złożenia wniosku w takiej sytuacji jest niemożliwe do zrealizowania i nieuprawnione. Organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie odniósł się do twierdzeń oraz dowodów strony.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku D. G. o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r., uznając, że wniosek został złożony po terminie (po 30 czerwca 2020 r.). Skarżąca twierdziła, że złożyła wniosek w dniu 29 czerwca 2020 r. do skrzynki podawczej organu, co uniemożliwiło uzyskanie potwierdzenia złożenia. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym nieprzeprowadzenie dowodów i nierzetelne rozpatrzenie sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zasądzono od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz D. G. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o zwolnienie z opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz D. G. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą D. G. (skarżąca) wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r.
Organ podał, że zgodnie z art. 31 zp. 1 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. płatnik przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. Zdaniem organu, analiza dokumentacji załączonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazuje, iż nie został załączony formalny dowód potwierdzający wpływ przedmiotowego wniosku w terminie wskazanym w ustawie. Odnosząc się do przedłożonych dowodów organ uznał, że skarżąca miała trzymiesięczny termin na złożenie w Zakładzie wniosku o zwolnienie (1 kwietnia 2020 do [...] czerwca 2020). Podniesienie jako dowodu braku umiejętności obsługi platformy ZUS PUE oraz czasowej niezdolności do pracy pracownika obsługującego przedmiotową platformę nie wykluczało, zdaniem organu, możliwości złożenia przedmiotowego wniosku w innej formie, zwłaszcza że w terminie na złożenie przedmiotowego wniosku skarżąca składała inne wnioski osobiście (przez przedstawiciela) bądź w formie elektronicznej.
W złożonej skardze pełnomocnik skarżącej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 136 §1 kpa w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 ustawy z [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) – dalej jako: "u.s.u.s." poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania świadka M. M. oraz strony w zakresie udowodnienia okoliczności i terminu złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności, co spowodowało, że organ uznał, iż skarżąca nie udowodniła daty złożenia wniosku,
2) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) – dalej jako: "k.p.a." w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez nierzetelne rozpatrzenie sprawy polegające na nieuwzględnieniu i nieodniesieniu się do dowodów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz nieprzeprowadzenie dowodów z przesłuchania strony i świadka, a w efekcie:
- pominięcie, że w dniu [...].07.2020 r. w sprawie wniosku o zwolnienie z należności pracownik organu kontaktował się ze skarżącą, zatem wniosek nie mógł być złożony [...].07.2020 r.
- pominięcie, iż organ umożliwił także obsługę wniosków za pośrednictwem skrzynki podawczej w celu zapobiegania szerzeniu się epidemii koronawirusa, a nie tylko za pośrednictwem osobistego działania lub w formie elektronicznej,
- pominięcie, iż pracownik odwołującej - M. M., który miał dostęp do platformy PUE oraz umiał ją obsłużyć przebywał na zasiłku opiekuńczym i dlatego też wniosek o zwolnienie został wygenerowany za pomocą programu GOFIN w dniu [...].06.2020 r., co świadczy o tym, że skarżąca podjęła działania w celu terminowego złożenia wniosku, jednakże z przyczyn niezależnych od siebie organ opróżnił skrzynkę na dokumenty po dniu [...].06.2020 r. i niesłusznie przyjął, że skarżąca złożyła wniosek ze swej winy po terminie
- błędne przyjęcie, iż skarżąca nie udowodniła faktu złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności w terminie do dnia [...].06.2020 r., podczas gdy niemożliwym jest otrzymanie potwierdzenia złożenia wniosku w przypadku umieszczenia go w skrzynce podawczej, natomiast skarżąca wykazała datę wygenerowania dokumentu i wykazała tym samym, że wniosek został złożony w terminie, zaś organ jako datę złożenia wniosku przyjął dzień, w którym jego pracownik opróżnił skrzynkę podawczą (lub zarejestrował w systemie wniosek), co nastąpiło po dacie [...].06.2020 r.
3) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez działania prowadzące do utraty braku zaufania do władzy publicznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy
4) art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji z dnia [...].08.2020 r.
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji, w sytuacji gdy była ona wadliwa, co powinno było skutkować wydaniem przez organ decyzji na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s.,
6) art. 61 a k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie mimo, iż postępowanie to mogło być prowadzone z racji spełnienia wszystkich kryteriów do jego wszczęcia przez skarżącą, co doprowadziło do wydania niesłusznych decyzji w niniejszej sprawie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozważenie uchylenia decyzji ją poprzedzającej z [...] sierpnia 2020r. Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań M. M. na okoliczność udowodnienia, że niemożliwym było złożenie wniosku przez platformę PUE, udzielania telefonicznych instrukcji odwołującej na temat wypełnienia i złożenia wniosku, daty złożenia wniosku oraz sposobu złożenia wniosku, kontaktu telefonicznego pracownika ZUS w dniu [...].07.2020 r. w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania należności oraz przesłuchania skarżącej na okoliczność udowodnienia, że niemożliwym było złożenie wniosku przez platformę PUE, udzielania telefonicznych instrukcji przez M. M. na temat wypełnienia i złożenia wniosku przez ogólnodostępny program GOFIN, daty złożenia wniosku oraz sposobu złożenia wniosku, braku winy po stronie odwołującej przy niedochowaniu wpływu wniosku w terminie, kontaktu telefonicznego pracownika ZUS w dniu [...].07.2020 r. w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania należności.
W skardze podkreślono, że kadrowa obsługująca platformę ZUS PUE przebywała w czerwcu 2020 r. na zasiłku opiekuńczym i nie miała do niej dostępu z domu, tak by wypełnić i wysłać wniosek o zwolnienie ze składek. Skarżąca natomiast nie potrafiła samodzielnie z niej skorzystać. Wobec tego, w dniu [...].06.2020 r. skarżąca uzupełniła wniosek przy użyciu ogólnodostępnej platformy GOFIN korzystając z telefonicznych porad udzielonych przez kadrową. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek został pobrany na komputer (data modyfikacji [...].06.2020 r.) i tego samego dnia złożony w ZUS w B.. Podkreślono również, że w załączeniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy został przesłany zrzut ekranu z datą wygenerowania dokumentu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzuty i argumentację skargi. Podała, że wrzucenie pisma do skrzynki podawczej nie generowało jakiegokolwiek potwierdzenia. Na potwierdzenie, iż wniosek został złożony w dniu [...].06.2020 r. skarżąca posiada jedynie screen ekranu z wygenerowanym plikiem do wydruku wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym,
na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: ustawa o COVID-19), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że strona skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, z czego skorzystała, przedstawiając swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] listopada 2021r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza tym, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów Sąd stwierdza, że narusza ona prawo, a wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Inne z dnia [...] października 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2020r. odmawiającą wszczęcia postępowania w zakresie wniosku Skarżącej o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące marzec-maj 2020 r. Organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie złożonego przez Stronę wniosku, albowiem ustalił, że Skarżąca wniosek złożyła w formie papierowej do skrzynki podawczej organu w dniu [...] lipca 2020 r., a zatem po terminie wynikającym z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19. Skarżąca z kolei twierdzi, że wniosek złożyła w dniu [...] czerwca 2020 r., a zatem w terminie. Spór między stronami dotyczy więc daty złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. Spór ten generuje potrzebę rozstrzygnięcia, czy zastosowane przez organ na etapie składania wniosku procedury, a w dalszej kolejności przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające, w tym istniejące dowody, pozwalały na jednoznaczne ustalenie, że skarżąca uchybiła terminowi na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. Między stronami nie ma sporu odnośnie miejsca złożenia wniosku, wniosek bezspornie został złożony przez Skarżącą osobiście, w skrzynce podawczej organu umieszczonej w siedzibie Oddziału ZUS w B..
W zakresie mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wskazać należy, że zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Inne, nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Inne, o czym stanowi art. 31zp ust. 4 ww. ustawy. Cytowany przepis został zmieniony przez art. 77 pkt 65 ustawy z dnia [...] czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1086) i od dnia [...] czerwca 2020 r. stanowił, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym. W konsekwencji powyższej zmiany, wnioskodawca z dniem [...] czerwca 2020 r. utracił prawo złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek w formie dokumentu papierowego.
W realiach niniejszej sprawy, do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, stosownie do art. 180 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), zastosowanie mają przepisy k.p.a. Prowadząc zatem postępowanie administracyjne Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązany jest stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ zobowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.),
co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Z kolei, podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego przepisu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie i wydane w jego wyniku decyzje nie spełniają standardów określonych w przywołanych przepisach k.p.a.
Ze stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie wynika, że wnoszenie pism do organu w siedzibie Oddziału ZUS w B. w okresie epidemii zorganizowane zostało w ten sposób, iż pisma można było składać także do odpowiedniej skrzynki podawczej, bez kontaktu z pracownikiem organu. Skorzystanie z takiej drogi wiązało się z brakiem uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentów przez pracownika organu. Na oficjalnej stronie internetowej ZUS, znajdującej się pod adresem https://www.zus.pl/o-zus/aktualnosci, pod datą [...] kwietnia 2020 r. widnieje między innymi następująca informacja: "W placówkach ZUS do Państwa dyspozycji nadal pozostaną skrzynki, do których można samodzielnie składać dokumenty, wnioski, pisma – "Skrzynka na dokumenty" oraz skrzynka "Wnioski przedsiębiorców – Tarcza Antykryzysowa"." Informacja ta jest kontynuacją wcześniejszych ogłoszeń ZUS. W informacji z dnia [...] marca 2020 r. podano, że: "We wszystkich placówkach ZUS przygotowaliśmy dla Państwa wyodrębnione strefy, w których będą Państwo mogli samodzielnie złożyć wnioski, bez kontaktu osobistego z pracownikami Zakładu. Takie rozwiązanie ma na celu zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i obsługę spraw w sposób niezakłócony." Z kolei w informacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. ZUS podał: "Przypominamy, że aktualnie wnioski można składać do ZUS: drogą elektroniczną – przez PUE ZUS, w formie papierowej – za pośrednictwem poczty, osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS)." Organ w niniejszej sprawie możliwości składania pism do skrzynki podawczej nie kwestionuje. Skarżąca z kolei twierdzi, że z powodu braku możliwości złożenia wniosku drogą elektroniczną, skorzystała z możliwości jaką dał jej organ i wniosek o zwolnienie z opłacenia składek złożyła w skrzynce podawczej w dniu [...] czerwca 2020 r.
W ocenie Sądu, organ wprowadzając procedurę składania pism za pośrednictwem skrzynki podawczej wystawionej w siedzibie organu, bez możliwości uzyskania potwierdzenia ich złożenia np. elektronicznie bądź przez pracownika organu, nie może obciążać strony negatywnymi skutkami przyjętego sposobu doręczania pism i wniosków, który uniemożliwia stronie uzyskanie potwierdzenia ich złożenia. Oczekiwanie w tej sytuacji od strony formalnego dowodu złożenia wniosku jest niemożliwe do zrealizowania, a w rezultacie nieuprawnione.
Umożliwiając składnie pism w podany sposób, organ powinien zapewnić możliwość jednoznacznego ustalenia, czy pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Nie można przecież wykluczyć, że w sytuacji stosowania nowych rozwiązań organizacyjnych złożone pismo np. zostanie wyjęte ze skrzynki podawczej nie w dniu jego złożenia, czy w dniu następnym ale w późniejszym terminie, bądź zaistnieją inne zdarzenia skutkujące ostatecznie przybiciem prezentaty organu z datą wpływu pisma inną, niż data jego faktycznego złożenia.
Organ umożliwiając składanie pism do skrzynki bez możliwości uzyskania stosownego potwierdzenia daty ich złożenia np. poprzez wprowadzenie stosownych, transparentnych procedur weryfikacyjnych, przerzucił całą odpowiedzialność na podmiot składający pismo. Zauważyć w tym zakresie należy, że o ile w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2020r. organ ograniczył jedynie do stwierdzenia, iż w wyniku analizy przedmiotowej sprawy ustalono, że wniosek został złożony w dniu [...] lipca 2020r., czyli po obowiązującym terminie, to już w zaskarżonej decyzji organ odnosząc się do twierdzeń i dowodów skarżącej dodatkowo stwierdził, że Skarżąca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie załączyła formalnego dowodu potwierdzającego wpływ wniosku w terminie wskazanym w ustawie (k. 26 akt administracyjnych). W opinii Sądu, w kontekście tej sprawy, tego rodzaju przyczynę negatywnego załatwienia wniosku należy uznać za nieuprawnioną, naruszająca zasady wyrażone w art. 7 i art. 8 k.p.a. Brak możliwości udokumentowania złożenia pism do skrzynki podawczej powoduje, że okoliczność ta powinna być wykazana w sposób, jaki może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził poprawnego postępowania w celu ustalenia, czy Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacenia składek w formie dokumentu papierowego w skrzynce podawczej przed dniem [...] czerwca 2020 r. Twierdzenie organu, że Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacenia składek w dniu [...] lipca 2020 r. jest niewystarczające, zwłaszcza że Skarżąca konsekwentnie powołuje się na okoliczność sporządzenia wniosku w dniu [...] czerwca 2020 r., brak możliwości złożenia wniosku do rąk pracownika i uzyskania pieczęci z datą złożenia pisma oraz na telefoniczny kontakt pracownika organu ze Skarżącą w sprawie złożonego wniosku, w dniu [...] lipca 2020 r. Na poparcie swoich twierdzeń Strona wnosiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - swojego pracownika M. M. oraz przesłała zrzut ekranu z wygenerowanym plikiem do wydruku wniosku, mające potwierdzać datę sporządzenia i złożenia wniosku. Do twierdzeń i wniosków Skarżącej, podnoszonych już w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., a więc przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, organ praktycznie się nie odniósł ani w decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., ani w decyzji z dnia [...] października 2020r. Sąd za zasadne uznaje w tym zakresie zarzuty Skarżącej dotyczące nieprzeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego. Należy podkreślić, że wydanie przez ZUS negatywnej decyzji, powinno poprzedzać przeprowadzenie postępowania zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Uregulowania ustawy COVID-19 nie ograniczają uprawnień procesowych wnioskodawcy, gwarantowanych przepisami K.p.a.
Ponadto, wydane w sprawie decyzje naruszają art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco, wyczerpująco i zrozumiale dla strony uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich naturalną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Prawidłowo uzasadnione decyzje mają z kolei znaczenie dla realizacji zasady wynikającej z art. 11 K.p.a., zgodnie z którą, organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony uważane przez nią za istotne dla sposobu załatwienia. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się tylko do przedstawienia przez organ własnego stanowiska, w sytuacji gdy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia budzą zastrzeżenia strony. W uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do tych zastrzeżeń, a nie je pomijać.
W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie przeprowadził bowiem wyczerpującego postępowania dowodowego, a w wydanych decyzjach nie odniósł się do twierdzeń Skarżącej, ani do powoływanych przez nią dowodów na okoliczność złożenia wniosku w dniu [...] czerwca 2020 r. Zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają na jednoznaczne przyjęcie, że wniosek nie został złożony w terminie, do skrzynki podawczej organu.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ respektując wskazane zasady postępowania administracyjnego oraz stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu ustali, w jakim dniu został złożony wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Organ weźmie przy tym pod uwagę okoliczności i dowody przedstawione przez stronę. Następnie organ rozstrzygnie sprawę, a swoje stanowisko uzasadni w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a., umożliwiający stronie poznanie faktycznych motywów rozstrzygnięcia.
Natomiast Sąd nie podziela podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ art. 81a § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia zwolnienia skarżącej z opłacania należności z tytułu składek, innymi słowy, zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek. Natomiast możliwość rozstrzygania na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, odnosi się do postępowań, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia ( v. wyrok NSA z 8 lutego 2021r., sygn. akt I OSK 2463/20 ). W rezultacie, przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozważanej sprawie.
Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenia dowodów wskazanych przez organ oraz skarżącą. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Po pierwsze, przeprowadzanie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach jest zbędne, w sytuacji, gdy Sąd ma możliwość zapoznania się z nimi, dysponując załączonymi do skargi aktami sprawy. Po drugie, postępowanie sądowoadministracyjne nie może zastąpić postępowania administracyjnego. Przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ogranicza się wyłącznie do dowodu z dokumentu i ma ono charakter wyjątkowy, bowiem wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego powinny być dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Istotny jest stan faktyczny na moment wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) .Skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło