I SA/Bd 69/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2004r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 03 stycznia 2011r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, postanowieniem z dnia 04 marca 2011r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 21 marca 2011r. K. B. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych (malowanie, tapetowanie, drobne naprawy i remonty, kopanie ogrodów, grabienie trawy) dostając w zamian żywność. Zbiera puszki i plastiki. Odzież i jedzenie otrzymuje również od znajomych, za co odwdzięcza się pomocą przy drobnych pracach. Zamieszkuje z żoną, która również mu pomaga, mimo że od 15 lat (od kiedy ustanowiona została rozdzielność majątkowa) nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Wnioskodawca uważa, że spełnia warunki niezbędne do uzyskania prawa pomocy, gdyż jego sytuacja jest wyjątkowo trudna. Dodał, że jego żona nie posiada żadnego majątku, obligacji i papierów wartościowych. Dołączył również rachunek za stałe miesięczne opłaty w KSM, odręcznie wypisane koszty innych opłat stałych oraz wyciąg z rachunku K. B. z informacją o wysokości jej emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 21 marca 2011r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 04 marca 2011r., który nie został odrzucony przez Sąd. W świetle art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 28 lutego 2011r., jak również z informacji zawartych w sprzeciwie oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, nie posiada majątku ani dochodów. Utrzymuje się głównie z prac dorywczych, dodatkowo zbiera puszki i plastiki. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1.640,25 zł i pomaga mu pomimo ustanowionej rozdzielności majątkowej. Miesięczne opłaty związane z mieszkaniem wynoszą około 550 zł, ponadto energia elektryczna 227,43 zł co dwa miesiące, woda 70 zł miesięcznie, telefon komórkowy 50 zł miesięcznie, kablówka z internetem 68,72 zł, środki higieny i czystości około 200 zł miesięcznie. Wyliczenie nie uwzględnia kosztu zakupu lekarstw oraz ubrania. Ponadto wnioskodawca zalega z płatnościami wobec ZUS. W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez uiszczania przez nią kosztów sądowych. Natomiast brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu pierwszoinstancyjnego, który stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie, ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji orzeczenia.