I SA/Bd 713/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata E. D. kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją ostateczną z dnia [...] r. Burmistrz S. ustalił dla E. I., R. I., D. I., P. Ł. I. i A. K. łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r. w wysokości [...] zł od gospodarstwa rolnego położonego w C. o pow. [...] ha. Następnie, w wyniku zawarcia przez R. I. umowy darowizny, mocą której darowała ona swój udział w nieruchomości na rzecz swojej córki A. K., organ podatkowy decyzją z dnia [...] r. zmienił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że decyzja jest wadliwa ponieważ stan faktyczny sprawy organ ustalił za pośrednictwem przeprowadzonej niezgodnie z prawem kontroli podatkowej. Podniósł, że organy podatkowe znają stan faktyczny jego sprawy ze względu na toczące się postępowania podatkowe od 2002 r. W związku z czym wniósł o uwzględnienie przy rozpatrzeniu niniejszego odwołania przedstawionych przez niego w tych postępowaniach wszystkich faktów i dowodów. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia postawionej przez podatnika tezy, iż nie jest możliwe opodatkowanie gospodarstwa rolnego położonego w C., ze względu na istniejące obiektywnie warunki, które uniemożliwiają jego prowadzenie. W ocenie organu, odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem na podstawie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa istniały podstawy do korygowania ostatecznej decyzji wymiarowej w trakcie trwania roku podatkowego. W tym zakresie organ podał, że po doręczeniu podatnikowi decyzji wymiarowej na 2011 r. zaszły zmiany polegające na tym, że ustalony nowy stan faktyczny w wyniku dokonania darowizny spowodował zmianę wysokości zobowiązania podatkowego w stosunku do istniejących dotąd współwłaścicieli. Odnosząc się do przedmiotu sporu, organ powołując się na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że w treści tych przepisów nie ma mowy o faktycznym prowadzeniu czy użytkowaniu gospodarstwa. Już sam fakt posiadania nieruchomości skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji jako naruszających prawo. W ocenie podatnika, zaskarżone decyzje podatkowe nie powinny zostać wydane, albowiem decyzje wymiarowe w zakresie 2010 r. i lat wcześniejszych nie są prawomocne. Strona zarzuciła, że wydane decyzje oparte są na materiale dowodowym zebranym w 2008 r., a sposób naliczenia podatku wynika z faktu nieprzedłożenia Burmistrzowi S. druków informacji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Skarżący nie zgodził się z takim ustaleniami, ponieważ jak wskazał, od wielu lat nic w jego gospodarstwie nie uległo zmianie, działalność gospodarcza nie jest nadal prowadzona. Podniósł, że we wszystkich odwołaniach stara się tę okoliczność przedstawić. W jego ocenie, stosowne druki powinien przedłożyć tylko wtedy gdyby zmiany faktycznie nastąpiły, a takich nie było. Na poparcie swojej argumentacji powołał wyrok NSA O/z w Bydgoszczy z dnia 16 października 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1628/03, w którym Sąd stwierdził, że ze względu na warunki istniejące obiektywnie, nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa. W związku z tym orzeczeniem, Burmistrz S. uznał racje strony i za lata 2001-2006 nie naliczył podatku. Obecnie sytuacja skarżącego nie uległa zmianie. W dalszej części skargi, podatnik zarzucił, że w związku z nieodpowiedzialnym postępowaniem organów administracji pozbawiony został źródła dochodu, co uniemożliwia mu leczenie i utrzymanie. Podniósł, że gospodarstwo zostało pozbawione drogi i tym samym nie może ono funkcjonować w sposób prawidłowy. Strona uważa, że nie może wykonywać świadczeń podatkowych, skoro nie ma żadnego dochodu i nie ponosi za to winy. Ponadto uważa, że zaskarżone decyzje zostały wydane przedwcześnie, ponieważ nie zostały rozpoznane skargi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym na decyzje podatkowe dotyczące lat 2009-2010. Sformułował również zarzuty przeciwko decyzji Burmistrza S. z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2011 r. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 16 listopada 1984 r. o podatku rolnym (dalej u.p.r.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 2 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r.). Jeżeli natomiast grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 (art. 3 ust. 5 u.p.r.). Obowiązek podatkowy w podatku rolnym wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6a ust. 2 u.p.r.). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek (art. 6a ust. 3 u.p.r.). Z kolei zgodnie z art. 6a ust. 4 u.p.r., jeżeli w ciągu roku podatkowego grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub po zaprzestaniu prowadzenia tej działalności przywrócono na tych gruntach działalność rolniczą albo z innych powodów powierzchnia uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu, kwota należnego podatku rolnego ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta zmiana. Natomiast art. 6a ust. 7 u.p.r. stanowi, że jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 4, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej u.p.o.l.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Art. 3 ust. 4 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6 ust. 4 u.p.o.l.). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek (art. 6 ust. 5 u.p.o.l). Jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistniało zdarzenie, o którym mowa w ust. 3, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek (art. 6 ust. 8 u.p.o.l.). Zgodnie natomiast z art. 6c ust. 1 u.p.r. osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W myśl zaś art. 6c ust. 2 u.p.r. łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Z akt sprawy wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] r. Burmistrz S. ustalił E., R., P. i D. I. oraz A. K., będących współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego w miejscowości C., łączne zobowiązanie pieniężne w zakresie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2011 r. W dniu 30 marca 2011 r. R. I. aktem notarialnym darowała A. K. (córce) przypadający jej udział wynoszący 1/12 części we współwłasności nieruchomości. W stosunku zatem do R. I. wygasł w ciągu roku podatkowego obowiązek podatkowy. Zatem podatek za 2011 r. należało ustalić, stosownie do wymienionych wyżej przepisów, w zmienionej wysokości proporcjonalnie do liczby miesięcy (3 miesięcy), w których ten obowiązek istniał. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] r., [...], powołując się na art. 6a ust. 7 u.p.r. oraz art. 6 u.p.o.l., zmienił więc decyzję z dnia [...] r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego w zakresie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości i ustalił E., R., P. i D. I. oraz A. K. łączne zobowiązanie pieniężne za 2011r. w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, powołał się ponadto na art. 254 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji (§ 1). Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego (§ 2). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego odpowiada prawu. Skoro R. I. w trakcie roku podatkowego przesłała być współwłaścicielem nieruchomości, to zmiana wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. w proporcji do liczby miesięcy, w których ten obowiązek istniał, była zasadna. W skardze strona podnosi, że w gospodarstwie nie prowadzi żadnej działalności i nie osiąga żadnego dochodu, co uniemożliwia jej leczenie i utrzymanie. W związku z tym nie może wykonywać żadnych świadczeń podatkowych. Należy jednak zauważyć, że obowiązek podatkowy w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości jest związany z własnością gruntu. Obowiązek ten powstaje niezależnie od tego, czy podatnik osiąga z nieruchomości dochody, czy też nie. Wskazując na swoją trudną sytuację skarżący może ewentualnie w odrębnym postępowaniu złożyć wniosek o umorzenie należności podatkowych na podstawie art.67a Ordynacji podatkowej. Skarżący twierdzi też, że decyzja została wydana "na materiale dowodowym" zebranym w 2008 r. Nie wskazuje jednak żadnych okoliczności wynikających z tego materiału, któryby na przestrzeni lat, do momentu wydania zaskarżonej decyzji, uległy zmianie. W skardze strona twierdzi wręcz, że od wielu lat w jej gospodarstwie nic się nie zmieniło. Dla przedmiotowej sprawy nie ma również znaczenia, że skargi wniesione przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzje dotyczące lat 2009-2010 nie zostały rozpoznane. Skarżący podnosi też zarzuty związane z decyzją z dnia [...] r. ustalającej pierwotny wymiar podatku za 2011 r. oraz zarzuty dotyczące postępowania prowadzącego do wydania tej decyzji. Sąd zauważa jednak, że strona zaskarżyła do Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji zmieniającej wymiar podatku za 2011 r. Zarzuty dotyczące decyzji z dnia [...] r. strona mogła podnosić w odwołaniu od tej decyzji, a następnie, w ewentualnej skardze do Sądu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota obejmuje VAT. L. Kleczkowski M. Łent I. Najda – Ossowska