I SA/Bd 723/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. T. – Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "M." w upadłości układowej od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 20 października 2015r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. – Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "M." w upadłości układowej (obecnie Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego "M." M. T.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: odrzucić sprzeciw W dniu 27 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 października 2015r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone na adres pełnomocnika strony w dniu 09 listopada 2015 r. (k. 179 akt sądowych). Izba Celna w T. pismem z dnia 30 października 2015 r. (data wpływu do Sądu 02 listopada 2015 r.) przekazała do Sądu pismo Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "M." z dnia 14 października 2015 r. stanowiące zawiadomienie w zakresie zmiany sposobu prowadzenia upadłości z postępowania upadłościowego układowego na upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Z postanowienia tego wynika, że Sąd wyznaczył syndykiem masy upadłości D. G. (k. 173-175) Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. skarżąca złożyła sprzeciw na postanowienie Referendarza wnosząc o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia (§ 1). Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Uprawnionym do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie przyznania, cofnięcia, odmowy przyznania prawa pomocy lub umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wyłącznie strona, która wnioskowała o przyznanie prawa pomocy lub której to prawo zostało cofnięte (art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 252 § 3 i art. 167a § 1 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z przepisów tych wynika, że w sytuacji, gdy zostanie ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku upadłego będącego stroną postępowania sądowego, syndyk masy upadłości tego upadłego z mocy prawa staje się stroną wspomnianego postępowania sądowego, o ile dotyczy ono masy upadłości. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci zatem legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości, a legitymację tę nabywa z mocy prawa syndyk masy upadłości.Taka sytuacja dotyczy także sprawy wpadkowej, dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które – w przypadku odmowy przyznania tegoż prawa – będą musiały być pokryte ze środków masy upadłości (zob. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GZ 460/14; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 09 lipca 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 94/08). Wskazać również należy, że na podstawie art. 102 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z dniem ogłoszenia upadłości wygasają zawarte przez upadłego umowy zlecenia, w tym również pełnomocnictwo prawa materialnego i procesowego (por. postanowienie SN z dnia 7 listopada 2003 r., I CZ 127/2003; postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2015 r., I SA/Wr 2407/13). W rozpatrywanej sprawie Sąd upadłościowy w dniu 5 października 2015 r. wydał postanowienie o zmianie sposobu prowadzenia upadłości z postępowania upadłościowego układowego na upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego oraz wyznaczył syndyka. Tym samym z chwilą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej skarżąca utraciła legitymację do występowania w sprawie dotyczącej przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a osobą uprawnioną (stroną) stał się syndyk. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w czasie kiedy przedsiębiorstwo znajdowało się już w upadłości likwidacyjnej postanowienie referendarza o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 09 listopada 2015 r., a sprzeciw tego od postanowienie wniosła skarżąca, pismem z dnia 16 listopada 2015 r. W konsekwencji należy uznać, że powyższy sprzeciw został wniesiony w czasie kiedy skarżąca nie była już stroną w tym postępowaniu, a zatem przez osobę nieuprawnioną. Jednocześnie powyższe postanowienie Referendarza sądowego zostało doręczone syndykowi. W rezultacie sprzeciw strony od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 20 października 2015 r., jako niedopuszczalny należało odrzucić, stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2009 r., I OZ 946/08; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2008 r., II SAB/Bk 46/07). Na powyższe postanowienie przysługuje zażalenie, co wynika z uchwały NSA z dnia 30 listopada 2009 r., I GSP 1/09. W tej sytuacji bowiem WSA nie orzeka jako sąd drugiej instancji, ponieważ odrzuca sprzeciw, a nie go rozpoznaje (mając możliwość zmiany lub utrzymania w mocy postanowienia wydanego przez referendarza sądowego). Nie zachodzi zatem przypadek określony w art. 260 § 1 p.p.s.a.