I SA/Bd 721/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na działanie Starosty R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu postanowił: odrzucić skargę I SA/Bd 721/07 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] A. K. zwrócił się do Starosty R. o zwrot zawyżonej opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu z tytułu rejestracji pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], w wysokości około 470,00 zł. Zdaniem strony opłata za czynności administracyjne nie może być wyższa niż rzeczywiste koszty z nimi związane. Jednocześnie strona podniosła, iż stosując tak wysokie opłaty tylko w stosunku do pojazdów zakupionych za granicą Minister Infrastruktury dyskryminował samochody kupowane w Unii Europejskiej. W odpowiedzi pismem z dnia [...] Starostwo poinformowało stronę, iż obowiązek pobrania opłaty wynikał z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym w której zapisano w art. 77 ust. 3, iż ,,kartę pojazdu samochodowego innego niż określonego w ust. 1 wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej właściwy w sprawach starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" . Dodatkowo wskazano, iż obowiązek poboru opłaty wynikał również z Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Dodatkowo wyjaśniono, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2007r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu utraciło moc obowiązującą z dniem 01 maja 2006r. Jednocześnie pouczono stronę, iż jeżeli kwestionuje ona obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość ustaloną przed 01 maja 2006r. winna dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zgodnie z tym pouczeniem A. K. złożył pozew przeciwko Starostwu Powiatowemu w R. do Sądu Rejonowego w R. , który wyrokiem z dnia [...] sygn. [...] go odrzucił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż dla zwrotu części opłaty za kartę pojazdu właściwa jest droga administracyjna. Strona uznając, że uiszczona przez nią opłata została pobrana niesłusznie winna wystąpić o jej zwrot do instytucji, urzędu, który ją pobrał bądź do organu nad nim nadrzędnego w trybie postępowania administracyjnego. W dalszej perspektywie w przypadku niekorzystnych dla strony decyzji przysługiwałaby jej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym w dniu [...] strona zwróciła się do Starosty R. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty o rejestracji pojazdu z dnia [...] nr [...] Odwołanie wraz z kopią dokumentacji zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Postanowieniem z dnia [...] sygn[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty R. uzasadniając to brakiem przesłanek do przywrócenia terminu, tj. niuprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. Strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia [...]strona zwróciła się do Starosty R. z żądaniem zwrotu nadpłaty z tytułu wydania karty pojazdu uiszczonej w związku rejestracją samochodu o nr rej. [...] . W uzasadnieniu powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. o sygn. akt U 6/04, który orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) z art. 77 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi pismem z dnia [...] Starosta R. poinformował stronę , iż przedmiotowa decyzja o rejestracji pojazdu została wydana prawidłowo a opłaty za wydanie dokumentów zostały pobrane w sposób właściwy - na podstawie obowiązujących przepisów prawa tym samym brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty. Wskazał również, iż sprawa była rozpatrywana przez organ II instancji, który odmówił przywrócenia termin do wniesienia odwołania, zatem decyzja o rejestracji pojazdu stała się ostateczna a tym samym opłaty związane z rejestracją pojazdu nie podlegają żadnym zmianom. Pismem z dnia [...] A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na działanie Starosty R. polegające na odmowie zwrotu nadpłaty z tytułu wydania karty pojazdu, powołując się przy tym na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie, argumentując iż w sytuacji gdy skarżący uważa, że stanowisko Starosty R. w kwestii zwrotu nadpłaty narusza jego prawa - przed zaskarżeniem stanowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego winien wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z art. 52 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Starosta wskazał, iż skarżący nie skorzystał z tego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie przytoczyć należy treść art. 52 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym "jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa." Dopiero wypełnienie tego obowiązku otwiera drogę kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd zauważa jednak, że organ w kierowanym do skarżącego piśmie z dnia [...] nie pouczył go o przysługującym mu prawie do złożenia wezwania do usunięcia prawa. W tym miejscu należy odwołać się do reguł wypływających z treści art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Prawo do informacji przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji. W art. 10 ust. 3 stanowi, iż w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Warto w tym miejscu powołać orzecznictwo NSA powstałe na gruncie art. 9 kpa w przedmiocie nieznajomości prawa przez osoby, które nie są zorientowane w problematyce prawnej. W wyroku z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1428/98, LEX nr 41815 Sąd stwierdził, że na organie administracyjnym ciąży powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. W orzeczeniu z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1476/97 LEX nr 34710 NSA zauważył, iż zasada państwa prawa, jak i przepis art. 9 kpa, nakładają na organy administracji obowiązek czuwania nad tym, by strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Natomiast w wyroku z dnia 18 lutego 1994 r. skonstatował, że strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi. Z powołanego art. 9 Kpa wynika jednoznacznie, że strona nie może ponieść szkody z powodu nieznajomości prawa. Skoro w sprawie strona nie została poinformowana o terminie 14 dniowym do złożenia przedmiotowego wniosku – z winy organu - to nie powinna z tego tytułu ponosić negatywnych konsekwencji. Sąd pragnie również w tym miejscu przytoczyć wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002r. w którym wyrażono pogląd, iż błędnym pouczeniem jest również brak pouczenia o środkach odwoławczych. Takie naruszenie przez organ obowiązków nie różni się bowiem w skutkach od błędnego wskazania organu odwoławczego i dlatego nie może być inaczej traktowane przez prawo. (LEX nr 82672). Można również przywołać postanowienie NSA z dnia 09 lipca 1999r. I S.A. 1600/98 – "Skarga wniesiona bez wyczerpania środków odwoławczych jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Błędne pouczenie zaś, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może rodzić dla strony negatywnych konsekwencji (art. 112 kpa). Istnieje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności określonej wart. 127 § 3 kpa w terminie wskazanym wart. 58 § 2 kpa." W podobnym duchu wypowiedziano się w wyroku NSA z dnia 27 lutego 1998r. sygn. akt IV SA 792/96 i z dnia 23 lutego 2000r. sygn. akt III SA 8295/98 oraz postanowieniu NSA z dnia 19 stycznia 1998r. sygn. akt IV SA 527/96. Zważywszy na powyższe w ocenie Sądu skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia do Starosty wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejsze postanowienia. Wraz z wnioskiem winien on dopełnić czynności dla której określony był termin, tj. w tym przypadku złożyć wniosek o usunięcie naruszenia prawa. Wobec niewyczerpania drogi zaskarżenia należało, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucić skargę. H. Adamczewska-Wasilewicz D. Dudra U. Wiśniewska