I SA/Bd 687/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Inne odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., wynikających z reklamacji z dnia [...] czerwca 2020 r., po złożonych przez stronę korektach dokumentów rozliczeniowych. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2020 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że dokonano ponownej analizy konta płatnika składek w Kompleksowym Systemie Informatycznym. Podał, że zwolnienie z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Oznacza to, że uwzględnia się w rozliczeniu tylko te korekty deklaracji rozliczeniowych, które wpłyną do Zakładu przed dniem rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Za dzień rozpatrzenia wniosku uznaje się datę utworzenia noty umorzeniowej. Na prowadzonym dla skarżącego koncie płatnika składek, noty umorzeniowe utworzyły się dnia [...] maja 2020 r. (za 03/2020 i 04/2020) i [...] czerwca 2020 r. (za 05/2020), natomiast korekty zostały dokonane po tym czasie, tj. [...] czerwca 2020 r. Zwolnienie więc przysługuje tylko na kwoty wskazanej przed korektą. W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wnosi o jej uchylenie lub zmianę. Podniósł, że często odwiedza placówkę ZUS, żeby wszystko w jego firmie było w porządku. Dnia [...] kwietnia 2020 r. złożył elektronicznie wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. W czerwcu 2020 r. dowiedział się, że został zwolniony z opłacania składek. Następnie, dnia [...] czerwca 2020 r., po powrocie z wyjazdu służbowego, udał się do placówki ZUS, aby dowiedzieć się, jaką kwotę na składki ma płacić. W ZUS poinformowano go, że musi napisać pismo o ponowne rozliczenie składek, ponieważ są naliczone nieprawidłowe kwoty i ma niedopłatę w kwocie [...]zł. Błąd wynika z tego, że oprócz prowadzenia działalności gospodarczej od [...] stycznia do [...] lutego 2020 r. skarżący był jeszcze zatrudniony i dlatego trzeba zrobić korektę rozliczenia składek. Skarżący napisał pismo w tym samym dniu, a następnie opłacił zaległości. Podkreślił, że przed zatrudnieniem i po rozwiązaniu umowy o pracę kilkukrotnie był w placówce ZUS i zgłaszał zmiany. Podczas zamknięcia placówki ZUS dzwonił na infolinię z zapytaniem, czy musi jeszcze coś zrobić, w związku z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek (złożyć jakiś dodatkowy dokument), otrzymał informację, że ma czekać na decyzję ZUS. Dnia [...] sierpnia 2020 r. otrzymał pismo z ZUS, że odmawia się mu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek od marca do maja 2020 r., a dnia [...] października 2020 r. podtrzymano tę decyzję. Skarżący podkreślił, że z powodu COVID sytuacja jego firmy jest zła i zapłata dodatkowo [...] zł to dla niego bardzo duże obciążenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku, Sąd umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. ZUS, odwołując się do treści art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek od marca do maja 2020 r. wynikających z reklamacji z dnia [...] czerwca 2020 r., po złożonych przez stronę korektach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że był wielokrotnie w placówce ZUS m.in. w dniu [...] stycznia 2020 r., [...] lutego 2020 r., [...] lutego 2020 r., [...] marca 2020 r., [...] czerwca 2020 r. Podczas zamknięcia placówki ZUS z powodu pandemii dzwonił na infolinię z zapytaniem, co jeszcze ma zrobić w związku z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek i otrzymał informację, że ma czekać na wydanie decyzji. Podkreślił, że pomimo podejmowanych starań stał się dłużnikiem ZUS. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Zakład, wskazując na treść art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ wskazał, że zwolnieniu podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku, za który uznanie się datę utworzenia noty umorzeniowej. Organ podkreślił, że na koncie skarżącego noty umorzeniowe utworzyły się dnia [...] maja 2020 r. (za marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r.) oraz w dniu [...] czerwca 2020 r. (za maj 2020 r.), natomiast korekty zostały dokonane po tym czasie, tj. [...] czerwca 2020 r. W konsekwencji, zwolnienie przysługuje tylko w odniesieniu do kwot wskazanych przed korektą. W skardze strona powtórzyła zarzutu zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazać należy, że w myśl przytoczonych w decyzji z dnia [...] października 2020 r. przepisów, tj. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Na gruncie tych regulacji Zakład odmówił prawa do zwolnienia ze składek, gdyż korekty zostały dokonane w dniu [...] czerwca 2020 r. (po dacie utworzenia not umorzeniowych), a zatem zwolnienie przysługuje tylko w odniesieniu do kwot wykazanych przed korektą. Należy jednak zauważyć, że zgodnie ze wskazanym przez organ art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. [...] deklaracji rozliczeniowych zostały przez skarżącego złożone przed tym terminem. Nie można też nie zauważyć, że w decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zakład wskazał zupełnie inną podstawę prawną rozstrzygnięcia, mianowicie art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia i narusza wymienione przepisy, bowiem nie wiadomo, czy podstawę prawną pozbawienia skarżącego prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek stanowi art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, czy art. 31zq ust. 1 i ust. 3 tej ustawy. Jeżeli podstawę tę stanowi art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, to zauważyć należy, że skarżący dokonał korekty dokumentów rozliczeniowych do dnia [...] czerwca 2020 r. Motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Nie służy temu podanie przez organ w wydanych decyzjach różnych przepisów prawnych mających uzasadniać odmowę zwolnienia. Trudno też, aby strona z zaskarżonej decyzji uzyskała wiedzę o tym jakie regulacje prawne zadecydowały o pozbawieniu jej prawa do zwolnienia, skoro wymienione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2020 r. przepisy art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID w ogóle nie tłumaczą podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Organ powinien wskazać także na jakiej podstawie prawnej uznaje, że za dzień rozpatrzenia wniosku należy przyjąć datę utworzenia noty umorzeniowej. Zakład odniesienie się też do twierdzenia skarżącego (zawartego już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), że podejmował starania w celu uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Podniósł, że był wielokrotnie w palcówce ZUS, a okresie zamknięcia ZUS z powodu pandemii dzwonił na infolinię. Z jego wyjaśnień wynika, że nikt z ZUS nie udzielił mu informacji o konieczności złożenia korekt deklaracji rozliczeniowych przed rozpatrzeniem wniosku (utworzeniem not umorzeniowych). W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze treść tego przepisu. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia. s.H.Adamczewska-Wasilewicz s.L.Kleczkowski s.T.Wójcik