I SA/Bd 710/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 03 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanowił - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych - ustanowić radcę prawnego G.S.ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z wniosku, skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi 1.900 zł brutto. Z tytułu umowy o pracę na czas określony zarabia 1.200 zł. Dodatkowo, w ramach umowy zlecenia, wykonuje czynności porządkowe we Wspólnocie Mieszkaniowej, za co otrzymuje wynagrodzenie wynoszące 400 zł, przy czym umowa ta jest przedłużana w miarę potrzeb. Wnioskujący wyszczególnił, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego ( czynsz 140 zł, prąd 50 zł, gaz 50-100 zł), dojazdami do pracy (100 zł), spłatą kredytu ( 160 zł), oraz ciąży na nim obowiązek alimentacyjny ( 450 zł). W miarę możliwości wspomaga finansowo córkę, przekazując jej 50-100 zł na miesiąc. Nie posiada oszczędności, a jedyny majątek zainteresowanego stanowi mieszkanie oraz udział w zabudowanej nieruchomości. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Ustawodawca jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony stworzył instytucję pomocy prawnej, która ma zagwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu, wyrażonego w art. 45 ust.1 Konstytucji ( Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz.483 ze zm.). Instytucja ta – uregulowana w oddziale 2 rozdziału 3 p.p.s.a.- stanowi lex specialis względem normy z art.199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przypomnieć należy, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych.. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków umożliwiających udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie do art.245 § 1 p.p.s.a. pomoc prawna może być przyznana w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega się wnioskujący, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz uprawnienie do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i następuje w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art.244 § 1 w związku z art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wymagania wskazane w art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. spełnia strona, która uzyskuje dochody wystarczające na zapewnienie sobie jedynie minimalnych warunków socjalnych, a tym samym nie dysponuje żadnymi środkami, z których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów procesu. Nadto, przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winny zawsze wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W niniejszej sprawie uznano, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżący swój miesięczny dochód przeznacza w całości na bieżące utrzymanie, co wynika z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi strona dysponuje ( 1.500 zł brutto ), nie budzących wątpliwości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem ( czynsz, gaz, prąd alimenty, dojazdy - 840 zł), jak i zakresu obowiązku uczestniczenia w kosztach wynika, że skarżący nie dysponuje jakimikolwiek środkami pozwalającymi na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Zainteresowany we wniosku nie wykazał wprawdzie jaka kwotę przeznacza na zakup żywności, jednakże przyjęcie najniższej wysokości tego wydatku nie powoduje trudności w obiektywnej ocenie możliwości finansowych skarżącego. Reasumując, dochody i majątek skarżącego nie dają szans na pokrycie nawet najmniejszej części kosztów postępowania. Niewygórowany stały miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę uniemożliwia bez wątpienia opłacenie zarówno wpisu od skargi w wysokości 160 zł oraz minimalnej stawki za prowadzenie sprawy przez pełnomocnika z wyboru. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje ustalenie, że strona spłaca kredyt, a więc ponosi wydatek co do zasady nieposiadający cech nieodzowności, gdyż jego wysokość -160 zł oraz źródło finansowania nie kłócą się z ratio legis prawa pomocy. W świetle zasad doświadczenia życiowego należało je potraktować jako nakłady konieczne, bez wskazań co do konieczności poczynienia oszczędności poprzez ograniczenie lub całkowite zniesienie tego wydatku. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.