I SA/Bd 693/12

I SA/Bd 693/12 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. O. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 693/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę J. O. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, z uwagi na nieuiszczenie wpisu. W dniu 7 września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż posiada mieszkanie o pow. 60 m², oraz mieszkanie odziedziczone w spadku po rodzicach. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma synami. Podał, że dochód jego i jego żony wynosi łącznie 4.500 zł brutto (1.890 zł netto). Oświadczył, że nie posiada innego majątku. Podał również, że z uwagi na brak zleceń od kontrahentów, obecna sytuacja materialna uniemożliwia właściwe funkcjonowanie przedsiębiorstwa, którego jest właścicielem. Skarżący zwrócił też uwagę na konieczność spłacania kredytów zaciągniętych w związku z prowadzeniem działalności. Następnie w odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący wskazał, że posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie, które jest obciążone kredytem hipotecznym (miesięczna rata wynosi 950,00 zł) i oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Ponadto przedstawił rozliczenie dochodów firmy za lata 2010-2012. Postanowieniem z dnia 5 października 2012 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący w dniu 24 października 2012 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, w którym podniósł, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Podał, że w związku z prowadzoną działalnością zaciągnięte zostały kredyty. Wskazał również, że z uwagi na obecną sytuację finansową zamierza sprzedać odziedziczone mieszkanie. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nigdy nie był i nie jest posiadaczem nieruchomości rolnej. Podniósł, że podane we wniosku dochody są dochodami brutto. Do sprzeciwu skarżący załączył: dokument określający wysokość czynszu za mieszkanie: za wrzesień 2012 r. – 421,95 zł, za październik 2012 r. – 444,46 zł, rachunki związane z opłatami (czynsz za mieszkanie, opłata za energię elektryczną), umowę kredytu hipotecznego z dnia 14 sierpnia 2006 r. udzielonego na kwotę 23.918,47 zł na sfinansowanie remontu mieszkania, umowę kredytu z dnia 28 grudnia 2010 r. na kwotę 32.777,78 zł udzielonego na sfinansowanie kosztów zakupu samochodu, umowę kredytu hipotecznego z dnia 27 kwietnia 2011 r. udzielonego na kwotę 145.157,26 zł na zakup nieruchomości mieszkalnej na rynku wtórnym, oraz umowę o kredyt gotówkowy z dnia 26 stycznia 2012 r. udzielonego na kwotę 7.309,61 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). Przy czym chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny ocenianą obiektywnie. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia sprawy sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał i nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście tak ciężka, że wymaga pomocy Państwa w zakresie poniesienia za niego kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. We wniosku o udzielenie prawa pomocy skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o pow. 60 m², oraz mieszkanie odziedziczone w spadku po rodzicach. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Podał, że dochód jego i jego żony wynosi łącznie 4.500 zł brutto (1.890 zł netto). Wskazał również, że z uwagi na brak zleceń od kontrahentów, obecna sytuacja materialna uniemożliwia właściwe funkcjonowanie przedsiębiorstwa, którego jest właścicielem. Skarżący zwrócił też uwagę na konieczność spłacania kredytów zaciągniętych w związku z prowadzeniem działalności. Dodatkowo, w odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego skarżący podał, że posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie, które jest obciążone kredytem hipotecznym i oświadczył, że nie posiada oszczędności. Przedstawił też rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej za lata 2010-2012, z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód odpowiednio w kwocie 42.976,75 zł oraz 7.278,76 zł. Ponadto w roku bieżącym (rozliczenie za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia) z tego tytułu osiągnął dochód w kwocie 3.428,08 zł. W ocenie Sądu przedłożone przez stronę oświadczenia i dokumenty nie przekonują do pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona posiada nieruchomości w postaci mieszkań, posiada dochód z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, dochód żony pozostającej we wspólnym gospodarstwie, jednak stara się wykazać brak środków na pokrycie kosztów sądowych. Ubiega się również o ustanowienie adwokata. Mając na względzie sytuację majątkową strony Sąd wskazuje ponadto, że o możliwości gromadzenia środków finansowych przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź straty) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności (por. postanowienie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Op 30/12, oraz postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 484/12). Stąd też Sąd wziął pod uwagę przedłożone w toku postępowania rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej za lata 2010 – 2012, które wskazują, że przychody ze sprzedaży towarów i usług w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. wyniosły 30.420,83 zł, w 2011 r. wyniosły 101.965,07 zł, a w 2010 r. 125.087,35 zł. Mając na względzie te dane należy stwierdzić, że skarżący miał realną możliwość akumulacji środków finansowych niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych. Z kolei fakt istnienia wydatków, które ograniczają zdolności płatnicze skarżącego nie oznacza jeszcze, że strona znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, mającej charakter wyjątkowy. Określając wydatki, skarżący wskazał na konieczność spłaty kredytu bankowego zaciągniętego w związku z działalnością gospodarczą, oraz kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi 950,00 zł. Ponadto do sprzeciwu skarżący załączył: umowę kredytu hipotecznego z dnia 14 sierpnia 2006 r. udzielonego na kwotę 23.918,47 zł, na sfinansowanie remontu mieszkania, umowę kredytu z dnia 28 grudnia 2010 r. na kwotę 32.777,78 zł udzielonego na sfinansowanie kosztów zakupu samochodu, umowę kredytu hipotecznego z dnia 27 kwietnia 2011 r. udzielonego na kwotę 145.157,26 zł na zakup nieruchomości mieszkalnej na rynku wtórnym, oraz umowę o kredyt gotówkowy z dnia 26 stycznia 2012 r. udzielonego na kwotę 7.309,61 zł. W tym miejscu zauważyć należy, że powszechnie znane są procedury bankowe otrzymywania kredytów, które cechują się dokładną weryfikacją danych dotyczących sytuacji majątkowej kredytobiorcy. Podstawą udzielenia skarżącemu kredytu była ocena jego zdolności zarobkowych. Powyższe dowodzi zatem, że skarżący posiada zdolność do zaciągania i regulowania zobowiązań (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II GZ 121/09). Ponadto, strona w postępowaniu nie przedłożyła innych dokumentów, których analiza skutkowałaby przyjęciem odmiennego stanowiska. Wskazać również należy, że fakt spłacania przez skarżącego rat kredytowych nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, gdyż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa. W konsekwencji uznać należy, że poniesienie kosztów sądowych, a także kosztów ewentualnej reprezentacji przez pełnomocnika profesjonalnego leży w granicach możliwości finansowych skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.